Bên cạnh những tiến bộ trong chẩn đoán, điều trị, việc bảo đảm nguồn cung thuốc, nâng cao chất lượng tư vấn và mở rộng khả năng tiếp cận các liệu pháp mới trở thành yêu cầu quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Các bệnh lý thần kinh đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với hệ thống y tế do tính chất phức tạp, nguy cơ để lại di chứng kéo dài và nhu cầu điều trị liên tục. Với nhiều bệnh nhân, quá trình chăm sóc không kết thúc sau đợt điều trị tại bệnh viện mà còn đòi hỏi theo dõi lâu dài, sử dụng thuốc đúng chỉ định, phục hồi chức năng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ nhằm hạn chế biến chứng.
Thực tế cho thấy, đột quỵ có thể khiến người bệnh mất khả năng vận động, giao tiếp hoặc sinh hoạt độc lập, trong khi Parkinson, sa sút trí tuệ và các bệnh thần kinh mạn tính khác thường tiến triển kéo dài, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và làm gia tăng áp lực chăm sóc đối với gia đình.
| TS.Lê Văn Tuấn, Chủ tịch Hội Thần kinh học Việt Nam kỳ vọng những giá trị chuyên môn từ hội nghị sẽ tiếp tục được lan tỏa, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh. Ảnh: Ngô Lộc |
Theo số liệu được dẫn từ nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD), năm 2021, Việt Nam ghi nhận khoảng 166.954 ca tử vong do đột quỵ, với tỷ suất mắc mới chuẩn hóa theo tuổi hơn 203 ca trên 100.000 dân. Những con số này cho thấy mức độ nghiêm trọng của bệnh lý mạch máu não, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường các biện pháp dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh hiệu quả.
TS.Lê Văn Tuấn, Chủ tịch Hội Thần kinh học Việt Nam nhận định, các bệnh lý thần kinh đặt ra nhiều thách thức đối với hoạt động chăm sóc sức khỏe, trải dài qua các giai đoạn chẩn đoán, điều trị, theo dõi và phục hồi chức năng.
Đặc điểm của nhiều bệnh lý thần kinh là người bệnh phải duy trì sử dụng thuốc trong thời gian dài, thậm chí suốt đời. Việc điều trị thường đòi hỏi phối hợp nhiều loại thuốc, tái khám định kỳ và điều chỉnh phác đồ tùy theo diễn biến bệnh, đáp ứng điều trị cũng như những bệnh lý đi kèm.
Đối với người cao tuổi, nguy cơ càng đáng quan tâm bởi nhiều bệnh nhân đồng thời mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch và các rối loạn chuyển hóa. Việc sử dụng nhiều loại thuốc làm gia tăng yêu cầu theo dõi tương tác, tác dụng không mong muốn và bảo đảm tuân thủ điều trị.
Trong khi đó, những hạn chế về khả năng vận động, nhận thức hoặc trí nhớ có thể khiến người bệnh gặp khó khăn trong việc ghi nhớ lịch uống thuốc, tái khám và thực hiện các hướng dẫn chuyên môn. Nếu thiếu sự hỗ trợ phù hợp, nguy cơ sử dụng thuốc không đúng chỉ định, tự ý ngừng điều trị hoặc bỏ sót những dấu hiệu cảnh báo có thể gia tăng.
Bởi vậy, quản lý bệnh thần kinh cần sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sỹ điều trị, dược sỹ, nhân viên phục hồi chức năng và gia đình người bệnh. Cùng với việc nâng cao năng lực khám, chữa bệnh tại các cơ sở chuyên khoa, hệ thống chăm sóc sức khỏe tại cộng đồng có thể góp phần hỗ trợ người bệnh tiếp cận thông tin chính xác, sử dụng thuốc an toàn và duy trì quá trình điều trị.
Trong đó, đội ngũ dược sỹ tại nhà thuốc giữ vai trò hỗ trợ tư vấn về cách sử dụng thuốc, những lưu ý trong quá trình điều trị và nhận diện các tình huống cần thăm khám. Tuy nhiên, hoạt động này phải được thực hiện trong phạm vi chuyên môn, bảo đảm không thay thế việc chẩn đoán, kê đơn và điều chỉnh phác đồ của bác sỹ.
Tại Hội nghị Khoa học Thần kinh Quốc tế 2026 vừa diễn ra với sự tham gia của khoảng 1.000 chuyên gia trong nước và quốc tế, những tiến bộ trong chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh lý thần kinh tiếp tục được cập nhật, cho thấy nhu cầu tăng cường kết nối giữa hoạt động nghiên cứu chuyên sâu với thực tiễn chăm sóc người bệnh.
