Theo thông báo của Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) và Thương vụ Việt Nam tại Australia, Chính phủ Australia chính thức thông báo việc Ủy ban Năng suất Australia (PC) đã tiến hành khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu (Global Safeguard Inquiry) đối với một số sản phẩm thép kết cấu chế tạo nhập khẩu.

Nguyên đơn: Viện Thép Australia (Australian Steel Institute), đại diện cho ngành sản xuất nội địa. Nguyên đơn cáo buộc rằng sự gia tăng đột biến của hàng nhập khẩu đang gây ra hoặc đe dọa gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất nội địa nước này.  

Sản phẩm bị điều tra là thép kết cấu chế tạo/gia công. Theo Điều khoản tham chiếu, các mã HS sau đây thuộc phạm vi điều tra (theo Biểu thuế quan của Australia):  

• 7308100001: Cầu và các bộ phận của cầu bằng sắt hoặc thép.
• 7308900052: Cột, trụ, cọc, dầm, xà, giằng, khung giàn, giá đỡ, thanh chống, thanh liên kết và các bộ phận kết cấu tương tự, cán nóng, bằng sắt hoặc thép (trừ các mặt hàng thuộc HTISC 7308100001, 7308200002, 7308300003 và 7308400004).
• 7308900053: Như trên, tạo hình bằng cán định hình (roll formed), được mạ hoặc phủ hợp kim kẽm hoặc kẽm–nhôm, có chiều dày nhỏ hơn 1,2 mm, bằng sắt hoặc thép (trừ hàng cán nóng và các mã HS từ 730810 đến 730840).
• 7308900054: Như trên, tạo hình bằng cán định hình (roll formed), được mạ hoặc phủ hợp kim kẽm hoặc kẽm–nhôm, có chiều dày lớn hơn hoặc bằng 1,2 mm, bằng sắt hoặc thép (trừ hàng cán nóng và các mã HS từ 730810 đến 730840).
• 7308900055: Như trên, tạo hình bằng cán định hình (roll formed), bằng sắt hoặc thép (trừ hàng cán nóng; hàng được mạ hoặc phủ hợp kim kẽm hoặc kẽm–nhôm; và các mã HS từ 730810 đến 730840).
• 7308900056: Như trên, bằng sắt hoặc thép (trừ các kết cấu tạo hình bằng cán định hình và các mặt hàng thuộc HTISC 7308100001, 7308200002, 7308300003 và 7308400004).
• 7308900057: Sàn grating bằng thép, cầu thang và bậc thang (trừ các mặt hàng thuộc HTISC 7308100001, 7308200002, 7308300003 và 7308400004).
• 7308900060: Tay vịn và trụ tay vịn, bằng sắt hoặc thép (trừ các mặt hàng thuộc HTISC 7308100001, 7308200002, 7308300003 và 7308400004).
• 7308900062: Lan can bảo vệ và rào chắn đường bộ, bằng sắt hoặc thép, được chuẩn bị để sử dụng trên cầu và đường bộ.  
• 7308900063: Các bộ phận cấu kiện dạng phân đoạn, bằng sắt hoặc thép, được chuẩn bị để sử dụng trong tháp và cột giàn (lattice masts).
• 7308900064: Xà ngang (lintel) bằng sắt hoặc thép, được chuẩn bị để sử dụng cho cửa ra vào và cửa sổ.
• 7308900065: Kết cấu và bộ phận của kết cấu, và các tấm, thanh, góc, hình dạng, tiết diện, ống và các sản phẩm tương tự, được chuẩn bị để sử dụng trong kết cấu, bằng sắt hoặc thép (trừ mặt hàng thuộc HTISC 7308100001).

Theo quy định, PC sẽ thực hiện điều tra và báo cáo Chính phủ Australia theo lộ trình sau:

Báo cáo sơ bộ: Dự kiến ban hành trong vòng 8 tháng (dự kiến tháng 9/2026). Tại giai đoạn này, PC sẽ xem xét việc có hay không tồn tại hoàn cảnh khẩn cấp để khuyến nghị áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời (tối đa 200 ngày).

Báo cáo cuối cùng: Dự kiến gửi lên Chính phủ Australia trong vòng 10 tháng (dự kiến tháng 11/2026).

Số liệu thống kê sơ bộ từ Thương vụ Việt Nam tại Australia cho thấy, trong năm 2025, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm từ sắt thép của Việt Nam sang Australia đạt gần 249 triệu USD, tăng 35,9% so với năm trước.

"Với đà tăng trưởng này, hàng hóa từ Việt Nam có khả năng là đối tượng trọng tâm trong quá trình phân tích thiệt hại của cơ quan điều tra Australia", Cơ quan Thương vụ nhận định.

Do tính chất của biện pháp tự vệ toàn cầu là áp dụng lên tất cả các nguồn nhập khẩu (không phân biệt quốc gia), Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị Hiệp hội Thép Việt Nam và các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu liên quan chủ động rà soát mã HS và kim ngạch xuất khẩu sang Australia trong giai đoạn 2023-2025 đối với nhóm sản phẩm thép kết cấu chế tạo nêu trên.

Cùng với đó, ngành hàng, doanh nghiệp cần theo dõi chặt chẽ website của Ủy ban Năng suất Australia (www.pc.gov.au) để đăng ký tham gia bên liên quan ngay khi có thông báo; chuẩn bị nguồn lực để hợp tác, trả lời bản câu hỏi điều tra và tham gia các phiên điều trần nhằm bảo vệ quyền lợi.