Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 24/10 Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Thừa ủy quyền Thủ tướng trình bày tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, lần sửa đổi này tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính (TTHC), nhất là về đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp giấy phép môi trường (GPMT), chuyển từ “tiền kiểm” sang tăng cường “hậu kiểm” và “chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát”; phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương.

Cụ thể, về đánh giá sơ bộ tác động môi trường, ĐTM đã giảm từ 3 xuống 2 nhóm tiêu chí môi trường và giao Chính phủ quy định chi tiết; đơn giản hóa phân loại dự án từ 4 xuống 3 nhóm.

Dự thảo cắt giảm mạnh đối tượng phải ĐTM, bổ sung nhiều đối tượng được miễn ĐTM và chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường; đơn giản hóa nội dung báo cáo và trình tự thẩm định ĐTM, phân định rõ thẩm quyền thẩm định; giao Chính phủ quy định phạm vi, hiệu lực của quyết định phê duyệt kết quả thẩm định ĐTM để tránh chồng chéo với các công cụ quản lý khác. Cụ thể hóa đánh giá sơ bộ tác động môi trường, tập trung vào việc lựa chọn địa điểm và tính khả thi, hiệu quả của dự án.

Điểm mới nữa ở lần sửa đổi này là cắt giảm mạnh đối tượng phải có GPMT theo hướng chấp nhận rủi ro có kiểm soát, chuyển từ “tiền kiểm” sang tăng cường “hậu kiểm”; đơn giản hóa nội dung, hồ sơ cấp phép, kéo dài thời hạn GPMT đối với một số đối tượng và phân quyền cấp phép cho địa phương.

Về đăng ký môi trường, dự thảo chuyển mạnh các đối tượng từ phải thực hiện ĐTM, phải có GPMT sang đăng ký môi trường (không phải TTHC); làm rõ trách nhiệm của chủ dự án, cơ sở sau đăng ký và giao Chính phủ quy định thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận.

Theo tờ trình, dự thảo đã bãi bỏ 9 TTHC, đơn giản hóa hồ sơ, giảm 52,5% thời gian và 52,3% chi phí tuân thủ. Đối với TTHC về ĐTM, GPMT, các Nghị quyết tiếp tục cắt giảm đối tượng thực hiện và phân quyền cho địa phương. Dự thảo Luật kế thừa các nội dung này, cắt giảm 5 TTHC, sửa đổi, bổ sung 3 TTHC; 2 TTHC thuộc thẩm quyền Chính phủ quy định chi tiết sẽ tiếp tục được cắt giảm tại Nghị định.

Tại báo cáo thẩm tra, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường đánh giá cao bước cải cách đột phá, cắt giảm mạnh mẽ đối tượng phải ĐTM, phải có GPMT (giảm 90%) và đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp tỉnh, cấp xã. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ chế giám sát từ Trung ương, biện pháp quản lý thay thế để tránh buông lỏng quản lý; quy định rõ cơ chế cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu địa phương nếu để xảy ra ô nhiễm môi trường.

Về tiêu chí môi trường để phân loại dự án, đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường, đăng ký môi trường, Ủy ban thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát, định lượng rõ ràng tất cả các yếu tố nhạy cảm trực tiếp trong Luật. Đánh giá kỹ tác động của việc lược bỏ tiêu chí “khu dân cư tập trung” và “nguồn nước cấp sinh hoạt” ra khỏi yếu tố nhạy cảm để tránh giảm hiệu lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Rà soát bổ sung các yếu tố nhạy cảm gắn trực tiếp với con người trong tiêu chí môi trường để phân loại dự án đầu tư, cơ quan thẩm tra lưu ý.

Về đối tượng phải thực hiện ĐTM, Ủy ban thẩm tra cho rằng, đây là quy định cải cách quan trọng nhằm khắc phục tình trạng còn nặng về tiền kiểm, chưa hiệu quả trong hậu kiểm. Ủy ban đề nghị rà soát kỹ quy định miễn ĐTM đối với dự án thứ cấp trong khu công nghiệp/cụm công nghiệp, cần loại trừ các dự án có lưu lượng khí thải lớn, phát sinh chất thải nguy hại hoặc nhập khẩu phế liệu. Tiêu chí "có nguy cơ tác động xấu đến môi trường chủ yếu ở giai đoạn thi công, triển khai thực hiện dự án"là quy định mới nhưng chưa được định nghĩa, giải thích cụ thể, gây khó khăn khi xác định dự án phải ĐTM. Đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc, quy định cụ thể nội dung nêu trên trong dự thảo Luật, cơ quan thẩm tra nêu rõ.

Báo cáo thẩm tra cũng cho biết, đa số ý kiến của Ủy ban tán thành với việc bổ sung ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện đối với “hành nghề dịch vụ tư vấn môi trường” và đề nghị Chính phủ chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo (Bộ Tài chính) khẩn trương rà soát, bổ sung ngành, nghề này vào Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Bên cạnh đó, đối với nội dung này, còn có ý kiến đề nghị làm rõ tính hợp lý và sự phù hợp của việc bổ sung ngành, nghề này với chủ trương cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; xem xét, chuyển sang cơ chế quản trị bằng công khai uy tín, minh bạch thông tin và tăng cường chế tài xử lý vi phạm đối với đơn vị tư vấn gian dối - báo cáo thẩm tra phản ánh.