Mở rộng cửa bầu trời

Một giai đoạn đặc biệt cho hai cảng hàng không của Đà Nẵng khi cùng lúc thực hiện các bước đầu tư phù hợp theo lộ trình để khai thác tối đa công suất về vận tải hành khách, hàng hóa và phát triển đô thị, công nghiệp theo hệ sinh thái sân bay. Trong đó, cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, theo công bố quy hoạch của Bộ Xây dựng đầu tháng 3/2025, giai đoạn 2021-2030, sẽ đạt sân bay cấp 4E theo tiêu chuẩn của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO), công suất khoảng 20 triệu lượt hành khách và 100.000 tấn hàng hóa/năm, khai thác các loại máy bay Boeing 747, Boeing 787, Airbus A350 và các loại tương đương. Tầm nhìn năm 2050, tiếp tục duy trì cấp 4E, giữ nguyên công suất 20 triệu lượt hành khách/năm.

Bên ngoài sân bay, hệ thống hạ tầng kết nối sẽ được thực hiện thông qua các tuyến đường Nguyễn Văn Linh, Duy Tân, Nguyễn Phi Khanh và Đặng Thùy Trâm, kết hợp với đường ngầm và tuyến đường sắt đô thị.

Theo quan điểm của Bộ Xây dựng, đầu tư các hạng mục tại Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng có nhiều đặc thù do một số công trình nằm trên đất quốc phòng. Vì vậy, chủ yếu sử dụng nguồn vốn đầu tư công từ Trung ương, địa phương hoặc doanh nghiệp nhà nước. Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Lê Quang Nam cho hay, ngay sau khi quy hoạch được phê duyệt, cấp thẩm quyền Thành phố đã phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng Nhà ga T2, đồng thời chủ động chuẩn bị các thủ tục liên quan để đẩy nhanh tiến độ. Trong các hạng mục triển khai, việc cải tạo, nâng cấp hạ tầng sân bay được xác định là yếu tố then chốt.

Song song với “lên đời” Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, việc kêu gọi đầu tư và phương thức đầu tư sân bay Chu Lai cũng đang được Thành phố thực hiện theo quy định, lộ trình và quy mô tương xứng với cảng hàng không đạt chuẩn quốc tế 4F, công suất 10 triệu lượt hành khách/năm (năm 2030) và 1,5 triệu tấn hàng hóa/năm; đến năm 2050 nâng lên 30 triệu lượt hành khách. Trong điều chỉnh quy hoạch chung giai đoạn đến 2030, tầm nhìn 2050, TP. Đà Nẵng xác định sân bay Chu Lai là cửa ngõ hàng không quan trọng phía Nam Thành phố; hỗ trợ Khu kinh tế mở Chu Lai; điểm nhấn của cụm động lực phía Nam (Chu Lai - Tam Kỳ - Núi Thành), tập trung công nghiệp, dịch vụ, logistics, khoa học công nghệ; đồng thời hỗ trợ giảm tải cho sân bay Đà Nẵng, kết nối với tuyến cao tốc Bắc - Nam, đường Trường Sơn Đông… hình thành hành lang logistics mạnh mẽ tại miền Trung và kết nối khu vực Đông Nam Á.

Kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, chuyên gia quy hoạch cho rằng, đô thị sân bay lưỡng cực và đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là xu hướng phát triển mới của thế kỷ XXI trên thế giới. Thay vì nhìn nhận sân bay như một điểm trung chuyển đơn thuần, cần phát triển mô hình đô thị sân bay tại cả Đà Nẵng và Chu Lai. Sân bay Đà Nẵng có thể được nâng cấp công suất lên tối đa 30 triệu lượt hành khách/năm, kết hợp với các trung tâm logistics chuyên dụng, nhưng không nên tăng quy mô quá lớn vì sẽ ảnh hưởng đến chất lượng khu trung tâm cao tầng ở phía Đông, mà nên chuyển bớt nhu cầu mở rộng năng lực hàng không về sân bay Chu Lai, được phát triển nâng tầm thành cảng hàng không quốc tế đạt chuẩn, là động lực cho khu kinh tế mở và ngành công nghiệp hàng không. Trong tương lai, hai sân bay này sẽ là hai cửa ngõ giao thương quốc tế, thúc đẩy kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao và hỗ trợ Khu thương mại tự do Đà Nẵng.

Bứt phá hạ tầng cảng biển

Trong lộ trình vươn ra đại dương tiếp cận các thị trường hàng hóa quốc tế thông qua hệ thống cảng biển, Đà Nẵng đang có những bước ngoặt quan trọng. “Theo kế hoạch, cuối tháng 3 này, phần hạ tầng dùng chung Dự án bến cảng Liên Chiểu sẽ được công bố hoàn thành, đồng thời tổ chức thông xe kỹ thuật tuyến đường dẫn vào cảng Liên Chiểu và khởi động dự án đầu tư xây dựng tổng thể Cảng container Liên Chiểu”, Ban Quản lý dự án cơ sở hạ tầng ưu tiên TP. Đà Nẵng thông tin.

Theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng biển Việt Nam thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Liên Chiểu là cảng biển lớn nhất khu vực miền Trung, một trong 3 cảng biển lớn nhất, trọng điểm của Việt Nam. Dự báo, một lượng hàng hóa khổng lồ sẽ được thông qua cảng Liên Chiểu với công suất khoảng 10 triệu TEU container chỉ sau 3 năm đưa vào vận hành khai thác. Khi cảng Liên Chiểu đảm nhận chức năng cảng container vào năm 2030, cũng đồng thời, cảng Tiên Sa sẽ từng bước thực hiện chuyển công năng là cảng phục vụ du lịch.

Điều này sẽ tạo ra một diện mạo mới cho vịnh Đà Nẵng. “Sự kết hợp và hợp tác giữa cảng biển và hệ thống logistics đa phương thức, giữa cụm cảng của Đà Nẵng với hạ tầng kết nối vùng và với các cụm cảng của các tỉnh, thành phố lân cận trong Vùng đô thị miền Trung sẽ giúp thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh để cùng nhau tăng tốc phát triển, giảm giá thành vận tải, nâng cao sức hấp dẫn cho các ngành công nghiệp hỗ trợ”, kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn nhận định.

Ở phía Nam Đà Nẵng, để khai thác cảng biển Chu Lai, Bộ Xây dựng đã phê duyệt Quy hoạch chi tiết phát triển vùng đất, vùng nước cảng biển Quảng Nam (cũ) thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, đến năm 2030, Khu bến Tam Hiệp, Tam Hòa thuộc hệ thống bến cảng Chu Lai đạt công suất hàng hóa từ 7,5 triệu tấn đến 9 triệu tấn, chủ yếu hàng container.

Đánh thức những đại lộ “vàng”

Với vị trí trung điểm của cả nước, trọng điểm của vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung, Đà Nẵng đang hội tụ hạ tầng đường bộ, đường sắt theo hướng Bắc - Nam và theo hướng Tây qua các cửa khẩu quốc tế trên bộ sang Lào, Campuchia, Thái Lan. Khai thác lợi thế này, hệ thống đường bộ đã và đang được đầu tư như Quốc lộ 14B từ trung tâm Đà Nẵng khớp nối với đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 14D nối với thị trường Lào; các tuyến vành đai bao quanh Thành phố như Nam Kỳ Khởi Nghĩa, vành đai phía Bắc Quảng Nam, đường cao tốc Hòa Liên - Túy Loan, cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi; đường ven biển Đà Nẵng - Chu Lai (Núi Thành)…

Hệ thống hạ tầng đối ngoại tương đối hoàn chỉnh đã thúc đẩy hạ tầng đối nội Đà Nẵng phải có những dự án tương xứng. Trong bài toán quy hoạch hạ tầng đang dần có lời giải rõ ràng với các dự án giao thông công cộng, bao gồm đường sắt đô thị (Metro), đường bộ cao tốc Đà Nẵng - Tam Kỳ.

Chuyên gia quy hoạch Ngô Viết Nam Sơn đánh giá, để giải quyết bài toán kẹt xe và ngập lụt từ sớm, Đà Nẵng cần tiên phong phát triển giao thông công cộng, đặc biệt là MRT (Mass Rapid Transit) và LRT (Light Rail Transit), gắn với đô thị xung quanh các nhà ga. Việc quy hoạch các tuyến MRT và LRT không chỉ cải thiện giao thông công cộng, mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho các khu đất dọc tuyến, từ đó đấu giá tạo nguồn thu cho ngân sách để tái đầu tư hạ tầng. Đây là mô hình “đô thị tự nuôi mình” mà các đô thị Việt Nam nên phát huy.

Riêng với Đà Nẵng, sẽ thực hiện hiệu quả chiến lược “đại lộ di sản” với “vành đai vàng” trải dài từ Sơn Trà đến Hội An và Chu Lai, có thêm quyền lực chi phối việc thực hiện các dự án phát triển.

Từ đại lộ di sản này, theo kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn, sẽ khơi thông động lực phát triển đối với Khu thương mại tự do (FTZ), Trung tâm Tài chính quốc tế. Hạ tầng hiện đại cũng hỗ trợ đắc lực cho Đà Nẵng thu hút ngành công nghiệp công nghệ thông tin, điện tử và viễn thông, hướng tới mục tiêu trở thành ngành kinh tế chủ đạo với tốc độ tăng trưởng doanh thu gấp 2 - 2,5 lần tăng trưởng GRDP và tiếp tục phát triển trung tâm cơ khí đa dụng và ô tô quốc gia.

Về phía Đà Nẵng, theo Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang, Thành phố đang phối hợp với các nhà đầu tư chiến lược để xây dựng những công trình, dự án chiến lược như mở rộng sân bay Đà Nẵng cả nhà ga quốc tế và nhà ga trong nước, xây dựng khu cảng Liên Chiểu quy mô đầu tư 46.000 tỷ đồng và dự án đường sắt tốc độ cao từ sân bay Đà Nẵng vào đến Hội An với quy mô đầu tư khoảng 50.000 tỷ đồng.