Những con số đang được chờ đợi

Bộ Công thương đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh rượu, bỏ chứng chỉ quản lý năng lượng, bỏ đăng ký hợp đồng mẫu mua bán căn hộ chung cư. Bộ Nội vụ đề xuất bãi bỏ ít nhất 7 thủ tục hành chính, bỏ 3 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Bộ Tài chính đã rà soát gần 1.400 văn bản trong thời gian rất ngắn...

Tính tổng thể, số văn bản được đề xuất xử lý lên tới trên 13.200 văn bản, chiếm khoảng 29% hệ thống văn bản hiện hành.

“Đó là những nỗ lực đáng trân trọng”, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhấn mạnh trong phần phát biểu mở đầu Hội nghị Tham vấn kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật diễn ra chiều ngày 27/10/2026.

Hội nghị do Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ động lên ý tưởng, VCCI phối hợp tổ chức. Đây cũng là một điểm rất có ý nghĩa.

Cũng phải nhắc lại, thực hiện Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 ngày 3/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và Kế hoạch triển khai của Ban Chỉ đạo tổng rà soát, các cơ quan, bộ, ngành, địa phương đã tổ chức tổng rà soát.

Theo ông Cao Xuân Thạo, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đến nay, các báo cáo kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi, trách nhiệm quản lý và đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện.

Tuy nhiên, ông Thạo thẳng thắn, các vấn đề của pháp luật rất cần cách tiếp cận bài bản, lớp lang, cần sự tham gia của các doanh nghiệp.

“Vấn đề không phải là chúng ta rà soát được bao nhiêu doanh nghiệp mà chỉ ra được những khó khăn, vướng mắc mà doanh nghiệp đang đối mặt. Các doanh nghiệp không cần số lượng mà cần chỉ ra điểm nghẽn cần phải tháo gỡ ngay, cần xác định rõ quy trình, cách làm, đảm bảo chất lượng quy định”, ông Thạo trao đổi lý do tổ chức Hội nghị.

Đề xuất thực chất từ doanh nghiệp

Các vấn đề Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Cao Xuân Thạo đặt ra cũng là tâm điểm VCCI đặt ra khi đối chiếu các báo cáo rà soát của cơ quan nhà nước với những phản ánh từ doanh nghiệp.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, trong tháng 10/2026, VCCI đã nghiên cứu dự thảo báo cáo tổng rà soát của Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Nội vụ, Bộ Giáo dục và Đào tạo..., đồng thời đối chiếu với những vướng mắc doanh nghiệp phản ánh hằng tháng.

Kết quả đối chiếu cho thấy, số lượng văn bản được đề xuất xử lý rất lớn, nhưng phần chạm tới doanh nghiệp, người dân nhỏ hơn nhiều so với ấn tượng ban đầu.

“Đây là đợt tổng rà soát hiếm có hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi, trách nhiệm quản lý của các bộ, ngành, địa phương. Các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật đã được đề xuất. Tuy nhiên, điều doanh nghiệp chờ đợi là gỡ được những vấn đề thủ tục, chi phí tuân thủ đang  là gánh nặng lớn”, ông Tuấn cho biết.

Vì vậy, VCCI đề xuất bốn nhóm giải pháp để chuyển kết quả rà soát thành những thay đổi có thể đo lường được.

Một là, phân loại điểm nghẽn theo thời gian giải quyết, không theo cấp văn bản. Nhóm xử lý ngay trong năm 2026 bằng hướng dẫn áp dụng, tạm ngưng hiệu lực, cơ chế đặc biệt của Nghị quyết 206; nhóm xử lý bằng nghị định, thông tư trong 2027; nhóm phải chờ sửa luật thì bắt buộc kèm giải pháp tạm thời. Đồng thời công bố công khai danh mục điểm nghẽn đã được thừa nhận.

“Khi một quy định đã được chính cơ quan ban hành thừa nhận là bất hợp lý, cán bộ thực thi sẽ rất khó viện dẫn nó để từ chối hồ sơ của doanh nghiệp”, ông Tuấn làm rõ.

Hai là, đặt chuẩn tối thiểu cho mọi đề xuất. Mỗi đề xuất phải nêu đủ ba nội dung: điều khoản cần xử lý, bất cập cụ thể, hướng xử lý cụ thể, kèm kết quả đo được như bỏ thủ tục nào, giảm bao nhiêu ngày, bao nhiêu loại giấy tờ. Mọi đề xuất làm phát sinh nghĩa vụ mới phải có lý do và đánh giá tác động.

Đặc biệt, ông Tuấn kiến nghị nguyên tắc: ngành nghề đã ra khỏi danh mục có điều kiện thì không được tái lập điều kiện dưới bất kỳ hình thức nào.

Ba là, coi kết quả rà soát của cơ quan nhà nước là giả thuyết cần kiểm chứng bằng thực tiễn. Đề nghị bổ sung một lớp đối chiếu độc lập trước khi chốt kết quả chính thức. VCCI đã chuyển nhiều vướng mắc cụ thể đến các bộ, như yêu cầu đường thử trong khuôn viên nhà máy ô tô, tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư dự án điện dựa trên hình thức sở hữu, thủ tục thông báo khi lao động nước ngoài đi công tác liên tỉnh ngắn ngày, khai báo hóa chất trùng lặp giữa ba bộ. Nhiều vấn đề trong số này chưa xuất hiện trong các phụ lục đề xuất.

Bốn là, đo bằng trải nghiệm của doanh nghiệp. Đề nghị chọn hai mươi đến ba mươi thủ tục có tần suất cao nhất trong thuế, hải quan, đất đai, xây dựng, kiểm tra chuyên ngành, đầu tư; đo thời gian và chi phí thực tế hiện nay, xử lý xong thì đo lại và công bố. Đó là bằng chứng thuyết phục nhất với doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư nước ngoài.

Đặc biệt, ông Tuấn kiến nghị các bộ, ngành coi những phản ánh của hiệp hội và doanh nghiệp không phải là những lời phàn nàn, mà là nguồn dữ liệu quan trọng để hoàn thiện kết quả tổng rà soát.

Theo kế hoạch, các dự thảo sẽ được các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện để trình Ban Chỉ đạo Trung ương trước ngày 30/11 tới.