Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam (VPSF) 2026 khu vực miền Bắc với chủ đề “Liên kết vùng - Kiến tạo động lực tăng trưởng 2 con số” nóng lên sau khi ông Đặng Việt Bách, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam mở màn bằng đề xuất thay đổi cách đo lường hiệu quả liên kết vùng.

“Liên kết vùng phải được đo bằng chi phí và dòng hàng thực tế, không chỉ bằng số kilomet đường được kết nối”, ông Bách nói.

Tổ chức tại Hà Nội, do Hội Doanh nhân trẻ Hà Nội đăng cai, nhưng đây là phiên đối thoại của VPSF 2026 tại khu vực miền Bắc, với không gian của 15 tỉnh, thành phố đang đóng góp khoảng 40% GDP cả nước. Bởi vậy, câu chuyện liên kết không chỉ đơn thuần là bài toán kinh doanh giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp nông nghiệp ở Sơn La, Điện Biên hay Lai Châu không chỉ cần một tuyến đường tốt hơn, mà cần cả chuỗi từ vùng nguyên liệu, sơ chế, kho lạnh, truy xuất, logistics, phân phối đến thị trường.

Với doanh nghiệp xuất khẩu ở Lào Cai, Lạng Sơn, yêu cầu cũng không dừng ở việc cửa khẩu thông thoáng, mà còn liên quan đến dữ liệu thông quan, kho bãi, kiểm định, vận tải và kết nối ổn định với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh.

“Có thể cùng nhau bóc tách rất cụ thể: một container mất bao nhiêu giờ, phát sinh bao nhiêu điểm dừng, thủ tục nào có thể liên thông, khâu nào có thể dùng chung dữ liệu”, ông Bách đề xuất.

Liên kết vùng không phải là cộng cơ học nguồn lực của các địa phương

Đề xuất này được đặt trong bối cảnh 15 tỉnh, thành phố miền Bắc đang tạo thành một không gian kinh tế có quy mô lớn.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia phân tích 15 tỉnh, thành phố khu vực miền Bắc đóng góp khoảng 40% GDP cả nước, trong đó mỗi địa phương có một lợi thế khác nhau.

Hà Nội là trung tâm về thị trường, tài chính, dịch vụ và tri thức; Hải Phòng, Quảng Ninh là các cửa ngõ hướng ra biển; Ninh Bình, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ hình thành các cực sản xuất - công nghiệp; trong khi Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai, Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La, Lai Châu có lợi thế về cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông nghiệp, du lịch và không gian sinh thái.

Bên cạnh đó, các công trình, dự án hạ tầng lớn đang tạo thêm điều kiện thúc đẩy hiệu quả của quá trình kết nối. Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng với quy mô hơn 203.000 tỷ đồng đã khởi công; Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đã bàn giao gần 99% mặt bằng. Kim ngạch xuất nhập khẩu qua Lạng Sơn trong 6 tháng đầu năm đạt 57,69 tỷ USD, tăng 42%.

Đáng nói là từ 13 báo cáo địa phương đã tổ chức Phiên đối thoại của VPSF 2026 trong khu vực, các doanh nghiệp đều nhận diện rõ: miền Bắc không thiếu động lực tăng trưởng; điều còn thiếu là khả năng kết nối các động lực ấy thành sức mạnh chung của cả vùng.

Ông Trần Văn Minh, Phó chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Doanh nghiệp trẻ Hà Nội phân tích một bên là Đồng bằng sông Hồng - nơi tập trung thị trường, công nghiệp, FDI, cảng biển, tài chính, khoa học công nghệ và dịch vụ. Một bên là Trung du và miền núi phía Bắc với cửa khẩu, vùng nguyên liệu, năng lượng, nông - lâm nghiệp, dược liệu, du lịch, sinh thái và không gian phát triển rộng lớn. Hai không gian này có tính bổ trợ rất cao, nhưng sự bổ trợ đó vẫn chưa chuyển đầy đủ thành chuỗi giá trị, đơn hàng, dòng vốn và năng suất.

“Liên kết vùng không phải là cộng cơ học nguồn lực của các địa phương, mà là làm cho nguồn lực của địa phương này trở thành cơ hội phát triển của địa phương khác. Bên cạnh đó, đối với cộng đồng doanh nghiệp, việc liên kết vùng cần gắn chặt với việc xác định vai trò, vị trí, khả năng liên kết ngành nghề, tạo chuỗi cung ứng”, ông Minh nhấn mạnh.

Nếu làm được điều đó, miền Bắc không chỉ có nhiều cực tăng trưởng mạnh, mà có thể hình thành một hệ sinh thái tăng trưởng liên kết, trong đó công nghiệp gắn với vùng nguyên liệu, cửa khẩu gắn với cảng biển, FDI gắn với doanh nghiệp Việt, khoa học - công nghệ gắn với bài toán sản xuất và tăng trưởng gắn với năng suất, tạo nền tảng để đóng góp, thúc đẩy tăng trưởng hai con số một cách bền vững.

Và chính từ những mô hình liên kết, mô hình kinh doanh mà doanh nghiệp chuyển đổi để thích nghi sẽ là cơ sở để chúng ta có những kiến nghị, sáng kiến chính sách cụ thể báo cáo các cấp chính quyền.

Doanh nghiệp Việt yếu nhất là tính liên kết

Theo các doanh nghiệp, hiệu quả của liên kết cuối cùng vẫn phải thể hiện trên hoạt động sản xuất, kinh doanh: hàng hóa đi nhanh hơn, chi phí thấp hơn, thủ tục ít tầng nấc hơn và doanh nghiệp ở địa phương này có thể tham gia vào chuỗi giá trị của địa phương khác.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp cũng thừa nhận, liên kết vẫn là điểm yếu của doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Sản xuất sản phẩm Công nghiệp chủ lực Hà Nội, Chủ tịch Tập đoàn Sunhouse thẳng thắn cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam thường có xu hướng muốn làm tất cả và giữ kín thông tin, dẫn tới ít hợp tác, liên kết. Khi thị trường khó khăn, mỗi doanh nghiệp phải tự gánh rủi ro.

Trong khi đó, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể duy trì được đơn hàng ngay cả trong bối cảnh chịu mức thuế cao nhờ có sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong chuỗi.

Doanh nghiệp Trung Quốc thường đi theo chuỗi, mỗi doanh nghiệp sản xuất từng bộ phận, công đoạn của một sản phẩm. Doanh nghiệp này làm một chi tiết, doanh nghiệp khác làm chi tiết khác rồi kết nối thành sản phẩm hoàn chỉnh. Cách làm việc này không chỉ thuận lợi trong việc quản trị mà cả trong khó khăn, khi cần chuyển đổi nhanh khi thị trường biến động.

“Liên kết chuỗi để cùng nhau chia sẻ lúc khó khăn, ngược lại cũng cùng nhau chia sẻ lúc thuận lợi”, ông Phú chia sẻ kinh nghiệm.