Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, không ít bệnh nhân nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, phải hỗ trợ thở máy, dù trước đó chỉ xuất hiện các triệu chứng rất mơ hồ.

Thời gian gần đây, Khoa Cấp cứu của bệnh viện liên tục tiếp nhận các ca cúm B nặng. Điểm chung của các bệnh nhân là khởi phát âm thầm với biểu hiện như mệt mỏi, đau đầu, sốt nhẹ hoặc ho thoáng qua, nhưng chỉ sau vài ngày đã chuyển sang viêm phổi, suy hô hấp.

Trường hợp bệnh nhân T.T.N, 77 tuổi, là một ví dụ điển hình. Sau 4 ngày mệt mỏi, đau đầu, buồn nôn, gia đình cho rằng bà chỉ bị cảm thông thường nên không theo dõi sát. Khi nhập viện, bệnh nhân đã rơi vào tình trạng suy hô hấp, phải thở oxy, xét nghiệm xác định dương tính với cúm B. Trên nền tăng huyết áp và tuổi cao, chức năng hô hấp suy giảm khiến bệnh diễn tiến nhanh và nặng hơn.

Một bệnh nhân khác là ông N.H.H, 60 tuổi, có tiền sử đái tháo đường và viêm gan B. Dù đã được điều trị kháng virus tại cơ sở tư nhân và hết sốt, nhưng chỉ vài ngày sau, tình trạng mệt mỏi và khó thở quay trở lại. Khi chuyển đến tuyến trên, bệnh nhân được xác định viêm phổi tiến triển nặng do cúm B.

Nặng nhất trong nhóm là bệnh nhân H.N.T, 65 tuổi, mắc COPD nhiều năm. Đợt bệnh này khởi phát bằng sốt cao liên tục, ho đờm và khó thở tăng dần.

Khi nhập viện, bệnh nhân suy hô hấp nặng, phải chuyển từ thở oxy lưu lượng cao sang thở máy không xâm nhập, sau đó buộc phải đặt nội khí quản. Các bác sỹ nhận định đây là trường hợp có khả năng bội nhiễm nấm xâm lấn, một biến chứng nguy hiểm thường gặp ở người có bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch.

Theo Ths.Phạm Thanh Bằng, Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cúm B là bệnh nhiễm virus đường hô hấp với triệu chứng ban đầu không đặc hiệu như sốt, ho, mệt mỏi, đau nhức cơ thể. Phần lớn trường hợp có thể tự khỏi, nhưng ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền, bệnh có thể nhanh chóng chuyển nặng.

“Điều đáng lo ngại là nhiều người chủ quan vì triệu chứng ban đầu nhẹ, chỉ đến viện khi đã khó thở hoặc tình trạng toàn thân xấu đi rõ rệt. Lúc này, việc điều trị trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Với những bệnh nhân mắc COPD, đái tháo đường, bệnh gan, suy thận, cúm B có thể kích hoạt chuỗi biến chứng nặng, bao gồm bội nhiễm vi khuẩn hoặc nấm”, bác sỹ Bằng cảnh báo.

Các chuyên gia cho biết, tuổi cao và bệnh nền khiến khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm, dự trữ hô hấp kém, từ đó làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng khi mắc cúm.

Từ thực tế điều trị, các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh mạn tính, khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, mệt mỏi, đau nhức hoặc khó thở trong vòng 1-2 ngày cần đi khám sớm. Việc tự ý dùng thuốc kéo dài tại nhà, kể cả thuốc kháng virus, có thể làm chậm thời điểm can thiệp y tế và khiến bệnh trở nặng.

Bên cạnh đó, khi trong gia đình có người có biểu hiện cúm, cần chủ động xét nghiệm, thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm để hạn chế nguy cơ lây lan.

Theo các bác sỹ, cúm mùa là bệnh truyền nhiễm có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng nếu không phát hiện và xử trí kịp thời. Tiêm vắc-xin cúm mùa được xem là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất, giúp giảm tỷ lệ mắc và biến chứng nặng.

