Theo Bộ Công an, đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính căn cứ vào mức tăng lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người, sự phát triển của kinh tế - xã hội và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính.

Thông tin trên được nêu tại báo cáo dự kiến tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội về dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính sửa đổi (Dự thảo) vừa được Bộ Công an gửi tới các đại biểu Quốc hội. Dự thảo sẽ được Quốc hội thảo luận tại hội trường vào chiều 4/11.

Lần sửa đổi này, Chính phủ đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Theo dự thảo, đối với cá nhân, mức phạt tiền tối đa đến 1,5 tỷ đồng được áp dụng với hành vi vi phạm trong quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung và cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; định danh và xác thực điện tử; bảo vệ môi trường; an toàn thực phẩm.

Ủy ban Tư pháp và Pháp luật (cơ quan thẩm tra dự án luật) cho rằng, nếu quy định mức phạt tiền quá cao thì đảm bảo tính răn đe, nhưng một số trường hợp có thể không phù hợp với khả năng tài chính thực tế của cá nhân và doanh nghiệp và sẽ không phát huy được hiệu quả.

Do đó, cần xem xét các giải pháp căn cơ hơn như áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, áp dụng các hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…), tham khảo thêm kinh nghiệm nước ngoài để vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) quy định mức phạt tiền tối đa đến 12 tỷ đồng đối với cá nhân (tăng 1,2 lần so với hiện hành), 40 tỷ đồng đối với pháp nhân thương mại (giữ nguyên so với hiện hành) nên việc tăng mức phạt tiền tối đa theo dự thảo Luật cần được cân nhắc để bảo đảm tính đồng bộ. Bên cạnh phương án tăng mức phạt tiền, có ý kiến cho rằng cần xem xét áp dụng triệt để các biện pháp khắc phục hậu quả (như buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu, buộc phá dỡ công trình không đúng quy định, buộc nộp lại số lợi bất chính có được do thực hiện vi phạm...) và hình thức phạt bổ sung (tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động...).

Làm rõ nội dung này tại báo cáo, Bộ Công an cho biết hiện nay, ý thức tự giác chấp hành pháp luật của các cá nhân, tổ chức ở nước ta chưa cao, nhiều trường hợp cố tình vi phạm và sẵn sàng nộp phạt và tái phạm vi lợi nhuận mang lại từ việc vi phạm pháp luật cao hơn nhiều so với mức tiền phạt. Do đó, theo Bộ Công an, cần rà soát, nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính (đã được quy định 13 năm, từ Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012), khi ý thức tự giác chấp hành pháp luật của các cá nhân, tổ chức tốt hơn sẽ nghiên cứu giảm mức phạt tiền và xem xét áp dụng các biện pháp phù hợp khác.

Bộ Công an cũng nêu rõ, đề xuất nâng mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính căn cứ vào mức tăng lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người, sự phát triển của kinh tế - xã hội. Đề xuất này cũng được căn cứ vào thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực hiện nay có mức xử phạt còn thấp, chưa đủ tính răn đe, chưa tương xứng với số lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm hành chính (như lĩnh vực môi trường, an toàn thực phẩm, khoáng sản, phòng cháy và chữa cháy...).

Bên cạnh đó, việc tăng mức phạt tối đa không có nghĩa với việc tăng mức phạt đối với tất cả hành vi vi phạm, mà mức phạt tiền cao chỉ áp dụng với các hành vi vi phạm có tính chất, mức độ nguy hiểm cao, gây ra hậu quả lớn, có số lợi thu được từ hành vi vi phạm lớn để bảo đảm tính răn đe. Chính phủ sẽ rà soát mức phạt tiền với từng hành vi vi phạm cụ thể để phù hợp với tính chất, mức độ, hậu quả của từng hành vi.

Cũng theo Bộ Công an, Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành và dự thảo Luật sửa đổi đã quy định các hình thức xử phạt khác (gồm: Cảnh cáo; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn; đình chỉ hoạt động có thời hạn; tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính; trục xuất); đồng thời quy định các biện pháp khắc phục hậu quả và giao Chính phủ quy định cụ thể.

Căn cứ vào mức độ, tính chất, hậu quả của từng hành vi vi phạm, Chính phủ sẽ quy định cụ thể về hình thức xử phạt chính, hình thức xử phạt bổ sung, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với từng hành vi, phù hợp với thực tiễn.

Trong thời gian tới, Bộ Công an sẽ tăng cường thực hiện công tác thông tin, tuyên truyền về nội dung này để các cơ quan, tổ chức, cá nhân, dư luận xã hội hiểu rõ, đồng thuận cao.

Trong lĩnh vực giao thông, ngoài các hình thức xử phạt theo quy định, đại biểu Quốc hội cho rằng việc áp dụng biện pháp trừ điểm giấy phép lái xe cũng mang lại hiệu quả tích cực, vừa có tính răn đe, vừa có tính phục hồi (nếu không vi phạm trong 12 tháng liên tục, điểm số sẽ được tự động phục hồi).

Do đó, ý kiến này đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, có tham khảo kinh nghiệm quốc tế để áp dụng các biện pháp tương tự đối với vi phạm trong các lĩnh vực khác, nhằm vừa tăng cường tính răn đe, phòng ngừa, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, vừa hạn chế việc tăng mức phạt tiền quá cao.

Theo Bộ Công an, biện pháp trừ điểm giấy phép lái xe được quy định trong Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đây không phải là một hình thức xử phạt vi phạm hành chính mà chỉ là một biện pháp quản lý Nhà nước trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Do đó, trường hợp cần bổ sung các biện pháp quản lý Nhà nước phù hợp với từng lĩnh vực như biện pháp trừ điểm, hạ mức tín nhiệm xã hội..., cần nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các luật khác quy định quản lý Nhà nước trong lĩnh vực đó, chứ không thể đưa vào Luật Xử lý vi phạm hành chính.