GS.Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học cho biết, Dự thảo sửa đổi quy định tuyển sinh dự kiến cho phép mỗi trường sử dụng tối đa 5 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.

Tuy nhiên, với từng ngành, chương trình đào tạo, năm 2027 chỉ được áp dụng tối đa 3 phương thức, giảm 2 phương thức so với hiện nay. Từ năm 2028, mỗi ngành, chương trình dự kiến chỉ sử dụng một phương thức tuyển sinh.

Như vậy, một ngành Công nghệ thông tin hiện có thể đồng thời xét điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm thi đánh giá năng lực, học bạ và một số tiêu chí khác, nhưng từ năm 2028, nếu quy định được thông qua, trường sẽ phải lựa chọn một phương thức phù hợp nhất.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc thu gọn này xuất phát từ những bất cập đã bộc lộ trong quá trình đa dạng hóa tuyển sinh. Giai đoạn 2022-2026, hàng loạt điều chỉnh như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương điểm xét tuyển, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã được triển khai. Với những kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách so với điểm thi tốt nghiệp THPT đã giảm từ 2,6 xuống còn 1,2 điểm.

Tuy nhiên, mức độ tương đương giữa các phương thức vẫn chưa đồng đều. Thống kê của Bộ cho thấy hơn 2.000 chương trình đào tạo, chiếm trên 40% số chương trình sử dụng từ hai phương thức trở lên, có mức chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Đáng chú ý, điểm học bạ trong cùng một mã ngành có thể cao hơn khá xa so với điểm thi tốt nghiệp THPT.

GS.Nguyễn Tiến Thảo nhận định, trong bối cảnh các thang đo chưa thực sự tương đương, việc một ngành mở quá nhiều “cửa” xét tuyển có thể dẫn tới tình trạng những thí sinh có năng lực tương đương nhưng được đánh giá và đối xử khác nhau.

Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh lộ trình giảm số phương thức không đồng nghĩa buộc tất cả trường đại học và ngành đào tạo phải sử dụng chung một loại điểm thi.

Mục tiêu được đặt ra là mỗi ngành lựa chọn cách đánh giá phù hợp nhất với yêu cầu đầu vào, đồng thời bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có cơ hội tham gia, tiêu chí xét tuyển được công bố rõ ràng và kết quả được đưa về một thang điểm chung.

Điểm thi riêng, học bạ hay các chứng chỉ vì vậy không mặc nhiên bị loại khỏi tuyển sinh đại học. Những kết quả này vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức xét tuyển mà cơ sở đào tạo công bố.

“Tinh thần xuyên suốt của dự thảo là tuyển sinh phải đi cùng chuẩn chất lượng, dữ liệu kiểm chứng được và trách nhiệm giải trình”, GS. Nguyễn Tiến Thảo cho biết.

Cùng với thu hẹp số phương thức, Bộ này cũng dự kiến bỏ các loại điểm cộng do trường tự quy định, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng chính sách. Điều này đồng nghĩa chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế hay thành tích học sinh giỏi sẽ không còn được cộng thêm điểm như hiện nay.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn có thể được quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc sử dụng để chứng minh điều kiện đầu vào đối với chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Cách tiếp cận này nhằm ghi nhận chứng chỉ như một minh chứng trực tiếp về năng lực, thay vì trở thành một khoản điểm cộng ngoài thang đánh giá.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc thu gọn các “cửa” vào đại học còn giúp thí sinh giảm áp lực phải cùng lúc chạy theo nhiều kỳ thi, chứng chỉ và phương thức xét tuyển để gia tăng cơ hội trúng tuyển.

Tuy nhiên, chính những thay đổi này cũng đang đặt ra yêu cầu về tính ổn định và lộ trình của chính sách tuyển sinh, bởi nhiều học sinh đã đầu tư thời gian, chi phí để chuẩn bị SAT, IELTS, kỳ thi đánh giá năng lực hoặc các phương thức khác từ nhiều năm trước thời điểm dự tuyển.

Được biết, một trong những thay đổi đáng chú ý nhất liên quan trực tiếp đến tuyển sinh đại học từ năm 2027 là chủ trương giảm số lượng phương thức tuyển sinh.

Bên cạnh đó, Dự thảo đưa ra 11 mã phương thức xét tuyển, gồm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT, kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề, học bạ THPT, học bạ trung học nghề, xét tuyển thẳng, kết quả kỳ thi tuyển sinh chung của các cơ sở đào tạo, kỳ thi riêng của cơ sở đào tạo, chứng chỉ quốc tế, phương thức kết hợp, xét tuyển thí sinh tốt nghiệp THPT chương trình nước ngoài và phương thức khác.

Một điểm mới đáng chú ý khác là dự thảo quy định nguồn xét tuyển vào chương trình đào tạo trình độ đại học. Thí sinh sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT phải có tổng điểm 3 môn của kỳ thi trong năm tuyển sinh, tương ứng với tổ hợp của phương thức tuyển sinh, đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30.

Trường hợp không có điểm 3 môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp của phương thức tuyển sinh, thí sinh được sử dụng tổng điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn khác do hiệu trưởng cơ sở đào tạo quyết định, công bố trong thông báo tuyển sinh. Tổng điểm cũng phải đạt tối thiểu 15 điểm theo thang điểm 30.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đồng thời mở rộng nguồn dự tuyển đối với một số nhóm người học. Người có bằng trung cấp và 36 tháng kinh nghiệm công tác đúng chuyên môn đào tạo hoặc người có bằng cao đẳng nhưng không có bằng THPT và có 24 tháng kinh nghiệm công tác đúng chuyên môn có thể thuộc nguồn xét tuyển theo các điều kiện được quy định.

Người có kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề đạt mức điểm do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo thông báo hằng năm cũng được đăng ký xét tuyển vào chương trình đại học cùng nhóm ngành đào tạo.

Với các chương trình sử dụng kết quả thi THPT, học tập THPT hoặc kết hợp điểm thi THPT với điểm thi năng khiếu và có nhiều tổ hợp xét tuyển, cơ sở đào tạo phải xác định độ lệch điểm giữa các tổ hợp theo hướng dẫn thống nhất của Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy đổi về thang điểm 30 nhằm bảo đảm yêu cầu đầu vào của chương trình.