Hơn 100 trường hợp đăng ký phẫu thuật, mở ra cơ hội tìm lại ánh sáng nhờ sự đồng hành của các bác sỹ cùng những chương trình hỗ trợ y tế cộng đồng.

Với nhiều người cao tuổi ở vùng cao, đôi mắt mờ dần theo năm tháng thường được xem là điều khó tránh khỏi. Việc đọc một dòng chữ, nhận rõ khuôn mặt người thân hay tự đi lại trong sinh hoạt hằng ngày có thể trở nên khó khăn, nhưng khoảng cách xa bệnh viện chuyên khoa cùng điều kiện kinh tế hạn hẹp khiến không ít người chấp nhận sống chung với tình trạng suy giảm thị lực.

Ở xã Kim Bình, tỉnh Tuyên Quang, những trở ngại ấy càng hiện hữu rõ rệt do địa hình chia cắt, việc đi lại khó khăn và đời sống của một bộ phận người dân còn nhiều thiếu thốn. Đối với người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh lý về mắt cần can thiệp chuyên sâu, một chuyến đi khám tại Hà Nội có thể trở thành gánh nặng lớn về chi phí, thời gian và người chăm sóc.

Ngày 23/10, Trạm Y tế xã Kim Bình đón gần 300 người dân đến khám, tư vấn, sàng lọc bệnh lý về mắt trong chương trình do Bệnh viện Đông Đô phối hợp với Báo Nhân Dân, Quỹ Free Your Eyes, chương trình “Triệu đôi mắt sáng” và chính quyền địa phương tổ chức.

Để thực hiện hoạt động này, chiều 22/10, đoàn công tác của Bệnh viện Đông Đô đã xuất phát từ Hà Nội, mang theo các thiết bị khám chuyên khoa, máy đo khúc xạ, máy đo nhãn áp, kính hiển vi cầm tay cùng vật tư y tế phục vụ thăm khám. Hành trình đưa dịch vụ y tế chuyên sâu đến Kim Bình giúp người dân tiếp cận bác sỹ nhãn khoa ngay tại địa phương, thay vì phải tự thu xếp một chuyến đi xa.

Qua khám sàng lọc, các bác sỹ phát hiện nhiều trường hợp mắc bệnh lý về mắt cần tiếp tục điều trị. Đáng chú ý, hơn 100 người có chỉ định phẫu thuật, chủ yếu liên quan đến đục thủy tinh thể, đã đăng ký thực hiện phẫu thuật tại Bệnh viện Đông Đô.

Con số này phản ánh nhu cầu chăm sóc mắt còn rất lớn tại những địa bàn khó khăn, đồng thời cho thấy một thực tế đáng quan tâm: nhiều bệnh lý có khả năng điều trị hiệu quả vẫn có thể kéo dài, làm suy giảm chất lượng sống nếu người dân chưa tiếp cận được dịch vụ y tế phù hợp.

Theo các bác sỹ chuyên khoa Mắt, đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa có thể điều trị phục hồi thị lực. Bệnh thường tiến triển chậm, khiến người mắc nhìn mờ dần, cảm giác như có một lớp sương che trước mắt, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khả năng tự chăm sóc bản thân.

Bên cạnh đục thủy tinh thể, người cao tuổi còn có nguy cơ mắc glaucoma, thoái hóa điểm vàng và các bệnh lý võng mạc liên quan đến đái tháo đường, tăng huyết áp. Đặc biệt, glaucoma có thể gây tổn thương thần kinh thị giác không hồi phục, trong khi một số bệnh lý võng mạc nếu chậm phát hiện có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với thị lực.

Những bệnh lý này đòi hỏi được chẩn đoán chính xác, theo dõi và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Khám sàng lọc tại cộng đồng vì vậy có ý nghĩa quan trọng trong nhận diện sớm tổn thương, xác định trường hợp cần chuyển tuyến và tạo điều kiện để người dân tiếp tục điều trị chuyên sâu.

Tuy nhiên, với người dân vùng cao, phát hiện bệnh mới là bước đầu. Khó khăn lớn hơn nhiều khi nằm ở khả năng tiếp cận phẫu thuật, bởi một chỉ định điều trị dù phù hợp cũng khó trở thành hiện thực nếu người bệnh không có đủ kinh phí hoặc phương tiện đi lại.

Điểm đáng chú ý của chương trình tại Kim Bình là hoạt động hỗ trợ không dừng lại ở khám sàng lọc và cấp thuốc miễn phí. Những người có chỉ định phẫu thuật đã đăng ký trong đợt này sẽ được Quỹ Free Your Eyes và chương trình “Triệu đôi mắt sáng” hỗ trợ toàn bộ chi phí khám, đồng thời bố trí xe đưa đón hai chiều giữa địa phương và Hà Nội để thực hiện điều trị tại Bệnh viện Đông Đô.

Đối với bệnh nhân đục thủy tinh thể đủ điều kiện, các bác sỹ có thể áp dụng kỹ thuật Phaco để thay thủy tinh thể, giúp cải thiện thị lực. Tuy nhiên, khả năng phục hồi còn phụ thuộc vào tình trạng mắt, những bệnh lý đi kèm và kết quả đánh giá trước phẫu thuật.

