Khoa học và Công nghệ
AI360 2026: Hình thành thị trường cho doanh nghiệp AI Việt Nam
Tú Ân - 18/11/2026 17:01
Ngày 18/11, Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo Việt Nam – AI360 2026 diễn ra tại Hà Nội với chủ đề “AI trong thực tiễn: Ứng dụng – Hiệu quả – Thị trường”.

Từ thử nghiệm công nghệ đến giá trị kinh doanh thực tế

Nhìn lại chặng đường phát triển AI tại Việt Nam, ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA, cho rằng bức tranh đã thay đổi đáng kể chỉ sau một năm. Nếu năm 2023 được xem là “năm của các dự án thử nghiệm”, thì năm 2025 là “năm của giá trị kinh doanh thực tế”. Đến năm 2026, AI Việt Nam đã bước sang một giai đoạn mới, với nền tảng pháp lý và định hướng chiến lược rõ ràng hơn.

Theo ông Khoa, từ ngày 1/3/2026, Luật Trí tuệ nhân tạo – đạo luật đầu tiên của Việt Nam điều chỉnh toàn diện về phát triển, ứng dụng và quản trị AI – chính thức có hiệu lực. Tiếp đó, ngày 28/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về trí tuệ nhân tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với quan điểm chuyển từ ứng dụng AI sang chuyển đổi toàn diện quốc gia bằng AI.

Chiến lược đặt ra những mục tiêu đáng chú ý: đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển AI; 100% dịch vụ công trực tuyến được tích hợp AI; hình thành 10 thương hiệu AI Việt Nam có năng lực cạnh tranh khu vực và quốc tế. Đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu thuộc nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về AI.

“Luật đã mở đường, Chiến lược đã chỉ hướng. Năm 2026 là năm AI Việt Nam bước vào vận hành thực tế”, ông Khoa nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch VINASA, những chuyển động về thể chế đang mở ra cơ hội lớn cho cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số. Nhu cầu tích hợp AI vào dịch vụ công, cùng yêu cầu nâng cao năng suất của hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo nên một thị trường có quy mô và tiềm năng đáng kể.

Bên cạnh đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia và các cơ chế phiếu hỗ trợ doanh nghiệp được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm.

Một lợi thế khác là doanh nghiệp Việt Nam có khả năng am hiểu tiếng Việt, văn hóa, dữ liệu và những bài toán đặc thù của thị trường trong nước. Đây là cơ sở để phát triển các sản phẩm AI “Make in Viet Nam”, thay vì chỉ phụ thuộc vào nền tảng và giải pháp từ nước ngoài.

Tuy nhiên, cơ hội chỉ trở thành giá trị khi được chuyển hóa thành sản phẩm có người sử dụng, có doanh thu và chứng minh được hiệu quả. Mục tiêu hình thành 10 thương hiệu AI Việt Nam vào năm 2030, theo ông Khoa, cũng chính là “đơn đặt hàng” gửi tới cộng đồng doanh nghiệp công nghệ số.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Chủ tịch VINASA phát biểu tại sự kiện.

Hiệu quả AI phải được đo bằng năng suất

Nếu doanh nghiệp quan tâm đến khả năng thương mại hóa, thì cơ quan quản lý đặt trọng tâm vào hiệu quả triển khai và trách nhiệm trong quá trình sử dụng AI.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Trần Anh Tú, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, đánh giá chủ đề AI360 năm nay đã gắn kết các vấn đề chính sách với những bài toán thực tiễn của cơ quan quản lý và doanh nghiệp.

Theo ông Tú, chuyển đổi AI quốc gia phải gắn với phát triển năng lực công nghiệp AI trong nước. Nhu cầu ứng dụng tạo cơ hội để doanh nghiệp nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm; ngược lại, năng lực công nghệ trong nước giúp chủ động triển khai và tiếp tục đổi mới.

Đề cập đến yêu cầu tổ chức chuyển đổi AI, ông Tú cho rằng người đứng đầu mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần lựa chọn khâu ưu tiên, xác định mục tiêu và giao rõ trách nhiệm. Việc triển khai AI không thể tách rời quá trình điều chỉnh quy trình hoạt động, chuẩn bị dữ liệu và trang bị kỹ năng cho người lao động.

Đặc biệt, mỗi kế hoạch ứng dụng AI cần có hiện trạng để đối chiếu và tiêu chí đánh giá cụ thể. Chi phí triển khai cũng phải được tính đầy đủ, từ dữ liệu, tích hợp hệ thống đến đào tạo và vận hành.

