Sinh non là một trong những nguyên nhân quan trọng gây tử vong và để lại di chứng lâu dài ở trẻ sơ sinh. Đặc biệt, trẻ chào đời trước 32 tuần tuổi thai thường phải đối mặt với nguy cơ suy hô hấp, nhiễm trùng, xuất huyết não, tổn thương thần kinh và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác. Ngay cả sau khi vượt qua giai đoạn nguy kịch, một số trẻ vẫn có nguy cơ chậm phát triển, suy giảm nhận thức hoặc mắc các bệnh mạn tính trong tương lai.
Thực tế điều trị cho thấy, cứu sống trẻ sinh non mới là bước đầu tiên. Khả năng phát triển lâu dài của trẻ còn phụ thuộc vào chất lượng chăm sóc trước sinh, năng lực hồi sức tại phòng sinh, điều trị tích cực và theo dõi sau xuất viện. Điều này đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng chăm sóc sơ sinh một cách toàn diện, đặc biệt tại các cơ sở y tế tiếp nhận nhiều trường hợp mang thai nguy cơ cao.
Những vấn đề trên được các chuyên gia trong nước và quốc tế tập trung thảo luận tại Hội thảo khoa học quốc tế “Tối ưu hóa hỗ trợ hô hấp cho trẻ sinh non - Từ chăm sóc trước sinh đến quản lý trẻ sơ sinh”, do Bệnh viện Phụ sản Hà Nội tổ chức ngày 18/11/2026, với sự tham gia của các chuyên gia đến từ Viện Karolinska và các cơ sở y tế Thụy Điển.
| Các diễn giả quốc tế tham dự Hội thảo tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. |
Phát biểu về định hướng nâng cao chất lượng chăm sóc bà mẹ và trẻ sơ sinh, TS.BSCKII Mai Trọng Hưng, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển kỹ thuật chuyên sâu, chuẩn hóa quy trình điều trị, tăng cường đào tạo nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế. Những hoạt động này góp phần nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ y tế, tạo thêm cơ hội để người bệnh tiếp cận các phương pháp chăm sóc, điều trị tiên tiến.
Đối với lĩnh vực sơ sinh, yêu cầu đặt ra là nâng cao khả năng xử trí những trường hợp nguy cơ cao, đặc biệt là trẻ sinh non, trẻ suy hô hấp và trẻ cần hồi sức tích cực ngay sau chào đời. Cùng với việc cập nhật tiến bộ y học, hoạt động đào tạo thực hành, nghiên cứu khoa học và phối hợp giữa các chuyên khoa có ý nghĩa quan trọng trong cải thiện chất lượng điều trị.
Định hướng này được thể hiện qua việc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội tăng cường hợp tác với các chuyên gia Thụy Điển, triển khai đào tạo mô phỏng hồi sức sơ sinh và tổ chức các chương trình trao đổi chuyên môn. Qua đó, đội ngũ bác sỹ, điều dưỡng có thêm điều kiện tiếp cận những kỹ thuật hiện đại, rèn luyện kỹ năng xử trí tình huống cấp cứu và nâng cao hiệu quả phối hợp trong chăm sóc trẻ sinh non.
| Theo TS.Đinh Thúy Linh, việc sử dụng thuốc phải tuân thủ chỉ định chuyên môn, đồng thời đánh giá đầy đủ những nguy cơ có thể phát sinh, đặc biệt là rối loạn đường huyết ở trẻ sau sinh. |
Tại Hội thảo, TS.Đinh Thúy Linh, Phó giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cho biết, dù y học đã đạt được nhiều tiến bộ trong sàng lọc và dự phòng, tình trạng sinh non vẫn chưa thể được ngăn chặn hoàn toàn. Bên cạnh nỗ lực kéo dài thai kỳ, việc chuẩn bị những điều kiện tốt nhất cho thai nhi trước thời điểm chào đời có ý nghĩa quan trọng trong giảm nguy cơ tử vong và hạn chế di chứng.
Hai biện pháp được chuyên gia nhấn mạnh là sử dụng corticosteroid trước sinh để thúc đẩy trưởng thành phổi và magnesium sulfate nhằm bảo vệ hệ thần kinh thai nhi.
