Điểm số chỉ mở cánh cửa, không quyết định giá trị của một con người

Phát biểu tại Ngày hội tuyển sinh 2026 vừa tổ chức, GS-TS.Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh một quan điểm mang tính định hướng đối với công tác tuyển sinh cũng như lựa chọn nghề nghiệp của học sinh hiện nay đó là điểm số rất quan trọng nhưng không quyết định toàn bộ tương lai của mỗi học sinh.

Theo GS.Nguyễn Tiến Thảo, điều quan trọng hơn cả là mỗi học sinh phải hiểu rõ bản thân, xác định được ước mơ, động lực học tập và lựa chọn ngành nghề phù hợp để phát huy tối đa năng lực của mình, từ đó đóng góp cho gia đình, cộng đồng và đất nước.

Giá trị của một con người không chỉ được đo bằng tấm bằng đại học hay vị trí việc làm sau khi tốt nghiệp, mà còn được thể hiện ở khả năng học tập suốt đời, tinh thần trách nhiệm, bản lĩnh trước những thay đổi và khát vọng không ngừng vươn lên.

Thông điệp này cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy giáo dục đại học hiện nay. Nếu trước đây, việc trúng tuyển vào một trường đại học danh tiếng thường được xem là đích đến, thì ngày nay, trong bối cảnh tri thức liên tục đổi mới, công nghệ phát triển với tốc độ chưa từng có và thị trường lao động biến động mạnh, năng lực học tập suốt đời mới là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của mỗi người.

Một ngành học phù hợp sẽ giúp người học duy trì động lực phát triển lâu dài. Ngược lại, lựa chọn chỉ dựa trên điểm chuẩn hoặc theo tâm lý đám đông có thể khiến nhiều sinh viên đánh mất hứng thú học tập, thậm chí phải chuyển ngành hoặc bỏ học giữa chừng.

Từ góc độ quản lý nhà nước, GS.Nguyễn Tiến Thảo khuyến nghị học sinh cần chủ động tìm hiểu kỹ về ngành học, cơ sở đào tạo và cơ hội nghề nghiệp trước khi đăng ký nguyện vọng. Việc lựa chọn không nên dựa trên cảm tính, theo bạn bè hay chạy theo những ngành đang được coi là "hot" mà cần có sự cân nhắc trên cơ sở năng lực, sở trường và định hướng nghề nghiệp của bản thân.

Đối với các bậc phụ huynh, ông mong muốn cha mẹ thực sự trở thành người đồng hành cùng con trong quá trình lựa chọn nghề nghiệp. Thay vì áp đặt, phụ huynh cần lắng nghe, chia sẻ và tôn trọng quyết định của các em, bởi chính học sinh mới là người sẽ gắn bó với ngành học và nghề nghiệp của mình trong nhiều năm sau này.

Ngay sau khi điểm thi được công bố, vấn đề được đông đảo thí sinh quan tâm nhất là dự báo điểm chuẩn của các trường đại học. Theo nhận định của nhiều cơ sở đào tạo, điểm chuẩn năm 2026 có khả năng giảm ở nhiều ngành do phổ điểm thi năm nay nhìn chung thấp hơn năm trước. Tuy nhiên, các chuyên gia đều lưu ý, đây chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến kết quả tuyển sinh.

PGS-TS.Nguyễn Phú Khánh, Phó Giám đốc Đại học Phenikaa cho biết, Nhà trường đã công bố ngưỡng điểm nhận hồ sơ xét tuyển đại học chính quy đợt 1.

Theo đó, ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào (điểm sàn) đối với phương thức xét tuyển dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 là 15 điểm (thang điểm 30, không nhân hệ số, không bao gồm điểm cộng, điểm ưu tiên khu vực và đối tượng (nếu có), và không tính điểm quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế);

Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào đối với phương thức xét tuyển dựa vào học bạ THPT được quy đổi tương đương thang điểm 30 là 20 điểm (không nhân hệ số, đã bao gồm điểm cộng, điểm ưu tiên khu vực và đối tượng (nếu có));

Đối với các phương thức xét tuyển dựa vào kết quả đánh giá năng lực HSA, TSA, SPT, V-SAT: Nhà trường thực hiện quy đổi tương đương và công bố theo đúng Hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Quy chế tuyển sinh hiện hành của Đại học Phenikaa và căn cứ thông báo quy đổi tương đương của các đơn vị đối tác;

Ngưỡng bảo đảm chất lượng đầu vào đối với chương trình đào tạo tài năng, lĩnh vực sức khỏe, lĩnh vực pháp luật tối thiểu bằng ngưỡng do Đại học Phenikaa và Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định.

Đáng chú ý, hai chương trình đào tạo tài năng theo Đề án của Chính phủ là Khoa học máy tính và Khoa học và Công nghệ bán dẫn có ngưỡng nhận hồ sơ theo phương thức xét điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông là 24 điểm.

Theo PGS-TS.Nguyễn Phú Khánh, ở thời điểm hiện nay rất khó đưa ra dự báo chính xác về điểm chuẩn của từng ngành bởi kết quả tuyển sinh còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như phổ điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông, chỉ tiêu tuyển sinh, số lượng thí sinh đăng ký nguyện vọng cũng như sự phân bổ thí sinh giữa các phương thức xét tuyển.

Điều đáng quan tâm hơn cả không phải là cố gắng dự đoán điểm chuẩn sẽ tăng hay giảm bao nhiêu, mà là thí sinh cần theo dõi sát các thông báo chính thức của các cơ sở đào tạo, đồng thời xây dựng chiến lược sắp xếp nguyện vọng khoa học để tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển.

