Báo cáo của Bộ Xây dựng tại diễn đàn cho biết, trong 5 tháng đầu năm 2026, cả nước đã khởi công xây dựng thêm 34 dự án với quy mô 29.895 căn. Lũy kế đã khởi công xây dựng là 234 dự án với quy mô 233.962 căn. Có khả năng hoàn thành đến thời điểm này là 91.293/158.723 căn.

Đến nay, cả nước có 781 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 720.055 căn, đạt 72% so với chỉ tiêu 01 triệu căn nhà ở xã hội trong đó: 231 dự án hoàn thành, quy mô 180.850 căn; 234 dự án đã khởi công xây dựng với quy mô 233.962 căn; 316 dự án được chấp thuận chủ trương, quy mô 305.243 căn.

Riêng năm 2025 đã hoàn thành 102.633/100.275 căn nhà ở xã hội, đạt 102% so với chỉ tiêu đề ra.

Bộ Xây dựng cũng đã tập trung hướng dẫn, đôn đốc tháo gỡ khó khăn vướng mắc về thủ tục pháp lý. Đến nay đã có 3.289 dự án đất đai với tổng mức đầu tư nhiều triệu tỷ đồng, khoảng hơn 70.000 ha đất đã được tháo gỡ khó khăn vướng mắc, tiếp tục triển khai hoàn thành, sớm đưa vào khai thác.

TS. Nguyễn Văn Khôi, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, phát triển nhanh thị trường nhà ở cho thuê giá hợp lý không chỉ là câu chuyện nhà ở, mà còn là vấn đề của năng lực cạnh tranh quốc gia, của an sinh xã hội và của cấu trúc đô thị hiện đại.

Ở nhiều quốc gia phát triển, nhà ở cho thuê là một cấu phần rất lớn của thị trường nhà ở. Trong khi đó, tại Việt Nam, tâm lý sở hữu nhà vẫn rất phổ biến, nhưng giá nhà đang vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Nếu không phát triển mạnh nhà ở cho thuê giá hợp lý thì sẽ rất khó giải quyết bài toán an cư cho người lao động, khó thu hút nhân lực chất lượng cao và cũng khó phát triển đô thị bền vững.

"Do đó, cần sớm hình thành một hệ thống cơ chế, chính sách đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc này, như: Ưu đãi đất đai, tín dụng, thuế và thủ tục đầu tư; Phát triển các quỹ đầu tư nhà ở cho thuê dài hạn; Khuyến khích mô hình hợp tác công - tư; Thu hút doanh nghiệp nước ngoài tham gia đầu tư, quản lý vận hành; Phát triển đồng bộ hạ tầng giao thông công cộng để mở rộng không gian đô thị và giảm chi phí nhà ở;Có cơ chế hỗ trợ trực tiếp cho người thuê nhà, nhất là người thu nhập thấp, công nhân và người trẻ.

Đồng thời, cần thay đổi tư duy xã hội về nhà ở, từng bước hình thành văn hóa thuê nhà chuyên nghiệp, ổn định, văn minh như nhiều quốc gia phát triển", ông Khôi khuyến nghị.

TS. LS. Đoàn Văn Bình, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam cho rằng, để phát triển hiệu quả thị trường này, cần huy động đa dạng các nguồn lực từ khu vực nhà nước và tư nhân. Đồng thời thu hút các dòng vốn dài hạn từ các quỹ đầu tư, tổ chức tín dụng và các định chế tài chính. Cùng với đó, việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước sẽ đóng vai trò dẫn dắt, tạo động lực và thúc đẩy sự phát triển bền vững của thị trường nhà ở cho thuê.

"Đại diện cho tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp, chúng tôi rất ủng hộ và mong muốn Nhà nước tạo điều kiện, xây dựng cơ chế hỗ trợ phù hợp để tham gia thực hiện định hướng của Đảng, Nhà nước về nhà ở cho thuê, nhà ở vừa túi tiền.

Cụ thể, vai trò của Nhà nước là kiến tạo về thể chế, quy hoạch, quỹ đất và tín dụng, trên quan điểm không bao cấp nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn. Vai trò của doanh nghiệp là tham gia phát triển nhà ở cho thuê với lợi nhuận vừa phải, vận hành chuyên nghiệp", ông Bình chia sẻ.

