Khơi thông thể chế để hút vốn dài hạn

Ngày 28/5, tại TP.HCM, Diễn đàn Đầu tư Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026, VIPC Summit 2026, chính thức khai mạc với sự tham dự của hơn 1.000 đại biểu là lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, tổ chức tài chính quốc tế, quỹ đầu tư, tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các nhà sáng lập đến từ Việt Nam cùng nhiều quốc gia.

Sự kiện do Bộ Tài chính chủ trì, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia phối hợp với Tổ chức Phát triển đầu tư vốn tư nhân và Quỹ Do Ventures tổ chức. 

Tham dự diễn đàn có Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cùng đại diện nhiều định chế tài chính, quỹ đầu tư và doanh nghiệp công nghệ lớn.

Với chủ đề “Từ chính sách đến dòng vốn: Huy động nguồn vốn tư nhân cho các ngành chiến lược của Việt Nam”, VIPC Summit 2026 đặt trọng tâm vào câu hỏi đang được cộng đồng đầu tư đặc biệt quan tâm: làm thế nào để các cải cách chính sách của Việt Nam thực sự chuyển hóa thành dòng vốn dài hạn cho những lĩnh vực có khả năng tạo bước nhảy về năng suất, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh thế giới đang bước vào giai đoạn phát triển mới; trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, công nghệ xanh và năng lượng mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, quản trị và đời sống xã hội. Đồng thời, dòng vốn đầu tư quốc tế cũng đang dịch chuyển mạnh mẽ tới các quốc gia có môi trường chính trị ổn định, thể chế minh bạch, nguồn nhân lực chất lượng cao và chiến lược phát triển công nghệ dài hạn.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tư nhân là các động lực chiến lược để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, Việt Nam đang hội tụ nhiều lợi thế để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và điểm đến chiến lược của dòng vốn công nghệ toàn cầu tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Những lợi thế này bao gồm môi trường chính trị-xã hội ổn định, quy mô thị trường hơn 100 triệu dân, lực lượng lao động trẻ, mức độ phổ cập công nghệ số cao cùng mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng lớn.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang thúc đẩy mạnh mẽ cải cách thể chế cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo thông qua nhiều chính sách lớn như Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân.

Tại diễn đàn, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào sáu định hướng trọng tâm. Trong số đó, ưu tiên hàng đầu là tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng và thực thi thể chế, tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và có sức cạnh tranh quốc tế cho đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược.

Cùng với đó là phát triển hệ sinh thái tài chính cho đổi mới sáng tạo; mở rộng các quỹ đầu tư mạo hiểm, fintech và cơ chế huy động nguồn lực dài hạn cho khoa học công nghệ.

Việt Nam cũng sẽ ưu tiên phát triển các ngành công nghệ chiến lược như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, công nghệ sinh học, công nghệ xanh và bán dẫn; đồng thời chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và thu hút nhân tài quốc tế.

Phó Thủ tướng đề nghị cộng đồng đầu tư quốc tế tiếp tục đồng hành với Việt Nam bằng tầm nhìn dài hạn, tăng cường đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược, hạ tầng số và doanh nghiệp công nghệ có tiềm năng toàn cầu.

“Chính phủ Việt Nam cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp và nhà đầu tư trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”; tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư,” Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định.

Cũng tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh, Việt Nam hiện có quy mô nền kinh tế khoảng 500 tỷ USD, thuộc nhóm 35 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Cùng với tốc độ tăng trưởng nhanh của kinh tế số, sự mở rộng của hệ sinh thái khởi nghiệp và dòng vốn đầu tư vào công nghệ cao, Việt Nam đang có cơ hội lớn để bứt phá ở những ngành chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ số và sản xuất thông minh.

Năm 2025, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt trên 38 tỷ USD, trong đó nhiều dự án quy mô lớn tập trung vào công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và sản xuất thông minh. Quy mô kinh tế số duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, thuộc nhóm cao trong khu vực. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện có hơn 4.000 startup công nghệ, gần 200 quỹ đầu tư đang hoạt động cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ có khả năng mở rộng ra thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, để dòng vốn đi xa hơn và gắn với các mục tiêu dài hạn, Việt Nam cần một nền tảng thể chế đủ minh bạch, thị trường vốn đủ hiện đại và các cơ chế huy động nguồn lực đủ linh hoạt. 

