Không có điện lưới quốc gia không chỉ là thiếu một tiện nghi sinh hoạt. Ở những thôn, bản vùng sâu, vùng xa, thiếu điện còn hạn chế khả năng học tập, sản xuất, tiếp cận thông tin, thông tin liên lạc và vận hành các hạ tầng thiết yếu.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, đến tháng 6/2025, cả nước còn 129 thôn, bản chưa được tiếp cận những hạ tầng thiết yếu này.

Tại Tuyên Quang, năm 2025 có 24 điểm "lõm" điện và lõm sóng viễn thông. Công ty Điện lực Tuyên Quang đã khảo sát, lập phương án đầu tư và triển khai cấp điện cho 24 thôn, bản với tổng mức đầu tư hơn 6,2 tỷ đồng, hướng tới hai mục tiêu: cung cấp điện phục vụ phát sóng, Internet và cấp điện sinh hoạt cho người dân.

Để rút ngắn thời gian triển khai, với những khu vực đủ điều kiện, đơn vị áp dụng phương án vừa thiết kế, vừa thi công. Tại những điểm đặc biệt khó khăn, địa hình phức tạp, chưa thể triển khai lưới điện trong thời gian ngắn, giải pháp máy phát điện dự phòng công suất lớn được sử dụng để đáp ứng nhu cầu trước mắt.

Tại thôn Nhìa Lũng Phìn, xã Đồng Văn, đường vào thôn nhỏ hẹp, hiểm trở, một bên là vực sâu, xe cơ giới lớn không thể tiếp cận. Việc đưa cột điện, cát, đá và thiết bị vào công trường phải sử dụng xe nhỏ, xe kéo, thậm chí vận chuyển bằng sức người.

Ông Hà Mạnh Thắng, nhân viên Điện lực Đồng Văn cho biết, địa hình chủ yếu là đá nên móng cột không thể thi công bằng máy móc hay nổ mìn mà phải đào, khoan thủ công. Nguồn nước phục vụ xây dựng cũng phải vận chuyển từ nơi khác đến. Ngay cả khác biệt ngôn ngữ giữa công nhân và người dân địa phương cũng trở thành một trở ngại trong quá trình phối hợp ban đầu.

Trong điều kiện đó, công trình tại Nhìa Lũng Phìn vẫn hoàn thành một trạm biến áp, hơn 2 km đường dây hạ thế 0,4 kV với khoảng 60 vị trí cột và gần 20 vị trí cột đường dây trung thế 35 kV dài khoảng 1,5 km.

Tại hai điểm dân cư Khuổi Dò và Ngọc Sơn, xã Bạch Ngọc, quy mô công trình còn lớn hơn, gồm 21 km đường dây trung thế 35 kV và khoảng 4 km đường dây hạ thế 0,4 kV.

Đường dốc khiến máy móc khó tiếp cận, phần lớn vật tư phải vận chuyển bằng xe máy, xe bánh lốp kết hợp tời kéo. Có thời điểm địa phương phải huy động 60-70 người dân cùng mở đường tạm, hỗ trợ vận chuyển thiết bị. Mưa lũ và sạt lở trong mùa thi công từng khiến công trường phải dừng gần nửa tháng để bảo đảm an toàn cho người lao động.

Những con số về chiều dài đường dây hay số lượng cột vì vậy chỉ phản ánh một phần khối lượng công việc. Với những công trình nằm sâu trong vùng núi, thách thức không chỉ nằm ở vốn đầu tư mà còn là khả năng đưa vật tư, nhân lực tới hiện trường và tổ chức thi công trong điều kiện địa hình, thời tiết đặc biệt khó khăn.

Điện về, khoảng cách dần thu hẹp

Thôn Khuổi Én, xã Đồng Tâm là một trong những khu vực như vậy. Cuộc sống của người dân lâu nay gặp nhiều khó khăn do giao thông cách trở và thiếu hạ tầng thiết yếu. Dù tuyến đường vào thôn đã từng bước được cải tạo, điện sinh hoạt vẫn là mong mỏi của nhiều hộ dân.