Việc hỗ trợ phương tiện di chuyển và chi phí khám có ý nghĩa đặc biệt đối với người cao tuổi, hộ nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số, bởi những trở ngại tưởng chừng nhỏ trong quá trình tiếp cận dịch vụ y tế đôi lúc đủ khiến người bệnh trì hoãn điều trị nhiều năm.

Chia sẻ về hoạt động này, chị Đỗ Hoài Thu, đại diện Quỹ Free Your Eyes, chương trình “Triệu đôi mắt sáng”, đồng thời là Trưởng đoàn công tác Bệnh viện Đông Đô cho biết, việc chứng kiến gần 300 người dân đến khám và hơn 100 trường hợp đăng ký phẫu thuật khiến đoàn càng nhận thấy ý nghĩa thiết thực của những chuyến khám bệnh tại cộng đồng.

Theo chị Thu, mục tiêu của chương trình là giúp người dân vùng khó khăn vượt qua rào cản chi phí và khoảng cách địa lý để được tiếp cận các kỹ thuật điều trị nhãn khoa hiện đại.

“Chúng tôi chọn đến tận nơi không chỉ để trao những liều thuốc hay tấm phiếu hẹn phẫu thuật, mà muốn xóa bỏ rào cản chi phí, mang công nghệ y học hiện đại đến hồi sinh lại ánh sáng và niềm tin cho bà con”, chị Thu chia sẻ.

Đại diện UBND xã Kim Bình đánh giá chương trình mang ý nghĩa thiết thực đối với người dân địa phương, đặc biệt là người cao tuổi và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Sự phối hợp giữa đơn vị y tế, chính quyền và các tổ chức đồng hành đã giúp hoạt động khám, tư vấn, cấp thuốc diễn ra an toàn, tạo điều kiện để nhiều người tiếp cận dịch vụ chuyên khoa thuận lợi hơn.

Chuyến đi đến Kim Bình cũng tiếp nối hành trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng mà Bệnh viện Đông Đô cùng các đơn vị đồng hành triển khai trong nhiều năm qua.

Giai đoạn 2022-2026, hoạt động khám mắt cộng đồng của bệnh viện đã được tổ chức tại 9 tỉnh, thành phố, gồm Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Kạn, Lào Cai, Ninh Bình, Hải Phòng, Sơn La, Điện Biên và Tuyên Quang, với nhiều điểm đến thuộc các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh các chương trình khám mắt, bệnh viện còn tham gia nhiều hoạt động an sinh xã hội như thăm khám, cấp thuốc và trao quà cho người dân vùng khó khăn tại Hà Tĩnh; hỗ trợ khám mắt, phẫu thuật tật khúc xạ cho cán bộ, chiến sỹ có hoàn cảnh khó khăn; tổ chức tư vấn sức khỏe học đường và tặng quà cho học sinh vùng cao.

Theo số liệu do Bệnh viện Đông Đô cung cấp, tính từ quý I/2025 đến nay, bệnh viện phối hợp với Quỹ Free Your Eyes và chương trình “Triệu đôi mắt sáng” đã thực hiện 1.314 ca phẫu thuật mắt miễn phí cho người có hoàn cảnh khó khăn, bao gồm phẫu thuật Phaco và một số kỹ thuật điều trị nhãn khoa khác.

Mỗi ca phẫu thuật thành công có thể mang lại những thay đổi rất cụ thể trong đời sống người bệnh. Với người cao tuổi, đó có thể là khả năng tự đi lại, nhận rõ khuôn mặt con cháu, chăm sóc bản thân và tiếp tục tham gia những công việc thường ngày. Với người còn trong độ tuổi lao động, thị lực được cải thiện còn gắn liền với khả năng làm việc, duy trì thu nhập và giảm sự phụ thuộc vào người thân.

Dù vậy, hiệu quả lâu dài của những chương trình khám chữa bệnh thiện nguyện cần được nhìn nhận qua khả năng theo dõi người bệnh sau sàng lọc, thực hiện phẫu thuật đúng chỉ định và bảo đảm chăm sóc sau điều trị. Những người phát hiện bệnh nhưng chưa đủ điều kiện can thiệp cũng cần được tư vấn, quản lý và hướng dẫn tiếp cận cơ sở chuyên khoa phù hợp.

Thực tế tại Kim Bình gợi mở một vấn đề rộng hơn đối với chăm sóc sức khỏe cộng đồng là khoảng cách tiếp cận y tế chuyên sâu vẫn là rào cản đối với nhiều người dân vùng khó khăn, đặc biệt ở nhóm cao tuổi. Việc kết nối bệnh viện chuyên khoa với y tế cơ sở, đồng thời huy động nguồn lực xã hội để hỗ trợ người bệnh, có thể góp phần thu hẹp khoảng cách ấy.

Sau chuyến khám tại Kim Bình, hơn 100 trường hợp đã đăng ký phẫu thuật còn ở phía trước hành trình điều trị. Những cuộc phẫu thuật dự kiến được thực hiện tại Hà Nội sẽ là bước tiếp theo để biến kết quả sàng lọc thành cơ hội cải thiện thị lực thực sự cho người bệnh.