Nội dung trên đang được Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM lấy ý kiến trong dự thảo Nghị quyết của HĐND Thành phố quy định cơ chế, chính sách chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn Thành phố đang hoạt động thành khu chức năng mới.

Hỗ trợ 30% tiền thuê đất cho doanh nghiệp di dời

Theo dự thảo, khu chức năng mới được hình thành từ việc chuyển đổi toàn bộ khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn TP.HCM sang mô hình phát triển tiên tiến, có hàm lượng công nghệ cao, quản trị thông minh, tăng trưởng xanh và giá trị gia tăng lớn.

Các mô hình chuyển đổi gồm khu công nghiệp công nghệ cao, khu công nghiệp chuyên ngành, khu công nghiệp hỗ trợ, khu công nghệ số tập trung hoặc các loại hình khu chức năng khác phù hợp với Quy hoạch tổng thể của Thành phố và quy định của pháp luật.

Theo dự thảo, việc chuyển đổi sẽ căn cứ quy hoạch tổng thể Thành phố và Đề án chuyển đổi các khu chế xuất, khu công nghiệp và tái cấu trúc các ngành công nghiệp chủ lực, gắn với phát triển công nghiệp công nghệ cao, các ngành công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thế hệ mới, thông minh.

Nhà đầu tư hạ tầng phải xây dựng phương án chuyển đổi, xác định ngành nghề thu hút đầu tư, tổ chức lại các phân khu chức năng và đưa ra lộ trình đáp ứng các tiêu chí của mô hình mới. Thời gian hoàn thành các tiêu chí chuyển đổi tối đa 8 năm và không vượt quá thời hạn hoạt động của khu chế xuất, khu công nghiệp.

Nhà đầu tư hạ tầng cũng phải xây dựng phương án di dời, bồi thường, giải phóng mặt bằng và huy động vốn; đồng thời xác định các khu, cụm công nghiệp có hạ tầng hoàn chỉnh, ngành nghề phù hợp để tiếp nhận doanh nghiệp phải di dời.

Sau khi dự án đầu tư hạ tầng và quy hoạch được điều chỉnh, các nhà đầu tư thứ cấp có thể lựa chọn chuyển đổi ngành nghề, công nghệ theo lộ trình của khu công nghiệp hoặc cam kết di dời trong thời hạn tối thiểu 10 năm trước khi hết thời hạn hoạt động của khu chế xuất, khu công nghiệp.

Đối với dự án không phù hợp với quy hoạch mới và không tham gia lộ trình chuyển đổi, doanh nghiệp được tiếp tục hoạt động đến hết thời hạn thuê lại đất với nhà đầu tư hạ tầng.

Dự thảo dành một nhóm chính sách tài chính nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi. Theo đó, nhà đầu tư hạ tầng và nhà đầu tư thứ cấp có thể được xem xét hưởng chính sách hỗ trợ lãi suất đối với các dự án thuộc lĩnh vực ưu tiên phát triển kinh tế - xã hội của TP.HCM sau khi hoàn tất các thủ tục điều chỉnh dự án đầu tư.

Đối với doanh nghiệp phải di dời, Thành phố dự kiến hỗ trợ 30% tiền thuê lại đất, không bao gồm tiền thuê kết cấu hạ tầng, tại khu, cụm công nghiệp trên địa bàn TP.HCM trong 5 năm đầu kể từ khi doanh nghiệp ký hợp đồng thuê đất và đầu tư nhà xưởng, máy móc tại địa điểm mới.

Trường hợp thuê nhà xưởng, doanh nghiệp được đề xuất hỗ trợ 30% tiền thuê trong 2 năm đầu, nhưng không quá 1 tỷ đồng mỗi năm.

Chi phí vận chuyển, lắp đặt máy móc và dây chuyền thiết bị cũng được đề xuất hỗ trợ bằng 50% chi phí thực tế phát sinh hợp pháp, tối đa 500 triệu đồng mỗi cơ sở. Ngoài ra, dự thảo đề xuất giảm 50% mức phí bảo vệ môi trường đối với nước thải công nghiệp theo quy định hiện hành.

Mô hình truyền thống bộc lộ nhiều hạn chế

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM, mô hình khu chế xuất, khu công nghiệp truyền thống đang đứng trước nhiều hạn chế: phụ thuộc lợi thế lao động giá rẻ, bão hòa quỹ đất, công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng, hiệu quả sử dụng đất chưa cao, áp lực về môi trường gia tăng.

Trong khi đó, xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, Net Zero, ESG và Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon đang làm thay đổi tiêu chí lựa chọn địa điểm đầu tư. Các mô hình công nghiệp mới ngày càng hướng tới khu công nghiệp sinh thái, thông minh, công nghệ cao và có giá trị gia tăng lớn.

Theo cơ quan soạn thảo, một trong những trở ngại lớn của quá trình này là chi phí. Nhiều doanh nghiệp hoạt động lâu năm đang sử dụng dây chuyền, thiết bị cũ, trong khi chi phí đổi mới công nghệ hoặc di dời cơ sở sản xuất lớn. Nhà đầu tư hạ tầng cũng cần nguồn vốn đáng kể để nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, logistics, môi trường và nhà xưởng đáp ứng yêu cầu của các ngành công nghệ cao.

Đặc biệt, nhiều khu chế xuất, khu công nghiệp được thành lập từ những năm 1990 hiện chỉ còn thời gian hoạt động dưới 20 năm. Điều này gây khó khăn cho việc thu hút dự án mới cũng như quyết định đầu tư đổi mới máy móc, công nghệ của các doanh nghiệp hiện hữu.

Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho rằng việc xây dựng nghị quyết sẽ tạo cơ sở pháp lý cho quá trình chuyển đổi, đồng thời hình thành các chính sách hỗ trợ về tài chính, di dời và đổi mới công nghệ, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư hạ tầng, doanh nghiệp thứ cấp và người lao động.