Mới đây, biến thể SARS-CoV-2 BA.3.2 đã được các tổ chức y tế quốc tế đưa vào diện theo dõi, song được đánh giá có nguy cơ thấp đối với sức khỏe cộng đồng.

Theo cập nhật từ Tổ chức Y tế thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, BA.3.2 hiện nằm trong nhóm biến thể đang được theo dõi. Đây là nhóm biến thể cần giám sát chặt chẽ về đặc tính sinh học và khả năng lây lan, nhưng chưa được xếp vào nhóm đáng lo ngại.

Biến thể này được ghi nhận lần đầu tại Nam Phi vào ngày 22/11/2024. Các dữ liệu ban đầu cho thấy BA.3.2 có một số thay đổi liên quan đến đặc tính kháng nguyên và khả năng né tránh miễn dịch trong điều kiện phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng cho thấy biến thể này làm gia tăng mức độ nặng của bệnh, số ca nhập viện hay tỷ lệ tử vong.

Tổ chức Y tế thế giới cũng nhận định các vắc-xin Covid-19 hiện hành vẫn tiếp tục phát huy hiệu quả trong việc phòng ngừa bệnh tiến triển nặng và giảm nguy cơ tử vong, ngay cả khi có sự xuất hiện của biến thể mới.

Tại Việt Nam, Bộ Y tế cho biết đang tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh và các biến thể lưu hành trên thế giới. Hệ thống y tế dự phòng cùng các cơ sở khám chữa bệnh được yêu cầu duy trì giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ, đánh giá nguy cơ và sẵn sàng ứng phó khi cần thiết.

Bộ Y tế khuyến cáo người dân không nên hoang mang trước thông tin về biến thể mới, nhưng cũng không được chủ quan. Việc chủ động theo dõi sức khỏe, thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân và đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ vẫn là những yếu tố quan trọng trong phòng chống dịch.

Đặc biệt, các nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền và phụ nữ mang thai cần chú ý bảo vệ sức khỏe, bởi đây là những đối tượng dễ bị ảnh hưởng khi mắc bệnh.

Dấu mốc đầu tiên của dịch Covid-19 tại Việt Nam được ghi nhận vào ngày 23/1/2020, khi hai bệnh nhân là cha con người Trung Quốc nhập cảnh từ Vũ Hán được phát hiện dương tính tại TP.HCM. Đây là thời điểm virus SARS-CoV-2 chính thức xuất hiện trong cộng đồng người Việt, mở đầu cho một giai đoạn dịch bệnh kéo dài và phức tạp.

Trên phạm vi toàn cầu, Tổ chức Y tế thế giới công bố Covid-19 là đại dịch vào ngày 11/3/2020, trong bối cảnh Việt Nam đã ghi nhận các ca lây nhiễm trong nước. Ngay sau đó, từ ngày 1/4/2020, Chính phủ ban hành Chỉ thị 16, yêu cầu cách ly toàn xã hội nhằm kiểm soát tốc độ lây lan.

Việc xác định thời điểm bùng phát dịch tại Việt Nam không chỉ mang ý nghĩa lịch sử mà còn là cơ sở quan trọng để theo dõi tiến trình dịch tễ, đồng thời làm nền tảng cho các chiến lược phòng chống trong những giai đoạn tiếp theo.

Thực tế cho thấy Việt Nam không chỉ trải qua một lần dịch mà là chuỗi các đợt bùng phát kéo dài từ năm 2020 đến hết năm 2023. Mỗi đợt dịch mang đặc điểm riêng, với quy mô và tác động khác nhau đối với hệ thống y tế và đời sống xã hội.

Đợt dịch đầu tiên diễn ra từ 23/1/2020 đến 24/7/2020, với tổng số 415 ca mắc và chưa ghi nhận ca tử vong. Dù số ca thấp, các biện pháp phòng dịch đã được triển khai mạnh mẽ như cách ly tập trung, đóng cửa biên giới và phong tỏa khu vực có nguy cơ, giúp Việt Nam có thêm thời gian chuẩn bị cho các giai đoạn sau.