Tham gia các hoạt động trao đổi chuyên môn, đại diện Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu cho biết đang đẩy mạnh đào tạo, cập nhật kiến thức cho đội ngũ dược sỹ nhằm nâng cao chất lượng tư vấn, đặc biệt đối với những bệnh lý đòi hỏi điều trị kéo dài và có yêu cầu cao về an toàn sử dụng thuốc.
| Long Châu đẩy mạnh hợp lực với các hãng dược phẩm hàng đầu thế giới, đưa các loại thuốc điều trị bệnh hiếm, thuốc thế hệ mới về Việt Nam. Ảnh: Ngô Lộc |
Với mạng lưới gần 3.000 nhà thuốc và hơn 22.000 dược sỹ trên toàn quốc, hệ thống này có khả năng tiếp cận người dân tại nhiều địa phương. Việc phát huy hiệu quả mạng lưới nhà thuốc cộng đồng, nếu được kết nối phù hợp với các cơ sở điều trị, có thể góp phần hỗ trợ người bệnh duy trì sử dụng thuốc đúng hướng dẫn và giảm nguy cơ gián đoạn điều trị.
Bên cạnh yêu cầu quản lý bệnh lâu dài, khả năng tiếp cận thuốc thế hệ mới đang trở thành vấn đề đáng quan tâm, nhất là đối với các bệnh lý thần kinh phức tạp, bệnh hiếm hoặc những trường hợp có ít lựa chọn điều trị.
Những tiến bộ trong nghiên cứu dược phẩm đã mở ra thêm các phương pháp điều trị đối với một số bệnh thần kinh và bệnh di truyền hiếm gặp. Tuy nhiên, việc đưa các liệu pháp mới vào thực tiễn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm quá trình nghiên cứu, đánh giá hiệu quả và an toàn, cấp phép lưu hành, hệ thống cung ứng và khả năng chi trả của người bệnh.
Đối với các bệnh hiếm, những khó khăn này càng rõ nét do số lượng bệnh nhân ít, chi phí phát triển thuốc lớn và khả năng tiếp cận phương pháp điều trị chuyên biệt còn hạn chế. Người bệnh có thể phải đối mặt với chi phí điều trị cao hoặc chưa có điều kiện sử dụng những thuốc đã được triển khai tại một số quốc gia.
Cũng theo đại diện Long Châu, cơ sở đang xúc tiến kế hoạch đưa một số thuốc điều trị bệnh thần kinh vận động từ châu Âu về Việt Nam, hướng tới mở rộng thêm lựa chọn cho những bệnh nhân có nhu cầu điều trị chuyên biệt.
Trước đó, vào tháng 8/2026, đơn vị cũng giới thiệu một giải pháp điều trị dành cho bệnh nhân mắc u xơ thần kinh loại 1 dạng búi có triệu chứng, không thể phẫu thuật. Các hoạt động này cho thấy sự tham gia của hệ thống phân phối dược phẩm trong việc kết nối nguồn cung thuốc mới với nhu cầu điều trị trong nước.
Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thực tế của người bệnh vẫn cần được đánh giá trên cơ sở tình trạng cấp phép, chỉ định chuyên môn, nguồn cung ổn định và chi phí điều trị. Đặc biệt, đối với những thuốc có giá thành cao hoặc sử dụng dài hạn, vấn đề khả năng chi trả và cơ chế thanh toán cũng có ý nghĩa quan trọng đối với tính bền vững của quá trình điều trị.
Được biết, người dân Việt Nam hiện mới có khả năng tiếp cận khoảng 9% trong tổng số khoảng 460 thuốc phát minh thuộc phạm vi một nghiên cứu quốc tế. Mặc dù cần làm rõ phương pháp thống kê và tiêu chí đánh giá, số liệu này gợi mở những thách thức trong việc thu hẹp khoảng cách tiếp cận các tiến bộ điều trị giữa Việt Nam và những thị trường dược phẩm phát triển.
Để cải thiện thực trạng trên, việc mở rộng nguồn cung thuốc cần đi cùng với hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả sử dụng. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, cơ sở khám chữa bệnh, doanh nghiệp dược phẩm và các đơn vị phân phối có thể góp phần tạo điều kiện đưa những phương pháp điều trị phù hợp đến với người bệnh.
Cùng với đó, phát triển năng lực tư vấn, theo dõi sử dụng thuốc và tăng cường kết nối giữa các tuyến chăm sóc sức khỏe có ý nghĩa thiết thực, nhất là đối với bệnh nhân thần kinh cần điều trị lâu dài hoặc người mắc bệnh hiếm có nhu cầu chăm sóc chuyên biệt.