Đây là lý do Bộ Tài chính đang thúc đẩy phát triển thị trường vốn theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế, đồng thời nghiên cứu cơ chế hỗ trợ quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư cho khoa học công nghệ và các mô hình hợp tác công tư trong đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Lê Tấn Cận cho biết, Bộ Tài chính cam kết tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, góp phần xây dựng môi trường thuận lợi để thu hút các dòng vốn dài hạn vào các ngành công nghệ chiến lược. Định hướng này gắn với mục tiêu tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao khả năng cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn tới.

Theo Thứ trưởng Lê Tấn Cận, Chính phủ đang tích cực hoàn thiện cơ chế, chính sách cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy hình thành khung pháp lý thuận lợi hơn cho thị trường tài chính, thị trường vốn và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Các định hướng đang được nghiên cứu gồm cơ chế thử nghiệm chính sách mới, mô hình huy động vốn linh hoạt, cũng như phát triển các sàn giao dịch dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ.

Sự thay đổi về tư duy chính sách đối với đầu tư khởi nghiệp sáng tạo cũng được nhấn mạnh tại diễn đàn. Nhà nước đang chuyển mạnh sang cách tiếp cận chấp nhận rủi ro có kiểm soát, khuyến khích đổi mới sáng tạo và thúc đẩy các mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm hợp tác công tư. 

Trong mô hình này, khu vực tư nhân giữ vai trò quản lý, dẫn dắt thị trường, còn nguồn lực Nhà nước có thể tham gia như vốn mồi để kích hoạt thêm các dòng vốn xã hội. Cách tiếp cận có ý nghĩa lớn với các lĩnh vực công nghệ cao, nơi vòng đời đầu tư thường dài, rủi ro cao nhưng khả năng tạo giá trị rất lớn. Nếu chỉ dựa vào vốn ngân sách hoặc các kênh tín dụng truyền thống, nhiều doanh nghiệp công nghệ khó có đủ nguồn lực để nghiên cứu, thử nghiệm, mở rộng thị trường và cạnh tranh quốc tế. 

Ngược lại, khi thị trường vốn tư nhân được khơi thông, startup, doanh nghiệp công nghệ và các dự án đổi mới sáng tạo có thêm cơ hội tiếp cận nguồn lực phù hợp với đặc thù tăng trưởng của mình.

Kết nối nhà đầu tư toàn cầu với công nghệ Việt Nam

Năm nay, diễn đàn ghi nhận sự hiện diện của nhiều quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và đối tác quốc tế lớn như CDH Investments, Ares Management, DBS, TVS, VinaCapital. Cùng với đó là các tổ chức phát triển và đối tác quốc tế quan trọng như Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu, UNDP, MRI, các cơ quan đại diện ngoại giao của Australia, Singapore và nhiều tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hàng đầu.

Sự tham gia của các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế cho thấy Việt Nam đang nằm trong tầm quan sát của dòng vốn tư nhân toàn cầu. Với thị trường gần 100 triệu dân, tầng lớp trung lưu tăng nhanh, nhu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ và lực lượng doanh nghiệp công nghệ ngày càng năng động, Việt Nam có những điều kiện thuận lợi để trở thành điểm đến mới của vốn đầu tư đổi mới sáng tạo.

Tại diễn đàn, các phiên thảo luận đi sâu vào nền tảng chính sách và các thiết chế vốn cho đổi mới sáng tạo. Phiên “Nền tảng chính sách cho thị trường vốn đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo tại Việt Nam” có sự tham gia của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Mekong Capital, Viện Tăng trưởng xanh toàn cầu, Quỹ VinaCapital và Quỹ Eurazeo. Nội dung trao đổi tập trung vào các cải cách đang định hình giai đoạn phát triển mới của thị trường vốn Việt Nam.

Trong khuôn khổ hội nghị, Ban tổ chức cũng công bố Báo cáo Đầu tư Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 cùng Chỉ số Thị trường Vốn Tư nhân Việt Nam.