Chiêu trò “rút ruột” Quỹ Bình ổn giá xăng dầu

Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Minh Đức (Tập đoàn Thiên Minh Đức) có vốn điều lệ hơn 2.022 tỷ đồng, là một thương nhân đầu mối xuất nhập khẩu xăng dầu sở hữu mạng lưới phân phối rộng lớn cùng hệ thống kho chứa chiến lược như Tổng kho xăng dầu Hoàng Huy (Hải Phòng) và Kho xăng dầu DKC Nghi Thiết (Nghệ An).

Đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, việc kinh doanh xăng dầu gặp nhiều khó khăn. Chu Thị Thành, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Thiên Minh Đức đã chỉ đạo Mai Anh Tuyên, Phó tổng giám đốc phụ trách kinh doanh khu vực phía Bắc và kho Hoàng Huy; Lê Thanh An, Phó tổng giám đốc phụ trách khu vực miền Trung, miền Nam và kho Nghi Thiết; Nguyễn Thị Bích Liên, Kế toán trưởng và Chu Đức Mạnh, Trưởng phòng Kinh doanh, bán xăng dầu với đơn giá thấp và không xuất hóa đơn giá trị gia tăng.

Mục đích của các bị cáo là để thu tiền ngay để đầu tư cho các dự án khác, vừa không phải trích lập Quỹ BOG tại thời điểm có mức trích quỹ cao; sau đó tìm khách hàng có nhu cầu để bán hóa đơn “khống” tại thời điểm được chi sử dụng Quỹ BOG hoặc có mức trích quỹ thấp.

Việc này mang lại “lợi ích kép”, khi hợp thức cho số lượng xăng dầu bán không xuất hoá đơn, vừa rút được tiền từ Quỹ BOG, đồng thời còn thu lợi khoản phí bán hóa đơn khống từ 300 - 500 đồng/lít xăng dầu.

Các bị cáo sau đó đã liên hệ với các khách hàng có nhu cầu mua xăng dầu không lấy hóa đơn, rồi chuyển số liệu cho kế toán để cập nhật theo dõi bán hàng không hóa đơn tại các kho hàng.

Khách hàng cũng được hướng dẫn thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản vào tài khoản cá nhân của nhân viên kế toán, sau đó tiền được nhập về quỹ công ty, với nội dung “Chu Thị Thành bổ sung vốn”; “Chu Đăng Khoa bổ sung vốn”.

Các bị cáo cũng liên hệ với khách hàng có nhu cầu mua hóa đơn khống, yêu cầu phải chuyển đủ số tiền ghi trên hóa đơn vào tài khoản công ty, sau đó rút tiền mặt chuyển lại cho khách, hoặc chuyển vào tài khoản cá nhân do khách chỉ định.

Với thủ đoạn trên, từ năm 2020 đến 2022, Tập đoàn Thiên Minh Đức đã xuất bán cho 27 đơn vị với số lượng gần 78,4 triệu lít xăng dầu, với giá trị gần 1.057 tỷ đồng và xuất bán cho khách vãng lai gần 28 triệu lít xăng dầu, trị giá hơn 310 tỷ đồng nhưng không xuất hóa đơn, không trích lập 67,3 tỷ đồng Quỹ BOG theo quy định.

Cùng với đó, doanh nghiệp này cũng xuất bán 153 hóa đơn khống cho 22 đơn vị, ghi số lượng hơn 72 triệu lít xăng dầu, trị giá gần 842 tỷ đồng, thu phí bán hóa đơn gần 21 tỷ đồng.

Tập đoàn Thiên Minh Đức cũng xuất 13 hóa đơn trả cho Công ty TNHH Vận tải Thương mại Thiên Phúc, số lượng 25,1 triệu lít dầu, giá trị gần 502 tỷ đồng. Các hóa đơn này thực hiện trích lập 860 triệu đồng Quỹ BOG và Thiên Minh Đức được chi sử dụng gần 13,5 tỷ đồng, từ đó sử dụng bất hợp pháp số tiền chênh lệch là 12,6 tỷ đồng.

