Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan diễn ra từ ngày 14-17/11/2026 tại Manila, Philippines, trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục biến động nhanh chóng, phức tạp. Cạnh tranh chiến lược, những bất ổn kinh tế và các thách thức xuyên biên giới đặt ASEAN trước yêu cầu vừa nâng cao năng lực ứng phó trước mắt, vừa củng cố nền tảng phát triển dài hạn.

Trao đổi về ý nghĩa và những trọng tâm của các hội nghị lần này, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết, đây là dịp để các nhà lãnh đạo tổng kết năm Chủ tịch ASEAN của Philippines, đánh giá năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và xác định những ưu tiên hợp tác trong thời gian tới.

Thúc đẩy một ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển thực chất

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, trong năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, ASEAN tiếp tục thúc đẩy liên kết nội khối, phát triển các khuôn khổ hợp tác kinh tế mới và tăng cường quan hệ với các đối tác. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao hơn nữa hiệu quả phối hợp, khắc phục những điểm nghẽn trong thực hiện cam kết, chuyển hóa kết quả hợp tác thành lợi ích cụ thể.

Tiếp nối những kết quả đạt được tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, các hội nghị lần này cần tạo thêm động lực để chuyển quyết sách thành hành động, chuyển cam kết thành kết quả, giữ vững đà xây dựng Cộng đồng trước những biến động.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang cho biết, các hội nghị dự kiến tập trung vào ba định hướng lớn. Trước hết là củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường và tự chủ chiến lược của ASEAN; tăng cường tham vấn, phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau trong phòng ngừa, ứng phó với các thách thức, giữ vững môi trường hòa bình, an ninh và ổn định cho phát triển.

Thứ hai, thúc đẩy triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, tăng tính gắn kết và bổ trợ giữa các cam kết, sáng kiến và các trụ cột hợp tác. Trong đó, chú trọng liên kết kinh tế, kết nối, khai thác các động lực tăng trưởng mới và phối hợp xử lý những vấn đề liên ngành, xuyên biên giới, bảo đảm người dân và doanh nghiệp được thụ hưởng thiết thực thành quả xây dựng Cộng đồng.

Thứ ba, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác trên tinh thần bình đẳng, cùng có lợi. ASEAN cũng cần phát huy tiếng nói chung, thúc đẩy đối thoại, hợp tác, đề cao luật pháp quốc tế, đóng góp vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực và trên thế giới.

Nhận lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan tại Manila từ ngày 14-17/11/2026.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, chuyến công tác là bước triển khai, cụ thể hóa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, đa phương hóa, đa dạng hóa theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng và các chủ trương, định hướng của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về đối ngoại và hội nhập quốc tế. Qua đó, tiếp tục khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam.

Tiếp nối những đề xuất và đóng góp tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48, Việt Nam sẽ chú trọng thúc đẩy thực hiện cam kết, tháo gỡ các điểm nghẽn và nâng cao hiệu quả hợp tác. Tinh thần xuyên suốt là củng cố đoàn kết để tăng cường sức mạnh chung, thúc đẩy liên kết để nâng cao khả năng tự cường, lấy lợi ích của người dân và doanh nghiệp làm thước đo kết quả.

Cụ thể, Việt Nam tập trung vào ba ưu tiên.

Một là, cùng các nước giữ vững môi trường hòa bình, an ninh và ổn định, tạo nền tảng chiến lược xây dựng Cộng đồng ASEAN 2045 tự cường, sáng tạo, năng động và lấy người dân làm trung tâm. Việt Nam tiếp tục thúc đẩy đồng thuận, thu hẹp khác biệt, đề cao các nguyên tắc nền tảng của ASEAN và luật pháp quốc tế, phát huy đối thoại và các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, củng cố đoàn kết và vai trò trung tâm của Hiệp hội.

Hai là, tạo chuyển biến thực chất trong liên kết, nâng cao sức cạnh tranh và khả năng tự cường của ASEAN. Trọng tâm là kết nối kinh tế, thương mại, hạ tầng và chuỗi cung ứng; tháo gỡ rào cản nội khối; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Cùng với đó là tăng cường phối hợp bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, củng cố nền tảng phát triển bền vững của khu vực.

Ba là, làm sâu sắc hơn nữa hợp tác với các đối tác, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ những ưu tiên phát triển của ASEAN. Trong khuôn khổ chuyến công tác, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ đồng chủ trì Hội nghị Cấp cao Mê Công - Nhật Bản với Thủ tướng Nhật Bản. Đây là hoạt động cụ thể nhằm thúc đẩy kết nối, phát triển bền vững và thu hẹp khoảng cách phát triển, đóng góp vào xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Kết hợp hiệu quả ngoại giao đa phương và song phương

Bên cạnh các hoạt động đa phương, các cuộc tiếp xúc song phương giữa Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng với lãnh đạo các nước, tổ chức quốc tế trong dịp này cũng có ý nghĩa quan trọng. Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, các cuộc tiếp xúc sẽ góp phần tăng cường tin cậy chính trị giữa Việt Nam với các nước, đối tác; thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận, tháo gỡ vướng mắc và mở rộng cơ hội hợp tác.

Qua đó, Việt Nam kết hợp hiệu quả hoạt động đa phương với thúc đẩy quan hệ song phương, phát huy tối đa các nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Một điểm đáng chú ý tại các hội nghị lần này là sự phối hợp giữa ngoại giao Nhà nước và ngoại giao nghị viện. Với sự tham gia của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tại Đại hội đồng Liên nghị viện ASEAN lần thứ 47 (AIPA-47) cùng các hoạt động liên quan, Việt Nam có thêm cơ hội phát huy sự cộng hưởng, bổ trợ giữa hai kênh đối ngoại.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang nhấn mạnh, hai đoàn công tác sẽ cùng thúc đẩy các ưu tiên chung, gắn định hướng hợp tác với hoàn thiện pháp luật, giám sát và thực hiện cam kết, đưa hợp tác khu vực đi vào cuộc sống.

Theo Thứ trưởng, thông qua các hoạt động tại ASEAN và AIPA, Việt Nam chuyển tải nhất quán thông điệp: “Chủ động đề xuất, trách nhiệm trong cam kết, thực chất trong hành động”, cùng xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và phát triển vì người dân.