Trong dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đã quy định rất rõ, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ; tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi.

Nội dung trên được Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh khi báo cáo giải trình cuối phiên thảo luận sáng 2/11 của Quốc hội về dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Đây là dự án luật được trình Quốc hội đầu kỳ họp này và được dư luận đặc biệt quan tâm trong những ngày vừa qua, nhất là về quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn.

Dự thảo ngày 1/11/2026 phục vụ phiên thảo luận tại hội trường đã được chỉnh lý theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình.

Dự thảo bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và quy định việc đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký của người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của người đại diện.

Thảo luận tại hội trường, các vị đại biểu Quốc hội góp thêm nhiều ý kiến để hoàn thiện dự thảo theo hướng có thêm “van, khóa” để hạn chế tối đa các hành vi tiêu cực có thể xảy ra, “để không biến một phần sự sống của con người thành hàng hóa của kẻ có tiền”.

Báo cáo giải trình, Bộ trưởng Đào Hồng Lan Bộ trưởng Y tế khẳng định dự thảo luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt: mở rộng cơ hội hiến, tặng để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến; đặc biệt không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong việc triển khai thực hiện.

Liên quan độ tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, theo Bộ trưởng Đào Hồng Lan, đã được tiếp thu theo hướng như luật hiện hành, áp dụng cho người từ 18 tuổi trở lên, bảo đảm trách nhiệm đối với việc quyết định một vấn đề hệ trọng của đời mình.

Bộ trưởng nhấn mạnh, dự thảo luật đã quy định rất rõ người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. “Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi”, bà Lan nêu rõ và nhấn mạnh đây là điều kiện rất quan trọng nhưng vừa qua chưa được giải thích để dư luận hiểu rõ.

Bên cạnh đó, theo Bộ trưởng, dự thảo luật cũng bổ sung quy định không được lấy bộ phận cơ thể người hiến khi còn sống, và tại bất kỳ thời điểm nào người hiến từ chối, phải thực hiện theo đúng nguyện vọng của họ.

Đặc biệt, Bộ trưởng làm rõ, chỉ được triển khai thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể ở các cơ sở đủ điều kiện và việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được thực hiện độc lập, đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi.

Tiếp thu ý kiến đại biểu, bà Lan cho biết sẽ thể hiện trong quá trình tư vấn theo hướng sự đồng ý của cha mẹ phải trên cơ sở quyền và sự đồng ý của trẻ em.

“Người tư vấn không phải là người đã khám, chẩn đoán, quyết định người bệnh phải ghép mô, bộ phận cơ thể và luật cũng không cho phép người trực tiếp thực hiện việc ghép cho người bệnh đó tư vấn”, Bộ trưởng Bộ Y tế giải thích quy định này nhằm hạn chế xung đột lợi ích và bảo đảm người hiến được tiếp cận các thông tin khách quan.

Cũng theo khẳng định của Bộ trưởng, dự thảo đã triển khai thực hiện các nội dung bảo đảm việc hiến, ghép đối với những người đã chết não, chết tuần hoàn hết sức chặt chẽ.

Tiếp thu đề xuất của đại biểu Quốc hội liên quan đến việc điều phối hoạt động hiến, ghép, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp tục quy định việc điều phối mô, bộ phận cơ thể người được xác định thông qua hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia, bảo đảm truy vết trong quá trình thực hiện, có kiểm tra, đánh giá và có các tiêu chí rất rõ ràng.

Đảo đảm tính công khai, công bằng, không phân biệt độ tuổi, giới tính, vùng miền, dân tộc, đồng thời căn cứ vào các chỉ số y khoa, theo Bộ trưởng, là yếu tố quan trọng nhất trong ưu tiên điều phối.

Trước Quốc hội, người đứng đầu ngành y tế khẳng định dự án luật được xây dựng để bảo đảm tính nhân văn, nhân đạo và quy định chặt chẽ hơn với những vấn đề vướng mắc trong thực tiễn.

“Khi có những mất mát, đau thương xảy ra, chúng ta cần rất minh bạch các quy định, quy trình để triển khai trong thực tế; có hành lang pháp lý bảo vệ cả người hiến và đội ngũ y bác sĩ, đồng thời phòng chống việc lạm dụng, lợi dụng, vi phạm trong lĩnh vực này”, Bộ trưởng nói.