Công ty Tân Mai để lấn chiếm gần 4.000 ha đất

Thanh tra Chính phủ vừa có thông báo số 3314/TB-TTCP về Kết luận thanh tra số 474/KL-TTCP về việc quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc từ các công ty nông, lâm nghiệp thuộc Tổng công ty giấy Việt Nam trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên.

Theo đó, tại Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam có Công ty TNHH MTV nguyên liệu giấy Miền Nam (Công ty nguyên liệu giấy miền Nam) do Tổng công ty nắm giữ 100% vốn; đồng thời Tổng công ty nắm giữ 22,73% vốn tại Công ty cổ phần tập đoàn Tân Mai (Công ty Tân Mai).

Đối với việc quản lý, sử dụng đất của Công ty Tân Mai trên địa bàn các tỉnh Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng (trước sắp xếp đơn vị hành chỉnh cấp tỉnh), Thanh tra Chính phủ phát hiện doanh nghiệp này quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo để đến nay diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm gần 4000 ha. Trong đó tại  Đắk Lắk là 2.476,595 ha; Đắk Nông 1.011,64 ha; Lâm Đồng 492,041 ha.

Doanh nghiệp sử dụng đất được thuê chưa đúng quy định của pháp luật, chưa thực hiện trồng rừng, còn để đất trống với diện tích lớn. Trong đó tại Đắk Lắk là 1.553,4 ha; Đắk Nông 808,17 ha và Lâm Đồng là 69,3 ha.

Công ty Tân Mai cũng chưa thực hiện thủ tục về nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha đất tại huyện Bảo Lâm (nay thuộc xã Bảo Lâm 3) và hơn 560,5ha tại huyện Đam Rông (nay thuộc xã Đam Rông 2 và xã Đam Rông 3).

Công ty nguyên liệu giấy Miền Nam không đăng ký 1.266,58 ha đất

Thanh tra Chính phủ phủ còn phát hiện, Công ty nguyên liệu giấy Miền Nam sử dụng 1.266,58 ha đất tại tỉnh Kon Tum vào mục đích trồng rừng, nhung không đăng ký với cơ quan nhà nước là không đúng quy định theo Luật Đất đai.

Doanh nghiệp còn chưa thực hiện rà soát đất đai làm cơ sở lập phương án sử dụng đất  Nghị định số 118/2014/NĐ-CP ngày 17/12/2014 của Chính phủ; chậm bàn giao diện tích đất thu hồi cho địa phương theo quy định .

Công ty còn ký hợp đồng giao khoán không đúng đối tượng, không có biên bản giao nhận, không thể hiện tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh, định mức giao khoán theo quy định; thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra việc trồng cây cao su không đúng mục đích, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.

Liên quan doanh nghiệp này, theo Thanh tra Chính phủ, UBND tỉnh Kon Tum ban hành văn bản tạm giao và biên bản thoả thuận giao quản lý, sử dụng đất để trồng rừng nguyên liệu giấy, không tiến hành bàn giao đất tại thực địa, nên không xác định được diện tích đất thực tế đang quản lý sử dụng là chưa thực hiện đúng theo quy định tại  Nghị định số 163/1999/NĐ-CP của Chính phủ; các cơ quan quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương chưa thực hiện đúng trách nhiệm trong việc Công ty nguyên liệu giấy Việt Nam sử dụng 1.266,58 ha đất trồng rừng từ năm 2001 .

Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kon Tum ký hợp đồng thuê đất với Công ty khi chưa có quyết định cho thuê đất là không đúng trình tự, thủ tục quy định của Luật Đất đai năm và Nghị định số 43/2014/NĐ-CP của Chính phủ; thẩm định trình UBND tỉnh phê duyệt phương án sử dụng đất không đúng diện tích thực tế mà doanh nghiệp đang sử dụng; diện tích bị thu hồi bàn giao địa phương quản lý, không đo đạc, lập bản đồ theo quy định.

Sai phạm liên quan chính quyền Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng

Đối với Đắk Lắk, theo Thanh tra Chính phủ, UBND các huyện chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát theo dõi việc sử dụng đất đối với phần diện tích đất 1.530,11 ha thu hồi của Công ty Tân Mai giao địa phương quản lý; việc UBND tỉnh ban hành Quyết định thu hồi 17,334 ha đất của Công ty  Tân Mai giao UBND huyện M’Đrăk để thực hiện bố trí quy hoạch dân cư tự do nhưng chưa thực hiện, hiện người dân vẫn đang sử dụng theo hiện trạng là chưa thực hiện đúng theo quy định của Luật Đất đai.