Đợt dịch thứ hai kéo dài từ 25/7/2020 đến 27/1/2021, khởi phát tại Đà Nẵng. Đây là giai đoạn ghi nhận ca tử vong đầu tiên do Covid-19, với tổng cộng 1.136 ca mắc và 35 ca tử vong, cho thấy virus đã xâm nhập sâu hơn vào cộng đồng.

Đợt dịch thứ ba diễn ra từ 28/1/2021 đến 26/4/2021, chủ yếu tại Hải Dương, với 1.301 ca mắc. Điểm đáng chú ý là sự lây lan trong khu công nghiệp, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và buộc phải áp dụng các biện pháp giãn cách diện rộng.

Đợt dịch thứ tư kéo dài từ 27/4/2021 đến 31/10/2023 được xem là giai đoạn nghiêm trọng nhất, với hơn 11,6 triệu ca mắc và 43.171 ca tử vong. Sự xuất hiện của các biến chủng Delta và Omicron khiến tốc độ lây lan tăng nhanh, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế, đặc biệt tại TP.HCM và các tỉnh phía Nam. Trong giai đoạn này, Việt Nam chuyển từ chiến lược “Zero Covid” sang thích ứng linh hoạt.

Dịch bệnh không chỉ thay đổi theo thời gian mà còn biến đổi theo các chủng virus. Biến thể Delta gây ra đợt dịch nghiêm trọng nhất với khả năng lây lan mạnh và triệu chứng nặng, trong khi Omicron lây nhanh hơn nhưng mức độ nặng thấp hơn, khiến số ca mắc tăng cao vào đầu năm 2022.

Song song với đó, chiến dịch tiêm chủng được triển khai trên diện rộng từ ngày 8/3/2021 với vắc-xin AstraZeneca, sau đó mở rộng với nhiều loại vắc-xin khác như Pfizer, Moderna và Vero Cell. Đến tháng 3/2022, hơn 221,8 triệu liều vắc-xin đã được tiêm, góp phần quan trọng trong việc giảm tỷ lệ tử vong, đặc biệt trong giai đoạn Omicron.

Chính sách phòng dịch cũng có sự điều chỉnh phù hợp theo từng giai đoạn. Từ giữa năm 2022, Việt Nam chuyển sang chiến lược thích ứng an toàn. Từ ngày 15/5/2022, yêu cầu xét nghiệm đối với người nhập cảnh được bãi bỏ. Đến ngày 20/10/2023, Covid-19 được xếp vào nhóm B, tương đương các bệnh truyền nhiễm thông thường.

Theo thống kê đến ngày 15/1/2024, Việt Nam ghi nhận 11.625.195 ca mắc và 43.206 ca tử vong, với tỷ lệ tử vong trung bình 0,37%. So với nhiều quốc gia, tỷ lệ này ở mức tương đối thấp, phản ánh hiệu quả của chiến lược kết hợp giữa các biện pháp phòng dịch, tiêm chủng và điều trị sớm.

Xét theo từng năm, năm 2020 ghi nhận gần 1.000 ca mắc và không có tử vong lớn. Năm 2021 số ca tăng dần, đặt nền móng cho chiến dịch tiêm chủng. Năm 2022 là giai đoạn ghi nhận số ca mắc cao nhất với khoảng 9,79 triệu ca và 10.700 ca tử vong. Đến năm 2023, số ca giảm mạnh, chiến lược thích ứng linh hoạt được duy trì cùng việc tiêm nhắc lại.

Bên cạnh những thách thức về y tế, dịch Covid-19 cũng tác động mạnh đến kinh tế xã hội. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn duy trì được tăng trưởng với mức 2,9% trong năm 2020 và 2,6% trong năm 2021. Tổng cộng hơn 248 triệu liều vắc-xin đã được triển khai, góp phần giúp nền kinh tế giữ được sự ổn định tương đối trong bối cảnh khó khăn.