Sự tín nhiệm không đến từ lời hứa, mà từ hành động cụ thể

Cuối tuần này sẽ diễn ra cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân nhiệm kỳ mới, cuộc bầu cử mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi đất nước bắt đầu bước sang kỷ nguyên mới với những thay đổi mang tính cách mạng.

Với đại biểu Quốc hội, cử tri ở 182 đơn vị bầu cử trên cả nước sẽ lựa chọn 500 người từ 864 ứng viên chính thức, được công bố từ ngày 14/2. Theo danh sách được công bố, mỗi đơn vị bầu cử có 5 ứng cử viên, được bầu 3 người. Như vậy, chọn ai làm người đại diện cho mình ở cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất cũng là điều cử tri phải cân nhắc rất kỹ. Bên cạnh tiểu sử thì chương trình hành động của mỗi ứng cử viên được công khai trong quá trình vận động bầu cử cũng là căn cứ quan trọng giúp cử tri chọn người lo việc nước.

Từ cuối tháng 2, đầu tháng 3, hoạt động tiếp xúc cử tri để vận động bầu cử đã diễn ra đồng loạt ở các đơn vị bầu cử trên cả nước.

Một điểm khá mới ở lần bầu cử này, theo ứng cử viên Nguyễn Đình Xuân, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh (từng là đại biểu Quốc hội Khóa XI, XII), là hoạt động vận động bầu cử trên không gian mạng khá nhộn nhịp. Nhiều ứng viên đã đăng tải hình ảnh, tóm tắt tiểu sử và có cả video trình bày chương trình hành động của mình trên trang cá nhân.

Ông Xuân cũng công khai chương trình hành động cô đọng trong 309 chữ của mình trên Facebook để cử tri thuận tiện theo dõi, giám sát.

Trả lời câu hỏi vì sao chuẩn bị chương trình hành động ngắn gọn như vậy (chương trình hành động của nhiều ứng viên khác thường trên 1.000 chữ) ông Xuân nói “sự tín nhiệm không đến từ lời hứa, mà từ trách nhiệm và hành động cụ thể”.

Nếu được cử tri tín nhiệm, ông cho biết, sẽ tập trung đóng góp để hoàn thiện pháp luật theo hướng đồng bộ, dễ thực hiện, sát thực tiễn; đẩy mạnh cải cách hành chính trong quản lý đất đai, công khai minh bạch, ứng dụng chuyển đổi số, giảm phiền hà cho người dân; theo dõi, đôn đốc giải quyết kịp thời khiếu nại, kiến nghị chính đáng của cử tri; thúc đẩy phát triển nông nghiệp giá trị cao, bền vững, gắn với khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường.

Cũng ứng cử tại Tây Ninh, đại biểu Trần Hữu Hậu, Phó chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Tây Ninh viết trên tài khoản cá nhân rằng, ông “xin gửi tới bà con cử tri những lời tâm huyết của mình - những lời nói thật và làm thật”.

Bởi vì ông đang là đại biểu Quốc hội khóa XV, nên không quá khó để cử tri nơi ông ứng cử nói riêng và cả nước nói chung kiểm chứng được ngay mức độ “nói thật và làm thật” của ông trong nhiệm kỳ qua.

Một trong các vụ việc vị đại biểu này kiên trì theo đuổi là về sử dụng kinh phí chi thường xuyên trong sửa chữa, cải tạo, nâng cấp công trình tài sản công. Ông đã chất vấn 2 bộ trưởng và Thủ tướng Chính phủ, phát biểu và tranh luận liên tục trong 4 kỳ họp ở Quốc hội Khóa XV để đi đến kết quả tháo gỡ vướng mắc cho rất nhiều cơ quan từ Trung ương đến địa phương.

Không khó để dẫn thêm những đại biểu đã “nói thật và làm thật” tại Quốc hội Khóa XV. Trong số 864 ứng viên đại biểu Quốc hội khóa mới, có 235 người tái ứng cử (27,2%). Chất lượng hoạt động của họ ở Quốc hội khóa XV như thế nào cũng không quá khó để cử tri kiểm chứng, từ đó có thêm căn cứ cho lá phiếu của mình.