Dẫn kết quả tổng hợp 27 thử nghiệm ngẫu nhiên với gần 12.000 trẻ, TS.Đinh Thúy Linh cho biết liệu pháp corticosteroid trước sinh giúp giảm khoảng 29% nguy cơ hội chứng suy hô hấp và 22% nguy cơ tử vong sơ sinh. Trong khi đó, magnesium sulfate được ghi nhận có khả năng giảm khoảng 29% nguy cơ bại não ở trẻ sinh rất non.
Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp phụ thuộc nhiều vào thời điểm can thiệp, tuổi thai, tình trạng sức khỏe người mẹ và khả năng chăm sóc sơ sinh tại cơ sở y tế. Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ chỉ định chuyên môn, đồng thời đánh giá đầy đủ những nguy cơ có thể phát sinh, đặc biệt là rối loạn đường huyết ở trẻ sau sinh.
Chuyên gia nhấn mạnh sự phối hợp giữa bác sỹ sản khoa và bác sỹ sơ sinh phải được thực hiện trước mỗi ca sinh non nguy cơ cao. Thông tin về tuổi thai, nguyên nhân sinh non, thời điểm dự kiến sinh và các thuốc đã sử dụng cần được bàn giao đầy đủ để ê-kíp sơ sinh chủ động xây dựng phương án hồi sức, hỗ trợ hô hấp và theo dõi biến chứng.
Cùng với những tiến bộ trong chăm sóc trước sinh, các chuyên gia quốc tế tại Hội thảo đã giới thiệu xu hướng hỗ trợ hô hấp sớm, hạn chế can thiệp xâm lấn đối với trẻ sinh non.
| Dù y học đã đạt được nhiều tiến bộ trong sàng lọc và dự phòng, tình trạng sinh non vẫn chưa thể được ngăn chặn hoàn toàn. |
Một trong những phương pháp được quan tâm là thở áp lực dương liên tục (CPAP), giúp duy trì độ mở của phế nang, cải thiện trao đổi khí và hỗ trợ trẻ tự thở. Khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2022 nhấn mạnh vai trò của CPAP trong chăm sóc trẻ sinh non mắc hội chứng suy hô hấp, đồng thời cho phép cân nhắc hỗ trợ sớm ngay sau sinh đối với trẻ dưới 32 tuần tuổi thai.
Các kỹ thuật đưa surfactant vào phổi ít xâm lấn như LISA và SALSA cũng được cập nhật, mở ra thêm lựa chọn điều trị nhằm giảm nhu cầu đặt nội khí quản ở những trẻ phù hợp. Việc ứng dụng siêu âm phổi tại giường, điều chỉnh oxy theo đáp ứng và cá thể hóa phương pháp hỗ trợ hô hấp được xem là những hướng tiếp cận quan trọng trong nâng cao chất lượng điều trị.
Những tiến bộ được chia sẻ tại Hội thảo đặt ra vấn đề rộng hơn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe trẻ em Việt Nam, đó là làm thế nào để trẻ sinh non được tiếp cận các phương pháp điều trị hiệu quả, an toàn và có cơ hội phát triển tốt nhất sau khi xuất viện.
Thực tế, điều trị trẻ sinh cực non đòi hỏi sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm nhân lực chuyên sâu, trang thiết bị hồi sức, quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn, dinh dưỡng và theo dõi phát triển lâu dài.
Nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ sinh non đang đặt ra yêu cầu thay đổi cách tiếp cận trong lĩnh vực sơ sinh, chuyển trọng tâm từ cứu sống trẻ bằng mọi giá sang bảo đảm cơ hội sống khỏe mạnh, hạn chế di chứng và phát triển lâu dài.
Những tiến bộ trong hồi sức sơ sinh, cùng việc cập nhật các bằng chứng khoa học và kinh nghiệm quốc tế, cần được chuyển hóa thành quy trình điều trị phù hợp với thực tiễn Việt Nam, thay vì chỉ dừng ở một số kỹ thuật chuyên sâu tại các bệnh viện lớn.
Về lâu dài, thu hẹp khoảng cách về chất lượng chăm sóc sơ sinh giữa các vùng miền cũng chính là một trong những yêu cầu căn bản để nâng cao chất lượng sức khỏe trẻ em Việt Nam ngay từ những ngày đầu đời.