Bên cạnh bảo tồn và phục hồi các hệ sinh thái ven biển, một trong những trọng tâm là hoàn thiện chính sách, dữ liệu, tiêu chuẩn và cơ chế tài chính để từng bước đưa tiềm năng các-bon xanh dương trở thành những dự án có khả năng thu hút đầu tư.

Ngày 23/9 tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức triển khai Chương trình Đối tác Hành động các-bon xanh dương (NBCAP) Việt Nam lần thứ hai.

Với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Anh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, cuộc họp tập trung thảo luận Dự thảo Lộ trình hành động quốc gia về các-bon xanh dương giai đoạn 2026-2030, đồng thời đối thoại với các định chế tài chính và khu vực tư nhân nhằm xác định những điều kiện cần thiết để huy động nguồn lực cho lĩnh vực còn khá mới này.

Dự thảo Lộ trình xác định sáu nhóm hành động ưu tiên, gồm chính sách và quản trị; bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái; tài chính và đầu tư; khoa học, dữ liệu và hệ thống Đo lường, Báo cáo và Thẩm định (MRV); khu vực tư nhân và sinh kế bền vững; nâng cao năng lực và truyền thông.

Trong đó, giai đoạn 2026-2027 được xem là thời gian xây dựng nền móng với trọng tâm hoàn thiện thể chế, dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và Danh mục phân loại xanh dương. Những yếu tố này được kỳ vọng tạo điều kiện cho việc triển khai các chương trình, dự án và huy động nguồn lực trong những năm tiếp theo.

Tầm nhìn đến năm 2030 hướng tới quản lý thống nhất các hệ sinh thái các-bon xanh dương, từng bước tích hợp lĩnh vực này vào Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và các mục tiêu quốc gia về biến đổi khí hậu, đồng thời hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng ven biển.

Các hệ sinh thái các-bon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển có vai trò quan trọng trong giảm nhẹ, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ bờ biển và tạo sinh kế. Tuy nhiên, việc quản lý các hệ sinh thái này liên quan tới nhiều ngành, lĩnh vực và cơ quan khác nhau, đặt ra yêu cầu phối hợp từ chính sách, khoa học đến tài chính và triển khai tại địa phương.

Vì vậy, Lộ trình hành động quốc gia không chỉ nhằm xác định những việc cần làm mà còn hướng tới làm rõ điều kiện và nguồn lực để đưa các ưu tiên vào thực tế.

Một trong những vấn đề được tập trung thảo luận tại cuộc họp là làm thế nào đưa các sáng kiến các-bon xanh dương tiến gần hơn tới dòng vốn đầu tư.

Đại diện các cơ quan quản lý, đối tác phát triển, định chế tài chính và khu vực tư nhân đã trao đổi về những điều kiện cần thiết để chuyển các sáng kiến thành dự án có khả năng thu hút vốn. Trong đó, khung chính sách, chất lượng dữ liệu, hệ thống tiêu chuẩn, năng lực chuẩn bị dự án và các cơ chế tài chính phù hợp được xác định là những mắt xích quan trọng.

TS.Vũ Đức Đam Quang, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Phó Trưởng Nhóm Thường trực NBCAP Việt Nam cho rằng, cuộc họp lần thứ hai đánh dấu bước chuyển của chương trình từ xây dựng nền tảng sang triển khai có trọng tâm.

Dự thảo Lộ trình, theo ông Quang, sẽ giúp xác định các ưu tiên, tạo cơ sở chuyển những ưu tiên thành chương trình, dự án cụ thể và kết nối với nguồn lực, đối tác phù hợp trên cơ sở các ưu tiên phát triển do Việt Nam xác định.

Còn bà Francesca Nardini, Phó Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam nhấn mạnh Lộ trình cần trở thành khung định hướng quốc gia, qua đó bảo đảm nguồn đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật gắn với những ưu tiên của Việt Nam. UNDP cam kết tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các đối tác để chuyển tiềm năng các-bon xanh dương thành những hành động dựa trên bằng chứng và có khả năng thu hút đầu tư.

Từ góc độ tạo môi trường thuận lợi cho dòng vốn tư nhân, ông Fergus McBean, Bí thư thứ nhất về Khí hậu và Thiên nhiên, Đại sứ quán Vương quốc Anh tại Việt Nam cho rằng, củng cố thể chế và xây dựng chính sách hỗ trợ minh bạch sẽ góp phần tạo niềm tin, thu hút sự tham gia của khu vực tư nhân, đồng thời hỗ trợ Việt Nam thực hiện các mục tiêu về ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Kinh nghiệm quốc tế cũng được đặt lên bàn thảo luận. Bà Emily Kelly, phụ trách Chương trình Đối tác hành động toàn cầu về các-bon xanh dương tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới cho biết, kinh nghiệm từ mạng lưới BCAP, trong đó có Indonesia và Philippines, cho thấy một lộ trình nhất quán cùng khung đầu tư rõ ràng có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc huy động vốn và triển khai các sáng kiến các-bon xanh dương.

NBCAP Việt Nam được khởi động và tổ chức cuộc họp Nhóm công tác lần thứ nhất vào tháng 5/2026. Dự thảo Lộ trình hiện nay được xây dựng trên cơ sở rà soát hiện trạng, thu thập bằng chứng, phỏng vấn các bên liên quan và hai hội thảo tham vấn tại Hà Nội, TP.HCM trong tháng 9/2026.

Sau cuộc họp, Dự thảo Lộ trình sẽ tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, ban hành. Song song với quá trình này, NBCAP dự kiến tiếp tục phối hợp với các đối tác để chuyển những ưu tiên trong Lộ trình thành các cơ hội đầu tư cụ thể, có khả năng triển khai và nhân rộng.