Trong sản xuất, hiệu quả cần được đánh giá thông qua năng suất, chất lượng và khả năng phát triển sản phẩm mới. Đối với dịch vụ công, các tiêu chí quan trọng là độ chính xác, thời gian xử lý và mức độ thuận tiện đối với người dân, doanh nghiệp. Trong nghiên cứu và phát triển, cần đánh giá tiến bộ công nghệ cũng như năng lực tích lũy theo từng giai đoạn.

Cách tiếp cận này cho thấy một thay đổi quan trọng trong tư duy triển khai AI: không lấy số lượng công cụ, phần mềm hay dự án ứng dụng làm thước đo thành công, mà phải nhìn vào kết quả cuối cùng.

Một hệ thống AI có thể rất hiện đại về công nghệ nhưng sẽ khó tạo ra giá trị nếu không giải quyết được vấn đề cụ thể, không phù hợp với quy trình hoạt động hoặc chi phí vận hành vượt quá lợi ích mang lại.

Vì vậy, những giải pháp đã chứng minh hiệu quả cần được đưa vào hoạt động thường xuyên và nhân rộng khi đủ điều kiện. Đồng thời, AI cũng cần được khai thác để phát triển sản phẩm, dịch vụ và mở ra những hướng nghiên cứu, kinh doanh mới.

Hình thành thị trường cho doanh nghiệp AI Việt Nam

Một trong những vấn đề được nhấn mạnh tại AI360 2026 là phải chuyển nhu cầu ứng dụng AI thành những bài toán cụ thể, có đơn vị sử dụng, yêu cầu đầu ra và điều kiện tiếp nhận rõ ràng.

Theo ông Trần Anh Tú, đây là cơ sở để triển khai các hoạt động đặt hàng, thuê dịch vụ và mua sắm đổi mới sáng tạo theo quy định pháp luật.

Định hướng này đặc biệt có ý nghĩa đối với doanh nghiệp AI Việt Nam. Thay vì phát triển sản phẩm theo khả năng công nghệ rồi tìm kiếm khách hàng, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xác định bài toán, phối hợp với đơn vị sử dụng để xây dựng giải pháp và tiêu chí đánh giá.

Ông Tú nhấn mạnh doanh nghiệp AI Việt Nam là lực lượng chủ lực trong nghiên cứu, phát triển và triển khai chuyển đổi AI quốc gia. Mỗi doanh nghiệp cần lựa chọn khâu tham gia phù hợp, tăng cường liên kết với các doanh nghiệp khác, viện nghiên cứu và trường đại học để phát triển sản phẩm, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Đầu tư nghiên cứu cần tập trung vào những khâu then chốt, từng bước làm chủ mô hình, thuật toán và công nghệ AI. Mục tiêu 10 thương hiệu AI Việt Nam có năng lực cạnh tranh trên thị trường khu vực và quốc tế vào năm 2030 không chỉ là yêu cầu về số lượng, mà phải được xây dựng trên nền tảng năng lực công nghệ và chất lượng sản phẩm, dịch vụ.

Cùng với thị trường trong nước, doanh nghiệp cần chuẩn bị các điều kiện để vươn ra quốc tế, từ tiêu chuẩn, bảo vệ dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ đến chất lượng dịch vụ. Hợp tác quốc tế cũng cần hướng tới nâng cao năng lực làm chủ, đa dạng hóa nguồn công nghệ và tăng tính chủ động.

Từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa đề xuất cơ quan quản lý sớm vận hành Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia và cơ chế hỗ trợ, ưu tiên doanh nghiệp nhỏ và vừa sử dụng giải pháp AI do doanh nghiệp Việt Nam phát triển.

VINASA cũng kiến nghị tăng cường đặt hàng và hợp tác công – tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia xây dựng các nền tảng AI dùng chung, tích hợp AI vào dịch vụ công; đồng thời mở dữ liệu dùng chung, dữ liệu tiếng Việt và hạ tầng tính toán phục vụ phát triển các mô hình AI Việt Nam.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề xuất đơn giản hóa thủ tục tuân thủ, thử nghiệm và sớm cụ thể hóa các cơ chế ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất cho hoạt động AI theo định hướng của Chiến lược quốc gia.

Những kiến nghị này phản ánh một vấn đề cốt lõi của thị trường AI: doanh nghiệp không chỉ cần ý tưởng và năng lực công nghệ, mà còn cần dữ liệu, hạ tầng tính toán, nguồn vốn, nhân lực và khách hàng đủ lớn để phát triển sản phẩm.

Tin liên quan
Tin khác