Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, chiều 9/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Dự thảo).

Nêu ý kiến, đại biểu Nguyễn Hải Long (Đà Nẵng) cho biết khi thảo luận tại tổ ông đã đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21.

Dẫn báo cáo của Bộ Y tế, đại biểu Nguyễn Hải Long cho biết, nếu giữ mốc 18 tuổi thì mỗi năm vẫn có thêm một lớp thanh niên bước qua ngưỡng hợp pháp và "trở thành đối tượng mà ngành công nghiệp thuốc lá có thể khai thác lâu dài".

Báo cáo cũng nêu con số mỗi năm 100.000 người tử vong vì khói thuốc hay cứ 1.000 người dân Việt Nam thì có 1 người chết vì khói thuốc.

“Năm 2012, khi bàn về an toàn giao thông đường bộ, Phó Chủ tịch Quốc hội Huỳnh Ngọc Sơn ví số người chết vì tai nạn giao thông hàng năm tương đương 1 sư đoàn. Nếu vậy thì số người chết vì khói thuốc tương đương 10 sư đoàn”, ông Long nhấn mạnh.

Dẫn kinh nghiệm quốc tế, đại biểu Long cho biết ở New Zealand, 70% người 18-24 tuổi ủng hộ cấm theo thế hệ; ở Úc, 64% thanh thiếu niên thuộc diện bị cấm cũng ủng hộ.

“Nếu là doanh nghiệp thuốc lá, thì Công ước khung mà Việt Nam là thành viên từ năm 2005 đã yêu cầu bảo vệ chính sách y tế trước lợi ích thương mại của ngành này. Còn những người chịu ảnh hưởng nặng nhất, hơn 100 nghìn người mỗi năm, thì không còn để hỏi ý kiến nữa”, ông Long nói.

Vị đại biểu Đà Nẵng cũng đề cập số liệu điều tra năm 2021 được dẫn trong báo cáo của Bộ Y tế, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới 15-19 tuổi là 5,46%; đến 20-24 tuổi đã là 32,6% - gấp gần 6 lần.

“Lứa tuổi 18 đến 21, lúc các em rời gia đình, có tiền riêng, sống giữa nhóm bạn mới, lại là lứa tuổi chưa được bảo vệ. Và ai chưa hút đến 21 tuổi thì phần lớn sẽ không hút suốt đời”, ông Long nói.

Nêu nhiều căn cứ khoa học, đại biểu Long cho biết đến nay, ít nhất 15 nước đã áp dụng mốc 21 tuổi.

Trong khi đó, ông Long nói nếu theo mô hình của Bộ Y tế, mỗi năm giữ mốc 18 tuổi, nước ta có thêm khoảng 190.000 nam thanh niên trở thành người hút thuốc.

“Nghĩa là mỗi năm chờ nghiên cứu thêm, lại có gần 200.000 thanh niên bước vào con đường hút thuốc lá và hàng chục nghìn người trong số đó sẽ chết sớm”, ông Long nhấn mạnh.

Vì vậy, đại biểu Long tiếp tục đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 tuổi theo lộ trình 19, 20, 21 tuổi, mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028, để người đang được mua hợp pháp không bị mất quyền.

“Tôi biết, đề nghị này sẽ khiến các hãng thuốc lá ghét tôi. Làm đại biểu, ai cũng mong được nhiều người quý mến. Nhưng lần đầu tiên, tôi mong Quốc hội quyết định để tôi bị thật nhiều hãng thuốc lá ghét, vì họ ghét tôi bao nhiêu thì các bậc cha mẹ bớt đi bấy nhiêu nỗi bất lực, và thanh niên của chúng ta bớt đi những người có thể trở thành con nghiện suốt đời”, đại biểu Long phát biểu.

Ủng hộ đưa chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) nêu con số thiệt hại do thuốc lá năm 2022 là hơn 108.000 tỷ đồng, bằng 1,14% GDP, gấp khoảng 6 lần số nộp ngân sách bình quân của cả ngành. Như vậy tức là “thu một đồng, xã hội trả lại khoảng 6 đồng”.

Đồng tình với nhiều vị đại biểu đề nghị đưa chính sách cấm thuốc lá theo thế hệ vào dự thảo luật, đại biểu Hoàng Anh nói, nếu tuân thủ tốt, đến năm 2045, Việt Nam có khoảng 3,07 triệu nam giới không rơi vào nghiện thuốc lá, tỷ lệ hút thuốc ở nam giới giảm còn khoảng 21%, sớm hơn 22 năm so với giữ nguyên quy định.

Việc cấm hút thuốc lá theo thế hệ, đại biểu Hoàng Anh cho biết dự thảo đã giao trách nhiệm cho người bán, chỉ cần so năm sinh trên căn cước, VNeID với một mốc cố định thay vì tính tuổi.

Theo đại biểu Lê Hoàng Anh thì “lá chắn” tuổi 18 chỉ trì hoãn, không ngăn được người hút thuốc.

“Xin mỗi chúng ta, những người cha, người mẹ trong hội trường này, tự trả lời một câu hỏi: chúng ta có muốn con mình hút thuốc không? Nếu câu trả lời là không, thì đó chính là lý do để Quốc hội quyết hôm nay”, đại biểu Lê Hoàng Anh nói.

Vị đại biểu Gia Lai nhắc lại đề nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc “mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên”, bên cạnh đó là “vận động thường xuyên, thể dục, thể thao…; nói không với rượu bia, thuốc lá, chất kích thích”.

“Không thể vừa đưa các em ra sân tập, vừa để các em bước vào tuổi 18 với điếu thuốc trên tay”, ông Hoàng Anh nhấn mạnh và đề nghị bổ sung quy định cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau; cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá, hiệu lực từ ngày 1/1/2028, khi người sinh ngày 1/1/2010 vừa tròn 18 tuổi, để “không ai bị tước quyền đã có”.