Sáng 30/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Diễn đàn “Nâng tầm hoạt động giám sát của Quốc hội: Từ định hướng chiến lược đến hành động thực tế trong nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI”.

Phát biểu đề dẫn, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và giám sát Lê Thị Nga đề cập ba định hướng lớn.

Đó là, giám sát phải góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, tập trung vào những lĩnh vực có ý nghĩa nền tảng và động lực phát triển như hoàn thiện thể chế, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, các chương trình, dự án quan trọng quốc gia và những chủ trương lớn về phát triển kinh tế - xã hội.

Thứ hai, giám sát cần hướng mạnh vào nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; chú trọng phát hiện những điểm nghẽn về thể chế, những bất cập trong cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện; đồng thời quan tâm việc thực hiện chủ trương phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và cải cách hành chính.

Giám sát phải xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn và kỳ vọng của cử tri, Nhân dân; ưu tiên những vấn đề tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp; đồng thời chủ động nhận diện, lựa chọn kịp thời những vấn đề mới, những thách thức mới có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của đất nước để Quốc hội xem xét, giám sát, bà Nga nêu định hướng lớn thứ ba.

Chủ nhiệm Lê Thị Nga nêu rõ, từ các tham luận và thực tiễn hoạt động giám sát cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục trao đổi tại Diễn đàn.

Đó là, những định hướng nào cần được xác định xuyên suốt trong cả nhiệm kỳ và những nội dung nào cần được điều chỉnh, bổ sung linh hoạt theo yêu cầu của thực tiễn? Tiêu chí nào để lựa chọn đúng các vấn đề có tính chiến lược, có tác động lan tỏa lớn và có khả năng tạo chuyển biến thực chất sau giám sát? Làm thế nào để bảo đảm hoạt động giám sát vừa giữ được tầm nhìn dài hạn, vừa kịp thời đáp ứng những yêu cầu mới đặt ra trong quá trình phát triển đất nước?

Đây là những vấn đề có ý nghĩa quan trọng, cần tiếp tục được trao đổi nhằm góp phần xác định các định hướng giám sát có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, bà Nga nhấn mạnh.

Cần ưu tiên giám sát các chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp, cũng là nội dung được Phó thủ tướng Lê Tiến Châu đề cập trong phát biểu tại diễn đàn.

Lãnh đạo Chính phủ kiến nghị với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm nghiên cứu, triển khai một số giải pháp để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát trong thời gian tới.

Cụ thể là chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang tổ chức thi hành pháp luật - là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Cần giám sát việc thực hiện các luật, nghị quyết mới được ban hành, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh, các chính sách tác động trực tiếp đến người dân, doanh nghiệp hoặc hoạt động của nhà nước.

Qua giám sát, cần xác định rõ nội dung nào do quy định pháp luật còn mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu khả thi; nội dung nào do hướng dẫn chậm, không thống nhất; nội dung nào do tổ chức thực hiện thiếu nghiêm túc, thiếu nguồn lực, hạn chế về năng lực và né tránh trách nhiệm.

Kiến nghị tiếp theo được ông Châu đề cập là tăng cường giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh và cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp tại địa phương. Trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần giám sát đồng thời cả việc giao nhiệm vụ và các điều kiện đảm bảo thực hiện, bao gồm: thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực quản trị.

Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực, cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện, hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, giám sát. Đồng thời, phát huy vai trò của đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND trong việc theo dõi, phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở.

Các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết; làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, đảm bảo quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng pháp luật.

Đồng thời, tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, công khai, minh bạch, đảm bảo sự ổn định và hiệu quả của hoạt động giám sát, Phó thủ tướng nêu quan điểm.