Đại biểu dân cử rất cần bản lĩnh

Nói thật với cử tri thì không khó, song để làm thật và có kết quả thật thì đòi hỏi đại biểu dân cử không chỉ giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, mà còn phải am hiểu chính sách, pháp luật, đặc biệt phải có tư duy phản biện, khả năng phân tích những vấn đề lớn của đất nước, của địa phương.

“Cử tri hôm nay không chỉ mong muốn một đại biểu ‘đúng tiêu chuẩn’, mà còn kỳ vọng đó phải là người thực sự dám nói, dám làm và dám chịu trách nhiệm trước cử tri và trước đất nước”, TS. Lê Thanh Kim, Phó tổng biên tập Báo Đại biểu Nhân dân nhấn mạnh tại Tọa đàm “Bảo đảm chất lượng đại biểu trong kỷ nguyên mới” tổ chức mới đây.

Từ góc nhìn của một người có kinh nghiệm 2 khóa tham gia hoạt động nghị trường, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Phúc cho rằng, trước hết, đại biểu dân cử cần có nhãn quan chính trị để có thể góp phần định hình và đưa ra những quyết sách lớn.

Tiêu chí thứ hai đại biểu Quốc hội cần có là trình độ chuyên môn. Bởi, mỗi đại biểu có thể có trình độ khác nhau, nhưng khi tham gia Quốc hội phải có một nền tảng trình độ chung, bên cạnh yêu cầu riêng về trình độ trong lĩnh vực của mình. Để quyết định những vấn đề lớn về kinh tế, tài chính, văn hóa, xã hội… của đất nước thì không thể không có trình độ chuyên môn.

Tiêu chí thứ ba là kinh nghiệm thực tiễn hoạt động ở Quốc hội. “Không phải giáo sư nào cũng có thể làm việc ở Quốc hội. Ở các nước khác, nghị sĩ là chuyên nghiệp, là một nghề chính trị nên kinh nghiệm rất quan trọng”, ông Phúc nêu quan điểm tại Tọa đàm.

Tiếp đến, theo nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, tiêu chí về kỹ năng cũng rất quan trọng. Bởi, nếu không có kỹ năng, đại biểu sẽ không thể biến nhãn quan chính trị, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thành các sản phẩm như một đạo luật, nghị quyết, hay một báo cáo giám sát có chất lượng. Chưa kể, muốn phát biểu thu hút trên nghị trường cũng phải có kỹ năng.

Nhấn mạnh tiêu chí rất quan trọng là bản lĩnh của người đại biểu, ông Phúc cho rằng, nếu không có bản lĩnh, không nên tham gia Quốc hội. “Vì đại biểu Quốc hội là người có vai trò thẩm tra, giám sát, muốn người ta tâm phục khẩu phục thì anh phải có bản lĩnh”. Ông cũng nhấn mạnh sự sôi nổi trong hoạt động của Quốc hội phụ thuộc rất lớn vào bản lĩnh của người đại biểu.

Nhìn vào cơ cấu trong danh sách ứng viên đại biểu Quốc hội khóa XVI, ông Phúc đánh giá cao khi có tới trên 68% ứng cử viên có trình độ trên đại học; hơn 30% có trình độ đại học. “Với trình độ cao như vậy, chất lượng hoạt động của Quốc hội sẽ được nâng lên”, ông Phúc kỳ vọng.

Về kinh nghiệm, như đã nói ở trên, có tới 235 ứng cử viên (trên 27%) thuộc trường hợp tái cử. Những nhân sự tái cử, ông Phúc nhận định, là rất quan trọng.

“Thông thường, trong khóa đầu tiên tham gia Quốc hội, nhiều đại biểu là giáo sư, tiến sỹ, hay giữ cương vị cao ở cả cơ quan Trung ương và địa phương, vẫn có thể lúng túng khi làm đại biểu Quốc hội, bởi đó là một yêu cầu chuyên môn riêng biệt mà không có kinh nghiệm khó làm tốt ngay”, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế phân tích.

Thực tế trên nghị trường cũng cho thấy, có những vị đại biểu hầu như rất ít hoặc không phát biểu lần nào trong các phiên họp toàn thể. Và như thế, cử tri rất khó có thể giám sát được đại biểu do mình bầu ra có nói thật, làm thật như đã cam kết hay không.