Theo chuyên gia TS. Lê Xuân Nghĩa, nhà ở cho thuê tại Việt Nam là vấn đề còn mới, nhưng trên thế giới đây là mô hình đã phát triển hàng trăm năm, đặc biệt tại nhiều đô thị lớn ở châu Âu và các nước phát triển.

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là vấn đề nguồn vốn. Nhà ở cho thuê đòi hỏi dòng vốn dài hạn, trong khi hệ thống ngân hàng thương mại chủ yếu huy động vốn ngắn và trung hạn nên rất khó đáp ứng. Hiện nay, nhiều quốc gia trên thế giới đều sử dụng nguồn lực từ Chính phủ để phát triển nhà ở cho thuê.

Nếu Việt Nam muốn hình thành được nền tảng nhà ở cho thuê trong 10 năm tới tức là đáp ứng được nhu cầu nhà ở, thì cần sử dụng vốn đầu tư công và các nguồn vốn từ Chính phủ, chứ không nên quá trông chờ vào các gói tín dụng ưu đãi.

Ví dụ gói tín dụng ưu đãi 145.000 tỷ đồng dành cho nhà ở xã hội hiện mới giải ngân khoảng 2%. Qua trao đổi, chúng tôi thấy doanh nghiệp rất khó tiếp cận vốn vay với mức lãi suất 6,1% theo quy định bởi chi phí huy động vốn của ngân hàng hiện đã ở mức 7-8%. Nhiều doanh nghiệp đang thiếu vốn, nhiều dự án xây dựng dở dang do khó khăn tài chính. Bản thân ngân hàng cũng là doanh nghiệp nên rất khó cho vay dài hạn với lãi suất thấp.

"Cho nên, nguồn vốn cho nhà ở cho thuê cần được huy động từ vốn Chính phủ và trái phiếu Chính phủ, bởi chỉ có trái phiếu Chính phủ mới có khả năng huy động vốn dài hạn khoảng 20 năm với lãi suất 3 - 4%", ông Nghĩa đề xuất.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, Bộ Xây dựng đang tiến hành sửa đổi, bổ sung Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai và các pháp luật khác có liên quan, trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tháng 10/2026. Điều tiết hợp lý cơ cấu nguồn cung bất động sản; ưu tiên phát triển nhà ở xã hội, nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà ở cho công nhân, người thu nhập thấp và nhà ở cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu thực của người dân.

Về phát triển nhà cho thuê, Thứ trưởng Bộ Xây dựng đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố thực hiện điều tra, khảo sát nhu cầu về nhà ở cho thuê trên địa bàn, theo hướng cụ thể đối với các nhóm đối tượng khác nhau (cán bộ công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, công nhân, sinh viên…), từng khu vực cụ thể, từ đó xây dựng kế hoạch đầu tư, bố trí nguồn vốn đầu tư để phát triển nhà ở cho thuê đáp ứng yêu cầu của từng nhóm đối tượng đặc thù.

Trên cơ sở xác lập nhu cầu thực tế về nhà ở cho thuê trên địa bàn, các địa phương chỉ đạo rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất phù hợp, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội để đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê (đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu vực tập trung dân cư…) bằng nguồn vốn đầu tư công hoặc nguồn vốn đầu tư tư, đảm bảo dự án khi hoàn thành có thể vận hành được ngay, thu hút người dân vào ở, tránh lãng phí.

Trên cơ sở quy định pháp luật hiện hành, các địa phươngchủ động triển khai đầu tư xây dựng nhà ở cho thuê từ nguồn vốn ngân sách địa phương đảm bảo chất lượng, áp dụng giá thuê dài hạn phù hợp với khả năng chi trả của người dân.

Cùng với đó, các địa phương khẩn trương thành lập mới hoặc kiện toàn các quỹ hiện có trên địa bàn để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Quỹ nhà ở địa phương; Thực hiện bố trí nguồn vốn cho Quỹ ngay sau khi kiện toàn; Quy hoạch, bố trí quỹ đất sạch để giao cho Quỹ đầu tư nhà ở xã hội để cho thuê; Tạo lập nhà ở, nhà ở xã hội của Quỹ để cho thuê thông qua các hình thức: tiếp nhận, chuyển đổi công năng nhà ở thuộc tài sản công; mua nhà ở thương mại, nhà ở xã hội của chủ đầu tư; tiếp nhận nhà ở phục vụ tái định cư, tạm cư…