TS-BS. Đào Hữu Thân, Phó giám đốc CDC Hà Nội khẳng định, vắc-xin cúm mùa hiện nay đã được chứng minh an toàn và có hiệu quả cao. Ngành y tế Hà Nội khuyến cáo các bậc phụ huynh nên sớm đưa trẻ đi tiêm phòng, đặc biệt là trẻ từ 6 tháng đến dưới 5 tuổi và những người có bệnh lý mãn tính, nhằm phòng ngừa các biến chứng nặng.

Cùng với việc tiêm phòng, gia đình và các trường học cần hướng dẫn trẻ vệ sinh cá nhân sạch sẽ, đeo khẩu trang khi ra ngoài, ăn uống đủ chất. Những biện pháp tưởng chừng đơn giản ấy sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc cúm mùa, bảo vệ sức khỏe trẻ nhỏ.

Mặc dù hiện chưa ghi nhận chủng virus đột biến mới, song các chuyên gia vẫn cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch có thể xảy ra nếu virus biến đổi gen hoặc kháng nguyên. Vì bệnh viêm đường hô hấp lây lan chủ yếu qua 3 con đường là giọt bắn, tiếp xúc gián tiếp và không khí trong môi trường kín, nên người dân cần chủ động đeo khẩu trang nơi công cộng, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho và giữ nhà cửa thông thoáng để phòng ngừa.

Người có bệnh nền, trẻ nhỏ và người cao tuổi nên tiêm ngừa các loại vắc-xin như cúm, phế cầu, sởi, ho gà và virus hợp bào hô hấp theo khuyến cáo. Khi xuất hiện triệu chứng như ho, sốt, khó thở, cần đi khám sớm, tuyệt đối không tự ý mua thuốc hay sử dụng kháng sinh bừa bãi.

Với trẻ em, các bác sỹ cũng lưu ý, nhiều phụ huynh thường lạm dụng thuốc ho mạnh khi thấy con ho nhiều, vô tình che giấu triệu chứng, khiến bệnh diễn tiến nặng hơn. Phòng bệnh hiệu quả bao gồm vệ sinh mũi họng đúng cách, uống đủ nước, ăn đầy đủ dưỡng chất và tiêm chủng đầy đủ.

Ở góc độ cộng đồng, mỗi người dân có thể góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân bằng những hành động đơn giản nhưng thiết thực như đeo khẩu trang, giữ vệ sinh môi trường sống, không hút thuốc, tiêm chủng đầy đủ và đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

Đại diện hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec, bác sỹ Lê Thị Kim Hoa lưu ý, mặc dù cúm mùa thường lành tính, nhưng cũng có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như sốt cao, khó thở, phù phổi do suy tim và thậm chí tử vong.

Virus cúm mùa gồm nhiều chủng như H1N1, H3N2 và 2 chủng nhóm B có khả năng biến đổi kháng nguyên liên tục. Do đó, mỗi năm chủng virus lưu hành có thể thay đổi, vì vậy, việc tiêm nhắc lại vắc-xin cúm mùa hàng năm là cần thiết để bảo đảm sức khỏe.

Giải thích thêm về việc phải tiêm vắc-xin cúm hàng năm, chuyên gia của hệ thống tiêm chủng Safpo/Potec cho biết, WHO duy trì các trạm quan trắc virus cúm trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam, nhằm phân lập và xác định chủng virus lưu hành tại từng khu vực địa lý.

Dựa trên các dữ liệu này, WHO dự báo các chủng virus xuất hiện trong mùa Đông - Xuân ở Bắc bán cầu (từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau) và mùa Đông - Xuân ở Nam bán cầu (từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm). Từ đó, WHO hướng dẫn các nhà sản xuất vắc-xin chuẩn bị các chủng phù hợp và cung cấp ra thị trường vào thời điểm thích hợp: tháng 8 và tháng 9 cho Bắc bán cầu; tháng 4 đến tháng 5 cho Nam bán cầu.

Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa thuộc Bắc bán cầu, người dân nên tiêm vắc-xin cúm Bắc bán cầu mỗi năm một lần, vào thời điểm trước khi mùa cúm bắt đầu, nhằm được bảo vệ suốt mùa Đông và mùa Xuân.