Sáng 10/9 Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo, công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội khóa XVI thông qua tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đồng thời,

Luật gồm 3 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo thông tin về nội dung chính của luật tại cuộc họp báo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng nêu rõ, Luật đã thể chế hóa định hướng chuyển tư duy từ “quản lý hoạt động” sang “kiến tạo phát triển”, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đẩy mạnh phân quyền, chuyển đổi số và bảo vệ tốt hơn người lao động.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được xây dựng nhằm khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số.

Đặc biệt, Luật hướng tới xử lý các vấn đề cấp thiết phát sinh từ thực tiễn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tinh thần của Luật là đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền địa phương, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Về nội dung mới của Luật, lãnh đạo Bộ Nội vụ cho biết Luật xác lập chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hoàn thiện “vòng tuần hoàn lao động”.

Luật ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao thu nhập, tiếp thu công nghệ sản xuất, quản trị hiện đại, rèn luyện kỹ năng, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp.

Ngoài ra, Luật cũng có cơ chế tăng cường kết nối việc làm cho người lao động về nước với thị trường lao động trong nước phù hợp với kỹ năng, kinh nghiệm đã tích lũy được trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Đáng chú ý, luật minh bạch hóa các khoản thu từ người lao động. giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định cụ thể các khoản doanh nghiệp dịch vụ được thu từ người lao động và mẫu hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Tiền dịch vụ và các khoản thu khác (nếu có) phải được thể hiện rõ trong hợp đồng ký kết giữa doanh nghiệp và người lao động; phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ trong giai đoạn chuẩn bị nguồn phải được ghi trong văn bản ký kết với người lao động và chỉ được thu sau khi người lao động đã được bên nước ngoài tuyển chọn.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ khẳng định “mọi hành vi thu tiền không đúng quy định đều bị nghiêm cấm”.

Một điểm mới quan trọng khác là luật chuyển cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “đăng ký” sang “thông báo”; cắt giảm mạnh thủ tục hành chính.

Luật bãi bỏ thủ tục chấp thuận chuẩn bị nguồn lao động, tạo điều kiện để doanh nghiệp được chủ động chuẩn bị nguồn theo nhu cầu thị trường; chuyển cơ chế đăng ký sang cơ chế “thông báo” đối với doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài.

Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính mới; bãi bỏ 3 thủ tục, cắt giảm, đơn giản hóa 6 thủ tục, giảm 34% chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.

Về đẩy mạnh phân quyền, Luật giao UBND cấp tỉnh tiếp nhận thông báo, báo cáo của doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài; đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập và hợp đồng lao động trực tiếp giao kết.

UBND cấp xã tiếp nhận thông báo, công khai, theo dõi hoạt động chuẩn bị nguồn lao động trên địa bàn và xử lý vi phạm theo thẩm quyền, khắc phục “điểm nghẽn” ở khâu tuyển chọn tại cơ sở.

Việc ban hành luật sửa đổi này lấy chuyển đổi số, dữ liệu làm trụ cột quản lý, giám sát. Luật hoàn thiện khái niệm cơ sở dữ liệu về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giao Bộ Nội vụ xây dựng, vận hành, kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu.

Luật cũng quy định doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật trên cơ sở dữ liệu và công khai thông tin về nhân sự, tuyển chọn, điều kiện làm việc, quyền lợi của người lao động và hoạt động chuẩn bị nguồn để người lao động tra cứu, lựa chọn và tạo cơ sở để cơ quan quản lý hậu kiểm.

Đáng chú ý, Luật mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm như cung cấp thông tin sai sự thật, quảng cáo, tư vấn gian dối, thu tiền không đúng quy định; tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn đối với công việc, khu vực bị cấm.

Theo quy định của Luật, doanh nghiệp và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm nghiêm trọng sẽ bị hạn chế 5 năm.

Luật đồng thời bổ sung quy định về việc phối hợp giữa Bộ Nội vụ và Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm, bao gồm cả giai đoạn trước khi xuất cảnh và trong thời gian làm việc ở nước ngoài.