Thách thức mới khi phụ tải tăng mạnh

Phát biểu tại Diễn đàn An ninh năng lượng Việt Nam năm 2026 "Năng lượng tự chủ - Nền tảng cho kỷ nguyên tăng trưởng", ông Nguyễn Tài Anh, Phó tổng giám đốc EVN cho biết, trong 10 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên đạt mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP. Trong đó, điện thương phẩm phục vụ thương mại, dịch vụ tăng 13,8%; quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%; công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%.

Đáng chú ý, phụ tải miền Bắc trong tháng 5 và tháng 6 tăng lần lượt 14,7% và 17,5% so với cùng kỳ. Ngày 24/6/2026, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW, tăng 12,6%; riêng miền Bắc đạt 30.279 MW, tăng 14,3%, tiệm cận giới hạn vận hành an toàn về ổn định điện áp.

Trước áp lực này, EVN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từ bảo đảm nhiên liệu cho phát điện, nâng cao khả dụng các tổ máy, tăng cường nhập khẩu điện đến lắp đặt tụ bù, hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) và phối hợp chặt chẽ với Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) trong điều hành hệ thống.

Nhờ đó, hệ thống điện đã vượt qua giai đoạn căng thẳng của mùa khô, bảo đảm cung cấp điện an toàn cho các sự kiện lớn của đất nước. Cũng theo đánh giá của EVN, cả năm 2026, sản lượng toàn hệ thống sẽ đạt khoảng 355-358 tỷ kWh, tăng 10-11% so với năm 2025.

Cùng với nhiệm vụ cung ứng điện, EVN tiếp tục duy trì quy mô đầu tư lớn vào các công trình nguồn và lưới điện. Giai đoạn 2021-2025, tổng giá trị đầu tư toàn Tập đoàn đạt 492.483 tỷ đồng, bằng 102,8% kế hoạch 5 năm. Riêng năm 2025, giá trị đầu tư đạt 125.200 tỷ đồng, bằng 114% kế hoạch.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khối lượng đầu tư đạt 86.960 tỷ đồng, tương đương 70,4% kế hoạch năm. EVN đang phấn đấu hoàn thành mục tiêu đầu tư 123.560 tỷ đồng trong năm nay.

Một trong những kết quả nổi bật là tiến độ triển khai các dự án nguồn điện trọng điểm. Tại Nhà máy Nhiệt điện Quảng Trạch I, công suất 1.403 MW, tổ máy số 1 đã phát điện từ ngày 6/5/2026, trong khi tổ máy số 2 hòa đồng bộ ngày 28/9/2026. EVN đang tập trung hoàn thành các công việc còn lại để đưa cả hai tổ máy vào vận hành thương mại trong năm 2026, bổ sung nguồn điện quan trọng trước mùa khô năm 2027.

Ở lĩnh vực lưới điện, trong 9 tháng đầu năm 2026, EVN, Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) và các tổng công ty điện lực đã khởi công 136 công trình, đóng điện 131 công trình lưới điện từ 110-500 kV.

Các công trình này góp phần nâng cao năng lực truyền tải, phân phối điện, giải tỏa công suất các nguồn điện và đáp ứng nhu cầu phụ tải gia tăng. EVN đặt mục tiêu cả năm 2026 khởi công 295 công trình và hoàn thành 303 công trình lưới điện.

Đây là những kết quả đáng chú ý trong bối cảnh hệ thống điện vừa phải đáp ứng nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh, vừa phải duy trì vận hành an toàn và tiếp tục mở rộng hạ tầng để chuẩn bị cho các năm tiếp theo.

Chủ động chuẩn bị nguồn điện, tăng đầu tư để đáp ứng tăng trưởng hai con số

Không chỉ tập trung hoàn thành nhiệm vụ cung ứng điện năm 2026, EVN đang đẩy mạnh đầu tư và chuẩn bị các giải pháp vận hành cho giai đoạn 2027-2030, khi nhu cầu điện được dự báo tiếp tục tăng cao cùng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Theo Chiến lược phát triển EVN, tổng vốn đầu tư giai đoạn 2026-2030 dự kiến khoảng 830.000 tỷ đồng, bình quân 166.000 tỷ đồng mỗi năm. Đây là quy mô đầu tư lớn nhất từ trước đến nay của Tập đoàn, tăng đáng kể so với giai đoạn 2021-2025.

Trong lĩnh vực nguồn điện, EVN và các đơn vị đặt mục tiêu hoàn thành 15 dự án với tổng công suất 6.066 MW trong giai đoạn 2026-2030, trong đó Công ty mẹ EVN thực hiện 7 dự án với tổng công suất 4.673 MW.

Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ Nhiệt điện Quảng Trạch I, EVN đã ký hợp đồng EPC dự án Nhiệt điện LNG Quảng Trạch II vào tháng 2/2026 và đang hoàn thiện thiết kế kỹ thuật giai đoạn 1, hướng tới mục tiêu phát điện năm 2030.