Nhận định này cũng cho thấy tuyển sinh đại học hiện nay không còn là cuộc đua chỉ dựa vào điểm thi. Việc hiểu đúng quy chế, nắm rõ phương thức xét tuyển và biết cách lựa chọn nguyện vọng phù hợp đang trở thành những yếu tố quan trọng không kém kết quả của kỳ thi.

Chiến lược đăng ký nguyện vọng quan trọng không kém điểm thi

Nếu điểm số phản ánh kết quả của 12 năm học tập thì việc đăng ký nguyện vọng lại thể hiện khả năng đánh giá bản thân và đưa ra quyết định của mỗi thí sinh.

Trong nhiều mùa tuyển sinh, thực tế đã chứng minh không ít trường hợp có mức điểm đủ cao nhưng vẫn trượt đại học vì sắp xếp nguyện vọng thiếu hợp lý. Ngược lại, nhiều thí sinh có mức điểm không quá nổi bật vẫn trúng tuyển vào ngành học mong muốn nhờ xây dựng chiến lược đăng ký khoa học.

Đây cũng là lý do các chuyên gia đều cho rằng sau khi biết điểm thi, thay vì chỉ tập trung dự đoán điểm chuẩn sẽ tăng hay giảm, thí sinh cần dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu quy chế tuyển sinh, phương thức xét tuyển của từng trường và xây dựng phương án đăng ký phù hợp với năng lực của mình.

Từ góc độ của một cơ sở đào tạo có số lượng thí sinh đăng ký rất lớn hằng năm, đại diện Trường Đại học Thương mại cho rằng, việc phân bổ nguyện vọng theo từng nhóm sẽ giúp thí sinh hạn chế rủi ro và nâng cao khả năng trúng tuyển.

Theo khuyến nghị của Nhà trường, khoảng 30% số nguyện vọng nên dành cho những ngành học yêu thích, có tính cạnh tranh cao. Khoảng 40% nên dành cho những ngành mà điểm xét tuyển của thí sinh tương đương hoặc nhỉnh hơn điểm chuẩn dự kiến. Khoảng 30% còn lại nên là những ngành có khả năng trúng tuyển cao để tạo "vùng an toàn" trong quá trình xét tuyển.

Cách phân bổ này không chỉ giúp giảm áp lực tâm lý mà còn phản ánh một tư duy tuyển sinh hiện đại. Thay vì "đặt cược" vào một vài nguyện vọng duy nhất, thí sinh cần xây dựng nhiều phương án để bảo đảm vừa có cơ hội theo đuổi ngành học yêu thích, vừa hạn chế nguy cơ mất cơ hội vào đại học chỉ vì những biến động nhỏ của điểm chuẩn.

Đại diện Trường Đại học Thương mại cũng cho biết, sau khi trúng tuyển và nhập học, sinh viên hoàn toàn có thể đăng ký học song bằng nếu đáp ứng các điều kiện của nhà trường. Do nhiều chương trình đào tạo có hệ thống học phần chung nên sinh viên chỉ cần học bổ sung khoảng 60-70% khối lượng kiến thức của ngành thứ hai là có thể hoàn thành chương trình song bằng.

Thông tin này cho thấy cơ hội phát triển của sinh viên hiện nay rộng mở hơn trước rất nhiều. Việc lựa chọn một ngành học ở thời điểm xét tuyển không đồng nghĩa với việc khép lại cơ hội tiếp cận những lĩnh vực khác. Chính sự linh hoạt của chương trình đào tạo đang tạo điều kiện để người học chủ động mở rộng kiến thức và thích ứng với yêu cầu ngày càng đa dạng của thị trường lao động.

Năm 2026, Học viện Tài chính tuyển khoảng 8.500 chỉ tiêu. Theo TS.Lê Tuấn Hiệp, Phó Giám đốc Học viện, căn cứ vào phổ điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay, điểm chuẩn của Học viện được dự báo dao động trong khoảng từ 21 đến 27 điểm.

Ông cho rằng việc mở rộng quy mô tuyển sinh cùng với việc bổ sung nhiều chương trình đào tạo mới sẽ giúp khoảng điểm trúng tuyển trải rộng hơn so với những năm trước, tạo thêm cơ hội cho thí sinh ở nhiều mức điểm khác nhau.

Hiện Học viện Tài chính triển khai 37 chương trình đào tạo tại Hà Nội, 11 chương trình tại Hưng Yên và 4 chương trình tại TP.HCM. Theo TS.Lê Tuấn Hiệp, thí sinh nên tham khảo điểm chuẩn năm 2025 kết hợp với kết quả thi năm nay để xây dựng chiến lược đăng ký phù hợp.

Đặc biệt, trước khi đăng ký nguyện vọng, thí sinh cần căn cứ vào quy chế tuyển sinh và công thức quy đổi điểm xét tuyển của Học viện để xác định chính xác mức điểm của mình. Đây là bước nhiều thí sinh thường bỏ qua, dẫn đến việc đánh giá sai khả năng trúng tuyển.

Ông cũng khuyến nghị, trong quá trình sắp xếp nguyện vọng, không nên tập trung quá nhiều vào các ngành có mức điểm tương đương nhau mà cần phân bổ giữa nhiều nhóm ngành có mức điểm khác nhau để tạo khoảng an toàn.

Bên cạnh đó, thí sinh nên ưu tiên những ngành học phù hợp với năng lực và sở thích, đồng thời cân nhắc đăng ký cả chương trình đào tạo chuẩn và chương trình định hướng chất lượng cao nếu cùng lĩnh vực đào tạo nhằm mở rộng cơ hội trở thành sinh viên của Học viện.

Cùng với lợi thế đào tạo tại ba cơ sở ở Hà Nội, Hưng Yên và TP.HCM, việc lựa chọn linh hoạt địa điểm học tập cũng là một giải pháp giúp gia tăng khả năng trúng tuyển trong mùa tuyển sinh năm nay.