Cơ quan tố tụng xác định, Chu Thị Thành và các đồng phạm đã thực hiện hành vi chiếm đoạt của Nhà nước tổng số tiền Quỹ BOG tổng cộng hơn 79 tỷ đồng và thu lợi bất chính từ hành vi bán hóa đơn khống số tiền gần 21 tỷ đồng.

Đối phó cơ quan quản lý

Theo quy định, hằng tháng, các thương nhân đầu mối xuất nhập khẩu xăng dầu phải báo cáo Bộ Tài chính, Bộ Công thương về việc trích lập, sử dụng Quỹ BOG của tháng trước liền kề.

Để che giấu việc chiếm đoạt tiền từ quỹ này, Chu Thị Thành đã chỉ đạo Kế toán trưởng Nguyễn Thị Bích Liên, nhân viên kế toán Nguyễn Thị Thanh Hải, tổng hợp báo cáo số liệu không đúng sản lượng bán hàng thực tế.

Theo đó, chỉ báo cáo trích lập, sử dụng quỹ đối với số lượng, giá trị xăng dầu bán có xuất hóa đơn và hóa đơn khống (được theo dõi trên phần mềm kế toán Totalsoft); không báo cáo số lượng hàng không xuất hóa đơn (số liệu theo dõi sổ sách nội bộ).

Từ đó, Chu Thị Thành đã trực tiếp ký phát hành 1 báo cáo, còn lại giao cho Phó tổng giám đốc Lê Thanh An ký thay 35 báo cáo gửi đến các cơ quan quản lý nhà nước, gạt bỏ số lượng đã bán “chui” lên tới hơn 107,1 triệu lít xăng dầu, che đậy số tiền hàng chục tỷ đồng Quỹ BOG bị chiếm đoạt qua nhiều kỳ báo cáo.

Tuy nhiên, quá trình điều tra xác định, Tập đoàn Thiên Minh Đức đã thực hiện kê khai thuế đối với số lượng xăng dầu bán khống tương ứng để bù trừ nghĩa vụ thuế phát sinh, giúp khắc phục hoàn toàn hậu quả, không gây thiệt hại về thuế cho Nhà nước, nên bị cáo Chu Thị Thành và các đồng phạm không bị xử lý tội “Trốn thuế”.

Bên cạnh đó, liên quan tới 6 hóa đơn khống với số lượng 3,45 triệu lít xăng dầu (trị giá 38,168 tỷ đồng) xuất bán cho Công ty cổ phần Anh Phát Petro, trước khi khởi tố vụ án, công ty đã chủ động kê khai bổ sung, hủy toàn bộ các hóa đơn khống và nộp đủ nghĩa vụ thuế vào ngân sách, nên không gây thất thu thuế.

Cơ quan tố tụng cũng xác định, việc xuất 13 hóa đơn cho Công ty TNHH Vận tải Thương mại Thiên Phúc ghi 25,1 triệu lít xăng dầu, thực hiện chậm so với thời điểm giao hàng thực tế được xác định là vi phạm hành chính về thời điểm xuất hóa đơn, chứ không phải hóa đơn khống, không làm phát sinh thiệt hại về thuế cho Nhà nước.

“Lỗ hổng” tại PVOil Vũng Áng

Quá trình điều tra vụ án trên, cơ quan chức năng cũng xác định nhiều vi phạm liên quan tại Công ty cổ phần Xăng dầu Dầu khí Vũng Áng (PVOil Vũng Áng).

Theo quy trình vận hành và quản lý xuất bán xăng dầu của đơn vị này được điều hành thông qua chuỗi 3 phần mềm từ Smart (Quản lý tài chính, kế toán, lập phiếu xuất hàng) đến FTS (kết nối trực tiếp với công tơ tại các bồn chứa để tự động bơm xăng dầu vào xe bồn và ghi nhận số liệu xuất thực tế) và phần mềm Hilo (quản lý và xuất hóa đơn GTGT điện tử cho khách hàng).