Dự án Nhiệt điện LNG Quảng Trạch III dự kiến khởi công năm 2027 và hoàn thành năm 2031. Khi các dự án được triển khai đồng bộ, Trung tâm Điện lực Quảng Trạch sẽ hình thành cụm nguồn điện có tổng công suất trên 4.400 MW.

EVN cũng đang phối hợp với Petrovietnam và PV GAS hoàn thiện phương án cung cấp LNG cho các dự án Quảng Trạch II, III và một số dự án điện khí tại khu vực Hà Tĩnh.

Đối với thủy điện, dự án Trị An mở rộng công suất 200 MW được đặt mục tiêu phát điện năm 2027. Nhà máy Thủy điện tích năng Bác Ái công suất 1.200 MW dự kiến phát điện giai đoạn 2029-2030. Các dự án mở rộng Thủy điện Tuyên Quang, Sê San 3 và Sê San 4 được đặt mục tiêu hoàn thành năm 2030.

Đồng thời, EVN đang chuẩn bị đầu tư các dự án Sơn La, Lai Châu mở rộng, Thủy điện tích năng Đơn Dương và thực hiện thủ tục đầu tư 22 dự án nguồn điện khác với tổng công suất 9.710 MW đã có trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, gồm điện gió ngoài khơi, điện mặt trời nổi và nguồn điện linh hoạt.

Đối với dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 công suất 2.400 MW, EVN đang hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư và phối hợp đàm phán hiệp định tín dụng liên Chính phủ.

Một hướng đầu tư mới được EVN đẩy mạnh là hệ thống pin lưu trữ năng lượng nhằm hỗ trợ cung ứng điện vào giờ cao điểm, đặc biệt tại miền Bắc.

Đến hết tháng 9/2026, EVNNPC và Tổng công ty Điện lực TP. Hà Nội (EVNHANOI) đã đưa vào vận hành 140 MW BESS. EVN đang thúc đẩy hoàn thành quy mô 805 MW/1.610 MWh được giao, đồng thời chuẩn bị đầu tư bổ sung các hệ thống lưu trữ trong những năm tiếp theo.

Tập đoàn đã đề xuất cập nhật quy hoạch đối với các dự án BESS tập trung tại Nhiệt điện Thái Bình, quy mô 550 MW/1.100 MWh, Nhiệt điện Mông Dương 1 với 300 MW/600 MWh và khoảng 80 MW trên lưới phân phối do EVNHANOI thực hiện. Các dự án dự kiến vận hành trong giai đoạn 2027-2028.

Trong lĩnh vực lưới điện, EVNNPT dự kiến hoàn thành 292 dự án truyền tải 220-500 kV trong giai đoạn 2026-2030, với khoảng 16.665 km đường dây và 91.263 MVA công suất máy biến áp. Các tổng công ty điện lực dự kiến hoàn thành khoảng 1.320 dự án 110 kV, bổ sung 15.400 km đường dây và 55.000 MVA công suất máy biến áp.

Song song với đầu tư, EVN đã triển khai các giải pháp cụ thể nhằm giảm rủi ro cung ứng điện năm 2027, nhất là trong điều kiện có thể chịu ảnh hưởng của hiện tượng El Niño.

Đến thời điểm hiện tại, toàn bộ các nhà máy nhiệt điện than của EVN đã ký hợp đồng cung ứng than cho năm 2027. Đối với các nhà máy sử dụng LNG, Tập đoàn dự kiến hoàn thành ký kết hợp đồng nhiên liệu trong tháng 11/2026.

EVN cũng phối hợp với NSMO xây dựng phương án tích nước các hồ thủy điện, điều chỉnh lịch sửa chữa tổ máy, khuyến khích hoàn thành công tác sửa chữa lớn trước tháng 4/2027 để nâng cao độ sẵn sàng của các nguồn điện trong mùa khô.

Trong quản lý nhu cầu, các công ty điện lực đang phối hợp với Sở Công Thương rà soát các khách hàng có phụ tải từ 5 MW trở lên dự kiến đóng điện năm 2027, xác định tiến độ sử dụng điện theo từng quý để nâng cao độ chính xác của công tác dự báo.

Bên cạnh đó, EVN tiếp tục thúc đẩy tiết kiệm điện, điều chỉnh phụ tải và phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, hướng tới mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ cả năm và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng.

Dù vậy, EVN cho rằng nhiệm vụ bảo đảm cung ứng điện giai đoạn tới vẫn còn nhiều thách thức. Ngoài các dự án do Tập đoàn thực hiện, giai đoạn 2026-2030 cần khoảng 85.000 MW nguồn điện do các chủ đầu tư ngoài EVN đưa vào vận hành theo quy hoạch. Tiến độ các dự án này có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng đáp ứng nhu cầu điện của nền kinh tế.

Do đó, EVN kiến nghị tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về cơ chế đầu tư, tín dụng dài hạn, giải phóng mặt bằng và giá truyền tải điện; đồng thời tăng cường giám sát tiến độ, xử lý các dự án nguồn điện chậm triển khai.