Từ trên cao kiểm tra hàng nghìn km đường dây

Thay vì mọi vị trí trên đường dây đều phải được tiếp cận trực tiếp bằng con người, thiết bị bay không người lái (UAV) đang mở ra thêm một phương thức kiểm tra lưới điện cho Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC).

EVNNPC vừa đã tổ chức rà soát việc triển khai, vận hành Đội tuần tra, kiểm tra lưới điện sử dụng UAV tại Công ty Điện lực Bắc Ninh, Công ty Điện lực Lào Cai, Công ty Điện lực Nghệ An và Công ty Điện lực Hưng Yên.

Đây là các đơn vị được EVNNPC lựa chọn thí điểm thành lập Đội tuần tra, kiểm tra lưới điện chuyên nghiệp. Nhiệm vụ của các đội gồm kiểm tra đường dây 110 kV, đường dây trung và hạ áp bằng UAV và camera; kiểm tra trạm biến áp 110 kV; hỗ trợ đánh giá tình trạng thiết bị và lưới điện trong quá trình vận hành.

Kết quả rõ nét nhất đến nay được ghi nhận tại Công ty Điện lực Bắc Ninh, nơi Đội tuần tra, kiểm tra lưới điện được thành lập từ tháng 8/2025.

Sau khoảng một năm triển khai, đơn vị đã sử dụng UAV hỗ trợ kiểm tra 197 đường dây trung áp với tổng chiều dài 1.797 km. Thực tế cho thấy thiết bị bay giúp mở rộng góc quan sát, tiếp cận các vị trí thiết bị trên cao và ghi lại hình ảnh phục vụ công tác kiểm tra.

Công ty Điện lực Lào Cai cũng đã tổ chức lực lượng thực hiện nhiệm vụ kiểm tra lưới điện bằng thiết bị bay. Trong khi đó, Công ty Điện lực Nghệ An và Công ty Điện lực Hưng Yên đang tiếp tục trang bị thiết bị, đào tạo nhân lực và hoàn thiện các điều kiện để đưa UAV vào sử dụng phù hợp với đặc điểm lưới điện trên địa bàn.

Lợi thế đáng chú ý của UAV nằm ở khả năng tiếp cận những khu vực mà việc kiểm tra trực tiếp bằng con người gặp nhiều khó khăn, nhất là thiết bị trên cao hoặc đường dây đi qua địa hình phức tạp.

Hình ảnh và video thu được từ các chuyến bay đồng thời tạo thêm nguồn dữ liệu để cán bộ kỹ thuật theo dõi, đánh giá tình trạng thiết bị. Nhờ đó, UAV không chỉ đóng vai trò như một “con mắt trên không”, mà còn có thể trở thành một mắt xích trong quá trình số hóa công tác kiểm tra lưới điện.

Từ thiết bị bay đến dữ liệu số

Không dừng ở việc sử dụng UAV để chụp ảnh hay quay video, EVNNPC đang nghiên cứu từng bước kết hợp thiết bị bay với các công nghệ phục vụ xây dựng đường bay, camera chuyên dụng, bản đồ 3D và hỗ trợ phân tích hình ảnh.

Tại Công ty Điện lực Bắc Ninh, chương trình đào tạo đã bao gồm hướng dẫn sử dụng UAV, phần mềm xây dựng bản đồ 3D, thực hành bay và kiểm tra dữ liệu sau chuyến bay. Một số giải pháp hỗ trợ phân tích dữ liệu hình ảnh cũng đang được hoàn thiện trong quá trình đào tạo và chuyển giao công nghệ.

Điều này cho thấy giá trị của UAV trong quản lý lưới điện không chỉ nằm ở khả năng thay con người tiếp cận một số vị trí khó khăn. Giá trị lớn hơn nằm ở lượng dữ liệu được thu thập, lưu trữ và khai thác phục vụ quản lý thiết bị.

Khi đường bay, hình ảnh, video và dữ liệu về tình trạng thiết bị được tổ chức đồng bộ, công tác tuần tra có thể từng bước chuyển từ phương thức kiểm tra chủ yếu dựa vào quan sát trực tiếp sang phương thức có thêm sự hỗ trợ của dữ liệu số và công nghệ phân tích hình ảnh.

Tuy nhiên, để công nghệ thực sự phát huy hiệu quả, EVNNPC xác định còn nhiều vấn đề phải hoàn thiện, từ yêu cầu kỹ thuật, an toàn, hạ tầng công nghệ thông tin đến tổ chức lực lượng, đào tạo nhân sự và phương thức quản lý, khai thác dữ liệu.

Phó tổng giám đốc EVNNPC Vũ Anh Phương yêu cầu các đơn vị chủ động xây dựng quy trình quản lý, vận hành và tổ chức lực lượng phù hợp với đặc điểm địa bàn, yêu cầu sản xuất. Ban Kỹ thuật được giao phối hợp với các đơn vị liên quan tiếp tục hoàn thiện công tác đào tạo, hướng dẫn triển khai và các điều kiện cần thiết để đưa UAV vào ứng dụng thực tế.

Theo lãnh đạo EVNNPC, việc ứng dụng UAV phải được triển khai theo hướng thiết thực, hiệu quả và gắn với yêu cầu thực tế của công tác quản lý vận hành.

Cách tiếp cận này cũng cho thấy EVNNPC đang lựa chọn lộ trình từ thí điểm, đánh giá hiệu quả thực tế đến hoàn thiện quy trình trước khi mở rộng ứng dụng.

Với địa bàn quản lý rộng và nhiều khu vực có địa hình phức tạp, việc đưa những “con mắt trên không” tham gia tuần tra có thể giúp ngành điện bổ sung một công cụ hữu ích trong kiểm tra đường dây và thiết bị.

Quan trọng hơn, khi UAV được kết nối với bản đồ 3D, camera chuyên dụng và các công cụ phân tích hình ảnh, thiết bị bay không người lái có thể trở thành một phần của quá trình chuyển đổi từ quản lý lưới điện dựa nhiều vào kiểm tra thủ công sang quản lý ngày càng dựa trên công nghệ và dữ liệu.