Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện, chuẩn hóa nguồn nhân lực và tiếp nhận kinh nghiệm quốc tế, hướng tới xây dựng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe người dân.
Trong các tình huống cấp cứu như ngừng tuần hoàn, đột quỵ, tai nạn giao thông hay chấn thương nghiêm trọng, việc tiếp cận người bệnh và thực hiện các biện pháp xử trí ban đầu đúng cách có vai trò đặc biệt quan trọng. Mỗi phút chậm trễ đều có thể làm giảm cơ hội cứu sống người bệnh, gia tăng nguy cơ biến chứng và để lại những tổn thương lâu dài.
Tuy nhiên, hiệu quả cấp cứu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, gồm khả năng tiếp nhận thông tin, điều phối lực lượng, năng lực nhân viên y tế, trang thiết bị và sự phối hợp giữa các đơn vị tham gia cứu hộ, cứu nạn. Việc phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện đồng bộ vì vậy đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với ngành y tế Việt Nam.
Ngày 10/8/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030”, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong định hướng phát triển lĩnh vực cấp cứu trước viện tại Việt Nam.
| Việc hình thành đội ngũ cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp (Paramedic) được xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng xử trí tại hiện trường, bảo đảm người bệnh được hỗ trợ trước khi chuyển đến cơ sở y tế. |
Đề án đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện đồng bộ, hiện đại và chuyên nghiệp, bảo đảm khả năng tiếp nhận, xử lý, điều phối cấp cứu kịp thời, tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ cấp cứu của người dân.
Một trong những mục tiêu đáng chú ý là phấn đấu đến năm 2030, xe và nhân viên cấp cứu đạt chuẩn có thể tiếp cận hiện trường trong vòng 8 phút tại khu vực đô thị và 15 phút tại khu vực nông thôn.
Để đạt được mục tiêu này, phát triển mạng lưới cấp cứu cần đi đôi với chuẩn hóa chương trình đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ nhân viên y tế và lực lượng tham gia sơ cứu, cấp cứu ban đầu.
Đặc biệt, việc hình thành đội ngũ cấp cứu viên ngoại viện chuyên nghiệp (Paramedic) được xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng xử trí tại hiện trường, bảo đảm người bệnh được hỗ trợ trước khi chuyển đến cơ sở y tế.
Bên cạnh đầu tư phương tiện, thiết bị, hệ thống cấp cứu hiện đại còn đòi hỏi cơ chế phối hợp hiệu quả giữa ngành y tế, lực lượng công an, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và các đơn vị liên quan. Sự kết nối đồng bộ giữa những lực lượng này sẽ góp phần rút ngắn thời gian phản ứng, nâng cao chất lượng cấp cứu và hạn chế nguy cơ tử vong, tàn tật do tai nạn, thương tích và các tình trạng khẩn cấp.
Một trong những mô hình đáng chú ý là chương trình hợp tác giữa Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội với Tập đoàn Y tế Kitahara và Trường Đại học Kokushikan (Nhật Bản) trong xây dựng chương trình đào tạo cấp cứu viên ngoại viện tại Việt Nam.
Trường Đại học Y Dược đã thành lập Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện từ năm 2023, thể hiện định hướng phát triển một lĩnh vực đào tạo chuyên sâu còn tương đối mới tại Việt Nam.
Tháng 8/2024, nhà trường bắt đầu triển khai chương trình hợp tác với các đối tác Nhật Bản, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ từ Chính phủ Nhật Bản. Chương trình giai đoạn 2024 - 2026 tập trung xây dựng khung đào tạo cấp cứu viên ngoại viện, phát triển tài liệu giảng dạy, bồi dưỡng giảng viên nguồn và gắn hoạt động đào tạo với thực tiễn vận hành hệ thống cấp cứu.
