| Hình ảnh tòa biệt thự Dinh I nằm ở phường Xuân Hương – Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. |
UBND tỉnh Lâm Đồng vừa báo cáo Văn phòng Chính phủ, Bộ Xây dựng và Bộ Tư pháp về quy định quản lý, sử dụng nhà biệt thự trên địa bàn tỉnh. Quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 2/12/2026.
Theo đó, biệt thự ở Lâm Đồng sẽ được phân thành 3 nhóm. Trong đó, nhóm I gồm các biệt thự có giá trị nghệ thuật, kiến trúc, văn hóa, lịch sử được xếp loại I. Nhóm này chỉ có 3 công trình, gồm Dinh I (số 1 Trần Quang Diệu), Dinh II (số 1 Khởi Nghĩa Bắc Sơn) và Dinh III (số 1 Triệu Việt Vương), cùng tọa lạc tại phường Xuân Hương – Đà Lạt.
Trong đó, nổi bật nhất là biệt thự Dinh I, do một triệu phú người Pháp tên là Robert Clément Bourgery xây dựng vào năm 1940. Khi vua Bảo Đại nắm quyền, đã mua lại vào năm 1949 và sửa sang lại. Về sau, khu dinh thự có tên là Dinh Bảo Đại, hoặc Dinh Gia Long.
Nhóm II gồm các biệt thự có giá trị nghệ thuật, kiến trúc, văn hóa, lịch sử được xếp loại II và loại III, với tổng cộng 78 căn. Nhóm III gồm 45 căn biệt thự còn lại.
Các biệt thự cổ ở Đà Lạt chủ yếu được hình thành và xây dựng trong thời kỳ Pháp thuộc, từ đầu thế kỷ XX đến khoảng năm 1954, gắn liền với quá trình quy hoạch và phát triển Đà Lạt thành đô thị nghỉ dưỡng của người Pháp.
Nhằm bảo vệ các công trình này, tỉnh Lâm Đồng nghiêm cấm các hành vi tự ý phá dỡ hoặc cải tạo làm thay đổi mật độ xây dựng, kiểu dáng kiến trúc, kết cấu chịu lực và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Đồng thời, nghiêm cấm việc chiếm dụng diện tích, không gian hoặc làm hư hỏng tài sản thuộc phần sở hữu chung; gây tiếng ồn vượt mức quy định; quảng cáo, viết, vẽ trái phép; chặt hạ cây xanh trong khuôn viên biệt thự. Các hành vi lợi dụng, lạm dụng chức vụ, quyền hạn để chiếm đoạt, chiếm giữ hoặc sử dụng trái phép biệt thự thuộc sở hữu Nhà nước cũng bị nghiêm cấm.
Đối với việc quản lý, sử dụng nhà biệt thự, tỉnh Lâm Đồng yêu cầu đối với nhà biệt thự nhóm I phải giữ nguyên kiến trúc bên ngoài, bao gồm cả hình dáng kiến trúc; cấu trúc bên trong; mật độ xây dựng, số tầng và chiều cao. Nhà biệt thự Nhóm II phải giữ nguyên kiến trúc bên ngoài.
Về việc phá dỡ nhà biệt thự, không được phá dỡ nhà biệt thự nhóm I và nhóm II nếu chưa bị hư hỏng nặng, có nguy cơ sập đổ theo kết luận kiểm định của cơ quan quản lý nhà ở cấp tỉnh.
Việc bảo vệ các biệt thự cổ có ý nghĩa quan trọng trong gìn giữ những giá trị di sản của Lâm Đồng, đặc biệt là tại Đà Lạt. Các biệt thự cổ là những chứng nhân lịch sử, phản ánh quá trình hình thành và phát triển đô thị Đà Lạt qua các thời kỳ.
Các biệt thự cổ còn là những công trình nghệ thuật độc đáo, thể hiện phong cách kiến trúc châu Âu. Những công trình này góp phần tạo nên diện mạo kiến trúc đặc trưng, không gian xanh và nét quyến rũ riêng của Đà Lạt.
Không chỉ có giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc, hệ thống biệt thự cổ còn là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển du lịch và kinh tế của tỉnh. Thu hút du khách, tạo việc làm, tăng nguồn thu và thúc đẩy phát triển kinh tế.
Vì vậy, bảo tồn biệt thự cổ không chỉ gìn giữ những công trình kiến trúc có tuổi đời hàng trăm năm, mà còn là bảo vệ ký ức lịch sử, bản sắc văn hóa, cảnh quan đô thị và tài sản di sản quý giá của Lâm Đồng cho các thế hệ sau.