Các cơ quan chức năng của tỉnh Đắk Lắk cũng chưa có biện pháp xử lý đối với diện tích 1.553,4 ha Công ty Tân Mai chưa trồng rừng, không đưa đất vào sử dụng theo quy định

Đối với tỉnh Đắk Nông, UBND huyện ĐắkGlong chưa xây dựng và lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát theo dõi việc sử dụng đối với phần diện tích đất thu hồi của Công ty Tập đoàn Tân Mai bàn giao địa phương quản lý, sử dụng, hiện người dân vẫn đang canh tác, sử dụng theo hiện trạng là chưa thực hiện đúng theo quy định; các cơ quan chức năng của tỉnh chưa có biện pháp xử lý đối với diện tích 808,17 ha Công ty c chưa thực hiện việc trông rừng theo quy định.

UBND tỉnh Đắk Nông chưa ban hành quyết định thu hồi đối với diện tích đất 2,21 ha của Công ty  Tân Mai, do năm 2013 UBND huyện ĐắkGlong có thông báo và thu hồi để làm đường liên xã là chưa đúng Luật Đất đai năm 2013.

Đối với tỉnh Lâm Đồng, Thanh tra Chính phủ cho hay, các cơ quan chức năng của tỉnh này chưa có biện pháp xử lý đối với diện tích 69,3 ha tại huyện Lâm Hà mà Công ty  Tân Mai chưa thực hiện việc trồng rừng, đưa đất vào sử dụng theo quy định.

Sở Tài nguyên và Môi trường, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất chưa chuyển thông tin địa chính tới cơ quan thuế để thực hiện việc xác định và yêu cầu Công ty Tân Mai thực hiện nghĩa vụ tài chính tại huyện Bảo Lâm và huyện Đam Rông. 

Thực hiện chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng 

Kết luận Thanh tra Chính phủ cũng nêu rõ, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) không ban hành văn bản chỉ đạo Tổng công ty giấy Việt Nam lập phương án khai thác rừng đã trồng để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng.

Hội đồng thành viên Tổng công ty giấy Việt Nam chậm ban hành quyết định phê duyệt điều lệ hoạt động của Công ty giấy miền Nam và thiếu kiểm tra, giám sát công ty này trong việc lập phương án sử dụng đất, sử dụng đất vào mục đích trồng rừng khi chưa được giao, cho thuê đất; không chỉ đạo Công ty giấy miền Nam xây dựng phương án sử dụng đúng mục đích diện tích rừng trồng trước đây đã được nghiệm thu và diện tích rừng thực tế trồng. Việc cho phép doanh nghiệp khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng. 

Kiến nghị xử lý hàng loạt tổ chức cá nhân liên quan

Thanh tra Chính phủ cho rằng, trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu trên thuộc Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công thương); Hội đồng thành viên, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc Tổng công ty giấy Việt Nam; Chủ tịch, Giám đốc Công ty giấy Miền Nam; Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty Tân Mai; UBND các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng (trước sáp nhập tỉnh); Sở Tài nguyên và Môi trường, Cục Thuế tỉnh, UBND các huyện trên địa bàn.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công thương và UBND, Chủ tịch UBND các tỉnh: Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra; rà soát tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân qua các thời kỳ. Trường hợp có đủ căn cứ thì xem xét trách nhiệm, xử lý theo quy định.

Đối với Tổng công ty giấy Việt Nam, Thanh tra Chính phủ kiến nghị tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo Công ty giấy miền Nam và các tập thể, cá nhân liên quan qua các thời kỳ; đồng thời chỉ đạo công ty rà soát toàn bộ diện tích đất đang quản lý, sử dụng để trình UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt điều chỉnh phương án sử dụng đất theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP và Nghị định 04/2024/NĐ-CP.

Đối với Công ty Tân Mai, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khắc phục triệt để các hạn chế, thiếu sót, vi phạm; sử dụng đất thuê đúng quy định, trồng rừng trên diện tích chưa đưa vào sử dụng hoặc bàn giao địa phương nếu không có nhu cầu; rà soát, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ ranh giới, diện tích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại huyện Bảo Lâm và 560,55ha tại huyện Đam Rông (trước sắp xếp). Đồng thời, doanh nghiệp phải tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất trái phép.

Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công thương chỉ đạo xử lý, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, vi phạm; kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với Hội đồng thành viên, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên; Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty giấy Việt Nam và các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan để xảy ra các hạn chế, thiếu sót, vi phạm. Quá trình thực hiện, nếu phát hiện vi phạm pháp luật, gây thiệt hại tiền, tài sản của Nhà nước, thì chuyển cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật.