Ca bệnh thêm một lần cảnh báo về căn bệnh gần như 100% tử vong khi đã phát bệnh, trong khi hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và tiêm phòng kịp thời.

Một vết chó cắn tưởng đã qua hơn hai tháng trước cuối cùng lại dẫn đến cái chết thương tâm của bé gái 9 tuổi ở Gia Lai. Đáng nói, sau khi bị chó cắn vào gót chân và cào vào mặt gây trầy xước, bệnh nhi đã không được đưa đi tiêm vắc-xin phòng dại.

Ngày 11/8, lãnh đạo UBND xã Canh Vinh, tỉnh Gia Lai xác nhận địa phương vừa ghi nhận một trường hợp tử vong do bệnh dại. Ngành y tế đã được chỉ đạo truy vết, rà soát những người từng tiếp xúc với bệnh nhi để chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa. Từ đầu năm đến nay, tỉnh Gia Lai đã ghi nhận 3 trường hợp tử vong do bệnh dại.

Trường hợp của bé gái ở Gia Lai một lần nữa gióng lên cảnh báo về căn bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, nhất là trong bối cảnh số ca tử vong ở người và số ổ dịch trên động vật vẫn được ghi nhận tại nhiều địa phương.

Thống kê của Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương, Bộ Y tế cho thấy, cả nước đã ghi nhận khoảng 40 trường hợp tử vong do bệnh dại tại 18 tỉnh, thành phố.

Cùng thời gian, 24 tỉnh, thành phố phát hiện bệnh dại trên động vật. So với cùng kỳ năm trước, số ổ dịch, số động vật mắc bệnh, chết và buộc phải tiêu hủy đều tăng, cho thấy nguồn lây trong cộng đồng vẫn diễn biến phức tạp.

Riêng tại Hà Nội, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận 8 ổ dịch dại trên động vật tại 6 xã, khiến hàng chục người phải tiêm phòng sau khi bị động vật nghi mắc bệnh dại cắn. Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội cho biết, trung bình mỗi tháng có khoảng 5.000 người đến khám, tư vấn và điều trị dự phòng bệnh dại, phân bố tại 126 xã, phường trên địa bàn thành phố.

Tại TP.HCM, vừa qua ghi nhận 5 trường hợp tử vong do bệnh dại. Đáng chú ý, tất cả những trường hợp này đều không tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng dại sau khi bị chó hoặc mèo cắn.

Bên cạnh sự chậm trễ trong tiêm phòng, cách xử trí vết thương không đúng cũng là vấn đề đáng lưu ý. Khoảng 40% trường hợp xử trí vết thương không đúng cách như tự nặn máu, bôi dầu gió hoặc đắp thuốc nam, làm tăng nguy cơ nhiễm virus dại.

Những con số này cho thấy một nghịch lý đau xót của bệnh dại: bệnh gần như 100% tử vong khi đã phát bệnh nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người bị phơi nhiễm được xử trí đúng và tiêm vắc-xin kịp thời.

Sự nguy hiểm còn nằm ở chỗ người bị chó, mèo cắn có thể vẫn khỏe mạnh trong một khoảng thời gian dài, vết thương cũng nhanh chóng lành lại, dễ tạo tâm lý nguy cơ đã qua.

Trường hợp bé gái ở Gia Lai là minh chứng rõ ràng. Hơn hai tháng sau lần bị chó cắn, bệnh mới bước vào giai đoạn toàn phát với những triệu chứng điển hình như sợ nước, sợ gió, sợ ánh sáng, kích thích, hoảng loạn. Khi đó, cơ hội cứu chữa gần như không còn.

Bởi vậy, người dân không nên tự đánh giá mức độ nguy hiểm dựa trên kích thước vết thương, cũng không nên chờ con vật xuất hiện dấu hiệu bất thường hoặc chờ bản thân có triệu chứng mới tìm đến cơ sở y tế.

Các chuyên gia khuyến cáo, ngay sau khi bị chó hoặc mèo cắn, cào, người dân cần rửa kỹ vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy liên tục ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn và nhanh chóng đến cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ, tư vấn tiêm vắc-xin và huyết thanh kháng dại khi cần thiết. Người dân tuyệt đối không nên tự theo dõi hoặc điều trị tại nhà.

Để giảm tử vong do bệnh dại một cách bền vững, phòng bệnh ở người phải song hành với kiểm soát nguồn lây từ động vật. Đại diện Chi cục Chăn nuôi, Thủy sản và Thú y Hà Nội cảnh báo bệnh dại vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất hiện nay, với nguy cơ lây truyền trong toàn bộ quá trình nuôi, vận chuyển, giết mổ và kinh doanh chó, mèo.

“Việc kiểm soát tiêm phòng, quản lý vận chuyển, giết mổ, kinh doanh chó, mèo; đồng thời không giết mổ, không ăn thịt chó, mèo tuy có vẻ là những việc nhỏ nhưng có ý nghĩa rất quan trọng trong việc tiến tới loại trừ bệnh dại, không còn người tử vong vì bệnh dại”, đại diện đơn vị này nhấn mạnh.

Cùng với đó, người dân cần quản lý, nuôi nhốt chó, mèo đúng quy định và tiêm phòng dại đầy đủ, định kỳ cho vật nuôi. Đây là giải pháp căn cơ để giảm nguồn lây, bảo vệ không chỉ người trực tiếp nuôi động vật mà cả cộng đồng.

Về tiêm vắc-xin cho người, hiện tại Việt Nam, các loại vắc-xin như Verorab, Abhayrab và Indirab đều đã được Bộ Y tế cấp phép sử dụng, đáp ứng yêu cầu về tính an toàn và hiệu quả theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới.

Ngoài những người bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc dại cắn, cào hay liếm lên vùng da tổn thương, các nhóm nguy cơ cao như bác sỹ thú y, kiểm lâm, nhân viên phòng thí nghiệm, người thường xuyên tiếp xúc với động vật hoặc sinh sống tại khu vực lưu hành bệnh dại cũng được khuyến cáo nên tiêm phòng trước phơi nhiễm.

Theo các chuyên gia, với những người đã được tiêm dự phòng trước, nếu không may bị động vật nghi mắc dại cắn thì phác đồ xử trí sẽ đơn giản hơn rất nhiều. Người bệnh chỉ cần tiêm nhắc hai mũi vắc-xin và thường không cần sử dụng huyết thanh kháng dại, góp phần giảm chi phí, giảm nguy cơ và rút ngắn thời gian điều trị.

Đáp ứng nhu cầu phòng bệnh dại ngày càng tăng của người dân, nhiều cơ sở tiêm chủng trên cả nước hiện cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin phòng dại đã được Bộ Y tế cấp phép lưu hành như Verorab, Abhayrab và Indirab, trong đó có hệ thống Tiêm chủng Long Châu.

Ngoài tiêm phòng, các bác sỹ tại đây cũng đồng thời tư vấn phác đồ tiêm phù hợp theo từng trường hợp phơi nhiễm hoặc dự phòng trước phơi nhiễm.

Các chuyên gia khuyến cáo, điều quan trọng nhất không phải lựa chọn loại vắc-xin nào mà là đến cơ sở y tế hoặc trung tâm tiêm chủng đủ điều kiện ngay sau khi bị động vật cắn, cào hoặc liếm lên vùng da trầy xước để được xử trí và tiêm phòng kịp thời, tránh bỏ lỡ "thời gian vàng" phòng bệnh dại.