Quá trình này, Hà Ngọc Vinh, Tổ trưởng Tổ Kế toán kho thuộc Phòng Tài chính kế toán PVOil Vũng Áng được cấp tài khoản quản trị trên phần mềm Hilo và phân quyền quản lý, sửa đổi, xóa dữ liệu trên phần mềm Smart, đã phát hiện ra những lỗ hổng công nghệ, quy trình mà các phòng ban liên quan không thể đối chiếu để phát hiện, nên đã nảy sinh ý định rút ruột xăng dầu của công ty để bán lấy tiền tiêu xài và lao vào vòng xoáy đánh bạc trực tuyến.

Từ tháng 12/2016 đến tháng 4/2025, Hà Ngọc Vinh chủ động móc nối với Cao Bảo Ngọc, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại Tổng hợp Xăng dầu Việt Trung, thỏa thuận bán chui xăng dầu cho Ngọc mà không xuất hóa đơn GTGT, với mức giá “mềm” hơn giá niêm yết từ 500 đến 1.000 đồng/lít.

Các đối tượng thống nhất, nhân viên của Xăng dầu Việt Trung vẫn đến kho Vũng Áng lấy xăng dầu theo đúng quy trình công nghệ, nhưng khi xe bồn rời kho, Vinh lập tức báo Ngọc không thanh toán tiền cho PVOil Vũng Áng, mà đưa tiền mặt hoặc chuyển vào tài khoản cá nhân của Vinh.

Sau đó, để bù đắp lượng xăng dầu đã bán mà không bị phát hiện khi kiểm kê tồn kho và đối soát tài chính, Hà Ngọc Vinh đã điều chỉnh số liệu trên phần mềm Smart, tăng dung tích xuất bán “ảo” theo nhiệt độ quy chuẩn 15°C (gọi tắt là V15).

Đối với hàng trăm khách hàng khác đến nhận hàng tại kho Vũng Áng, Vinh tự ý can thiệp vào phần mềm Smart, chỉnh sửa nâng dung tích V15 thực xuất của mỗi xe bồn thêm từ 200 đến 400 lít (tương đương tăng từ 2% đến 3% lượng hàng), lấy lý do hợp thức hóa tỷ lệ giãn nở do nhiệt độ của xăng dầu.

Đến năm 2024, khi lượng xăng dầu bán chui cho Ngọc quá lớn, việc điều chỉnh V15 tại kho Vũng Áng rơi vào trạng thái “quá tải”, không thể cân đối nổi, Vinh lợi dụng quyền hạn điều chuyển nguồn hàng để lập các lệnh điều chuyển xăng dầu ảo từ kho Vũng Áng đi các kho khác như kho Nghi Sơn, kho Chân Mây. Trên hồ sơ phần mềm, Vinh ghi nhận số lượng điều chuyển cao hơn thực tế, rồi tiếp tục sửa tăng lượng V15 của các khách hàng tại các kho tiếp nhận để khớp tổng số liệu.

Táo tợn hơn, đến cuối năm 2024, khi vẫn còn khoảng 600.000 lít xăng dầu bán chui cho Ngọc chưa thể cấn trừ, Hà Ngọc Vinh đã lập hồ sơ điều chuyển khống trên phần mềm, thể hiện việc chuyển 587.904 lít xăng dầu đến kho Petec Hải Phòng. Thậm chí, Vinh còn lập biên bản đối chiếu, xác nhận số lượng hàng đang gửi tại kho Petec Hải Phòng để qua mặt đoàn kiểm tra khi lập báo cáo tài chính.

Cơ quan điều tra xác định, trong khoảng 8 năm, Hà Ngọc Vinh đã thực hiện 187 lần xuất bán xăng dầu không hóa đơn cho Cao Bảo Ngọc, với tổng khối lượng lên tới gần 5,1 triệu lít xăng dầu, có tổng trị giá hơn 94 tỷ đồng. Ngọc sau đó cũng được Vinh chiết khấu hơn 4,68 tỷ đồng.