Bộ Tài chính vừa có công văn gửi Bộ Xây dựng để tham gia ý kiến về Đề án nghiên cứu khả năng hình thành Cảng hàng không Ninh Bình theo đề xuất của UBND tỉnh Ninh Bình.

Xác định lộ trình đầu tư phù hợp

Theo Bộ Tài chính, tại điểm a khoản 1 Điều 2 Quyết định số 648/QĐ-TTg ngày 7/6/2023 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Thủ tướng Chính phủ đã giao Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quản lý và tổ chức thực hiện quy hoạch hệ thống cảng hàng không. Định kỳ tổ chức sơ kết, đánh giá, rà soát tình hình thực hiện quy hoạch, kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp theo quy định của pháp luật về quy hoạch.

Bộ Xây dựng còn có nhiệm vụ tổng hợp, rà soát đề án quy hoạch cảng hàng không mới của các địa phương, báo cáo Thủ tướng Chính phủ việc bổ sung quy hoạch khi đủ điều kiện hoặc đưa ra ngoài quy hoạch theo quy định của pháp luật về quy hoạch đối với các cảng hàng không chưa bảo đảm hiệu quả, tính khả thi trên cơ sở điều kiện, bối cảnh thực tế.

“Do vậy, đề nghị Bộ Xây dựng căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chịu trách nhiệm tổng hợp, rà soát Đề án quy hoạch cảng hàng không mới của các địa phương”, công văn của Bộ Tài chính do Thứ trưởng Đỗ Thành Trung ký nêu rõ.

Bộ Tài chính cũng đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo cơ quan lập Đề án làm rõ các điều kiện tiền đề để đạt được sản lượng hành khách dự báo, đồng thời gắn quy mô và lộ trình đầu tư Cảng hàng không Ninh Bình với khả năng khai thác thực tế, bảo đảm hiệu quả đầu tư, tránh đầu tư vượt nhu cầu.

Trong đó, cần xác định lộ trình đầu tư Cảng hàng không Ninh Bình hợp lý theo giai đoạn, bảo đảm hiệu quả và phù hợp với định hướng phát triển bền vững của hệ thống cảng hàng không quốc gia.

Về sự cần thiết đầu tư Cảng hàng không Ninh Bình, Bộ Tài chính đánh giá Đề án đã nêu tương đối đầy đủ các căn cứ chính trị - pháp lý và định hướng phát triển kinh tế - xã hội để làm rõ sự cần thiết đầu tư Cảng hàng không Ninh Bình.

Tuy nhiên, các nội dung chủ yếu nhấn mạnh nhu cầu phát triển của địa phương, trong khi chưa làm rõ mối quan hệ giữa nhu cầu phát triển đó với yêu cầu phải đầu tư mới Cảng hàng không Ninh Bình trong bối cảnh khu vực đã có một số cảng hàng không đang khai thác (Cảng hàng không Nội Bài, Cát Bi, Thọ Xuân, Vinh…).

“Do vậy, đề nghị phân tích và làm rõ sự cần thiết bổ sung Cảng hàng không Ninh Bình trong vai trò bổ trợ, phân tải và tạo dư địa phát triển mới cho khu vực phía Nam vùng Đồng bằng sông Hồng. Đánh giá khả năng quá tải trong trung và dài hạn của hệ thống cảng hàng không hiện hữu, trên cơ sở đó xác định nhu cầu bổ sung năng lực khai thác cho toàn vùng nói chung và phạm vi Cảng hàng không Ninh Bình nói riêng”, công văn của Bộ Tài chính nêu rõ.

Về tính liên kết vùng, Bộ Tài chính đề nghị làm rõ vai trò của Cảng hàng không Ninh Bình trong việc kết nối không gian phát triển giữa các đô thị trung tâm và các khu chức năng quan trọng của tiểu vùng phía Nam Đồng bằng sông Hồng; mối liên kết của cảng hàng không với các hành lang kinh tế, hành lang logistics và chuỗi giá trị liên vùng, đặc biệt là du lịch, dịch vụ, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế ven biển; sự phù hợp của Dự án với Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, trong đó làm rõ vị trí, chức năng của Cảng hàng không Ninh Bình trong mạng lưới kết cấu hạ tầng vùng.

Về liên kết và đồng bộ hạ tầng giao thông, Bộ Tài chính đánh giá Đề án hiện chưa phân tích đầy đủ tác động của việc phát triển hệ thống giao thông đường bộ, đặc biệt là các tuyến cao tốc hiện hữu và đường sắt đối với nhu cầu vận tải hàng không, nhất là các tuyến bay nội địa cự ly ngắn.