Sau giai đoạn triển khai đầu tiên, chương trình đã đạt được những kết quả quan trọng, góp phần tăng cường năng lực chuyên môn cho đội ngũ giảng viên, cán bộ y tế và mở rộng kết nối giữa các cơ sở đào tạo, bệnh viện cùng lực lượng tham gia cấp cứu.
Cụ thể, trong giai đoạn 2024 - 2026, các đối tác Nhật Bản đã thực hiện 8 đoàn công tác tới Việt Nam để khảo sát, trao đổi và tập huấn. Phía Việt Nam cũng tổ chức 3 đoàn sang Nhật Bản học tập, tìm hiểu mô hình vận hành hệ thống cấp cứu ngoại viện và phương pháp đào tạo Paramedic.
Nội dung hợp tác tập trung vào tổ chức, điều phối cấp cứu, phương pháp giảng dạy thực hành và mô phỏng, đặc biệt là sự phối hợp giữa lực lượng y tế với phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ trong xử trí các tình huống khẩn cấp.
Tại Việt Nam, hoạt động đào tạo được triển khai với sự tham gia của giảng viên Trường Đại học Y Dược, nhân viên y tế Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, Bệnh viện Bạch Mai, Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội, lực lượng phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và các đơn vị liên quan.
Các nội dung tập huấn chú trọng kỹ năng thực hành như hồi sinh tim phổi, sử dụng máy khử rung tim tự động ngoài lồng ngực (AED), kiểm soát chảy máu, xử trí hóc dị vật, cố định gãy xương, bất động và vận chuyển nạn nhân an toàn.
Đáng chú ý, chương trình kết hợp đào tạo tại lớp với hoạt động thực tế tại Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội, tạo điều kiện để học viên tiếp cận các tình huống cấp cứu và phương thức tổ chức công việc trong môi trường thực tiễn.
Kết quả nổi bật của giai đoạn hợp tác đầu tiên là xây dựng khung chương trình đào tạo cấp cứu viên ngoại viện, bộ tài liệu giảng dạy và hình thành đội ngũ giảng viên được đào tạo, bồi dưỡng theo mô hình Nhật Bản.
Những kết quả này tạo nền tảng cho việc từng bước chuẩn hóa đào tạo nhân lực cấp cứu ngoại viện, đồng thời mở ra khả năng phát triển chương trình phù hợp với điều kiện vận hành và nhu cầu thực tế của hệ thống cấp cứu Việt Nam.
Ngày 18/11, các chuyên gia Nhật Bản phối hợp với giảng viên Bộ môn Y học cấp cứu ngoại viện tổ chức chương trình tập huấn với sự tham gia của 100 sinh viên ngành khoa học sức khỏe, hướng tới lan tỏa kiến thức, kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu trong cộng đồng.
Tiếp đó, ngày 19/11, Trường Đại học Y Dược và Tập đoàn Y tế Kitahara dự kiến tổ chức Hội thảo tổng kết giai đoạn hợp tác đầu tiên dưới sự chủ trì của GS.Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược và ông Kitahara Shigemi, Chủ tịch Tập đoàn Y tế Kitahara.
Hoạt động tổng kết là dịp đánh giá kết quả đào tạo, chuyển giao kinh nghiệm, đồng thời trao đổi định hướng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo.
Theo đánh giá của các đơn vị triển khai, chương trình đã đạt những mục tiêu chính, song vẫn cần tiếp tục cập nhật tài liệu, hoàn thiện phương pháp đào tạo và tăng cường phối hợp liên ngành nhằm bảo đảm tính phù hợp, khả năng ứng dụng lâu dài.
Trong thời gian tới, các bên định hướng hoàn thiện, chuẩn hóa chương trình đào tạo, tiến tới thí điểm đào tạo cấp cứu viên ngoại viện tại Trường Đại học Y Dược, gắn với hệ thống cấp cứu tại Hà Nội, đồng thời mở rộng hợp tác và huy động nguồn lực duy trì chương trình.