Bức tranh thương mại của ngành điện tử Việt Nam 5 tháng đầu năm 2026 hết sức sôi động, thể hiện qua con số xuất khẩu và nhập khẩu tăng kỷ lục so với cùng kỳ năm ngoái.

Dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, tổng quy mô xuất nhập khẩu của ngành  trên 170 tỷ USD, tăng gần 54 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, chiều xuất khẩu mang về 82,6 tỷ USD (Điện tử, máy tính và linh kiện đạt gần 56,2 tỷ USD, Điện thoại các loại và linh kiện 26,37 tỷ USD). Nhập khẩu điện tử, máy tính và linh kiện tăng mạnh đạt 88,2 tỷ USD, tăng 57,1%.

Như vậy, cán cân thương mại hiện đang thâm hụt khoảng 5,6 tỷ USD.

Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam (VEIA) nói, không đáng ngại, bởi đặc thù của ngành điện tử là chu trình sản xuất có độ trễ rõ rệt giữa nhập khẩu linh kiện và xuất khẩu sản phẩm hoàn chỉnh.

Vì thế, doanh nghiệp thường phải nhập trước linh kiện, bán thành phẩm và thiết bị sản xuất từ hai đến bốn tháng trước khi sản phẩm được lắp ráp hoàn chỉnh và xuất khẩu ra thị trường. 

Thực tế nhiều năm qua, ngành điện tử thường trải qua chu kỳ nhập siêu trong giai đoạn đầu năm, trước khi chuyển sang xuất siêu mạnh từ giữa năm khi các đơn hàng xuất khẩu bước vào mùa cao điểm. Vì thế, hiện tượng này về bản chất là một phần của chu trình vận hành quen thuộc trong chuỗi cung ứng điện tử.

Năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu điện tử "bùng nổ", thu về gần 165 tỷ USD, trong đó máy tính, điện tử và linh kiện lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 tỷ USD, là động lực tăng trưởng chính của thương mại. 

Dựa trên hoạt động sản xuất và đơn hàng, VEIA đánh giá, triển vọng xuất khẩu của ngành điện tử Việt Nam năm 2026 vẫn khá tích cực. Với đà tăng trưởng mạnh của nhóm máy vi tính và linh kiện ngay từ đầu năm 2026, khả năng thiết lập một kỷ lục mới trong năm nay hoàn toàn khả thi nếu xu hướng đơn hàng hiện tại được duy trì.

Những yếu tố địa chính trị và cấu trúc chuỗi cung ứng cũng đang tạo ra cơ hội mới cho ngành điện tử Việt Nam.

Xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng theo mô hình “China + 1” cùng với việc thực thi các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới đã mở ra không gian phát triển lớn cho các doanh nghiệp tại Việt Nam. Nhiều tập đoàn công nghệ đang mở rộng sản xuất tại Việt Nam, đồng thời tìm kiếm các nhà cung ứng nội địa đủ năng lực để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.