Các loại hình vận tải này có khả năng cạnh tranh trực tiếp và có thể làm giảm nhu cầu sử dụng hàng không đối với các điểm đến có khả năng tiếp cận thuận lợi bằng đường bộ.

Do vậy, Bộ Tài chính đề nghị Đề án bổ sung đánh giá mối quan hệ thay thế giữa vận tải hàng không với các phương thức vận tải khác trong trung và dài hạn, làm rõ mức độ ảnh hưởng đến sản lượng hành khách dự báo, bảo đảm tính đồng bộ và nhất quán với định hướng phát triển hệ thống giao thông quốc gia.

“Cần phân tích rõ bán kính phục vụ thực tế của Cảng hàng không Ninh Bình gắn với thời gian tiếp cận, khả năng kết nối đa hướng bằng đường bộ; xác định rõ các tuyến giao thông then chốt cần được đầu tư hoặc nâng cấp đồng bộ với tiến độ xây dựng Cảng hàng không”, Bộ Tài chính nêu quan điểm.

Làm rõ cơ cấu nguồn vốn

Một nội dung rất đáng chú ý trong góp ý của Bộ Tài chính liên quan đến tính khả thi của tổng sản lượng hành khách dự báo.

Theo đó, tổng nhu cầu hành khách thông qua Cảng hàng không Ninh Bình theo Đề án được dự báo đạt mức tương đối cao trong các giai đoạn trung và dài hạn.

Trong khi đó, đây là cảng hàng không mới, nằm gần các cảng hàng không lớn hiện hữu (cách Cảng hàng không Nội Bài 78 km, Cảng hàng không Gia Bình 63 km, Cảng hàng không Thọ Xuân khoảng trên 80 km) và chủ yếu phục vụ nhu cầu du lịch.

Vì vậy, Bộ Tài chính đề nghị Đề án bổ sung các kịch bản dự báo khác nhau (kịch bản trung bình, kịch bản thận trọng); đánh giá rõ rủi ro trong trường hợp không đạt sản lượng như dự báo tại Đề án, gắn quy mô và lộ trình đầu tư với khả năng khai thác thực tế theo từng giai đoạn, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư.

Liên quan đến nguồn vốn và lộ trình thực hiện Dự án dự kiến đầu tư theo phương thức PPP, theo Bộ Tài chính, đối với phần vốn dự kiến bố trí từ ngân sách nhà nước, cần làm rõ cơ cấu nguồn vốn (ngân sách trung ương, ngân sách địa phương); xác định nhu cầu vốn để thực hiện Dự án theo từng giai đoạn cụ thể của kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Đồng thời bổ sung phương án và đánh giá khả năng huy động vốn cho từng giai đoạn thực hiện quy hoạch nhằm bảo đảm tính khả thi, khả năng cân đối vốn và sử dụng vốn hiệu quả trong quá trình thực hiện Dự án, bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Vào đầu tháng 12/2025, UBND tỉnh Ninh Bình đã có Tờ trình số 207/TTr-UBND gửi Thủ tướng Chính phủ Đề án nghiên cứu khả năng hình thành Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình, trong đó chính thức đề nghị đưa sân bay Ninh Bình vào Quy hoạch tổng thể hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo đề xuất của UBND tỉnh Ninh Bình, Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình được nghiên cứu tại 5 vị trí trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, trong đó vị trí đề xuất lựa chọn nằm trên địa bàn các xã Bình Lục, Bình Mỹ và phường Liêm Tuyền, tỉnh Ninh Bình.

Vị trí này cách phường Phủ Lý khoảng 7 km, cách TP. Nam Định (trước sáp nhập) khoảng 21 km, cách trung tâm tỉnh Ninh Bình hiện nay khoảng 30 km, cách khu du lịch chùa Tam Chúc khoảng 19 km, cách khu du lịch Bái Đính – Tràng An khoảng 30 km, cách trung tâm tỉnh Hưng Yên khoảng 15 km.

Hướng cất hạ cánh theo hướng Tây Bắc – Đông Nam (với đường cất hạ cánh số 1 dài 3.800 m, số 2 dài 3.200 m); diện tích quy hoạch khoảng 664 ha (gồm 460 ha khu bay, 189 ha đất khu hàng không dân dụng, 15 ha đất quân sự và 1 ha đất đài VOR/DME).

Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình được nghiên cứu thiết kế theo tiêu chuẩn ICAO cấp 4E, sân bay quân sự cấp I, với loại tàu bay khai thác là Code E và tương đương; trong đó công suất thiết kế năm 2030 là 5 triệu khách/năm và 10 triệu khách/năm trong giai đoạn đến năm 2050.

“Đây là các chỉ tiêu dự kiến giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; trong bước lập quy hoạch chi tiết sẽ xác định cụ thể, chính xác các chỉ tiêu quy hoạch của Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình”, lãnh đạo UBND tỉnh Ninh Bình cho biết.

Theo đơn vị tư vấn lập Đề án là Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT, khi Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình được đưa vào khai thác vào cuối năm 2027 sẽ thu hút lượng hành khách có nhu cầu đi/đến khu vực hấp dẫn thuộc tỉnh Ninh Bình mà trước đó sử dụng Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Ngoài ra, còn bao gồm nhu cầu phát sinh tự nhiên, chủ yếu là dân cư địa phương tại các xã, phường thuộc tỉnh Ninh Bình nằm trong khu vực hấp dẫn của Dự án, hiện tại không có nhu cầu hoặc không muốn chi trả mức giá cước vận tải hàng không, nhưng do mức độ tiếp cận thuận tiện của Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình nên chuyển sang sử dụng phương tiện hàng không.

Trên cơ sở hiện trạng khách du lịch quốc tế, nội địa đến Ninh Bình và các thế mạnh về du lịch, công nghiệp của tỉnh Ninh Bình mới, đơn vị tư vấn đã đưa ra dự báo các tuyến đường bay sau đây có thể được thiết lập sau khi đưa Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình vào khai thác.

Cụ thể, các tuyến bay nội địa là Ninh Bình – Đà Nẵng, Ninh Bình – Tân Sơn Nhất, Ninh Bình – Phú Quốc, Ninh Bình – Cam Ranh.

Các tuyến bay quốc tế đến Ninh Bình sẽ chủ yếu đến các thị trường trọng điểm như châu Âu, Bắc Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc, Thái Lan và một số nước Đông Nam Á khác.

Đề xuất đầu tư PPP

Tại Đề án nghiên cứu khả năng hình thành Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình, đơn vị tư vấn có những đánh giá khách quan về tác động của Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình đối với các sân bay hiện hữu trong khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Theo đó, sự xuất hiện của Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình sẽ trực tiếp đưa Cảng hàng không số 2 vùng Thủ đô ra khỏi quy hoạch mạng cảng hàng không toàn quốc; Cảng hàng không mới tại tỉnh Ninh Bình sẽ thay thế vai trò của Cảng hàng không số 2 vùng Thủ đô để phù hợp với không gian phát triển mới sau khi sáp nhập tỉnh, thành phố, nhằm phục vụ tốt hơn cho vùng.

Bên cạnh đó, khi hình thành sân bay Ninh Bình sẽ chia sẻ một phần lưu lượng vận tải với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình.

Theo kết quả dự báo nhu cầu vận tải, Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình đạt công suất 5 triệu hành khách/năm đến năm 2030 và 10 triệu hành khách/năm đến năm 2050.

Do đó, tư vấn kiến nghị điều chỉnh giảm công suất Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, đến năm 2030 đạt công suất 25 triệu hành khách/năm và đến năm 2050 đạt công suất 40 triệu hành khách/năm; công suất của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình vẫn được giữ nguyên theo Quyết định số 1102/QĐ-BXD ngày 20/7/2025 của Bộ Xây dựng về việc phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không, sân bay toàn quốc thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Một thông tin rất đáng chú ý khác là việc UBND tỉnh Ninh Bình kiến nghị người đứng đầu Chính phủ cho phép triển khai Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình theo phương thức PPP.

Trong tổng mức đầu tư dự kiến của Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình trị giá khoảng 23.216 tỷ đồng, chưa bao gồm lãi vay, UBND tỉnh Ninh Bình đề xuất ngân sách nhà nước (Trung ương và địa phương) hỗ trợ để thực hiện và phần vốn khu vực tư nhân, bao gồm phần vốn chủ sở hữu và vốn vay thương mại do nhà đầu tư huy động (tỷ lệ nguồn vốn ngân sách nhà nước bảo đảm tuân thủ các quy định pháp luật về đầu tư theo phương thức PPP) với thời gian hoàn vốn khoảng 27 năm.

Tổng nhu cầu vốn đầu tư kết cấu hạ tầng cảng hàng không nói chung và Cảng hàng không quốc tế Ninh Bình nói riêng là rất lớn; do đó nguồn ngân sách nhà nước được phân bổ trên tinh thần tiết kiệm, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, đóng vai trò là vốn mồi để hỗ trợ và thu hút tối đa nguồn lực từ các thành phần kinh tế khác theo phương châm “đầu tư công dẫn dắt đầu tư tư”.

“Đây cũng là mô hình huy động vốn theo PPP đã triển khai thành công tại một số cảng hàng không trong thời gian vừa qua như Vân Đồn, Phan Thiết, Quảng Trị”, ông Trần Huy Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình cho biết.