Theo Bộ Y tế, công tác quản lý giá thuốc, thiết bị y tế và giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh thời gian qua được triển khai nhằm bảo đảm quyền lợi người dân và kiểm soát chi phí y tế. Tuy nhiên, biến động kinh tế trong nước và thế giới, giá nguyên vật liệu và chi phí đầu vào gia tăng, cùng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo sức ép lên việc bảo đảm nguồn cung và ổn định giá thuốc, thiết bị y tế.

Bộ Y tế yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trực thuộc Bộ và các bộ, ngành thực hiện niêm yết công khai, đầy đủ, rõ ràng giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, thuốc và thiết bị y tế, đồng thời cập nhật kịp thời nếu có thay đổi.

Hoạt động thanh tra, kiểm tra và giám sát việc chấp hành pháp luật về dược, giá thuốc cũng được yêu cầu tăng cường. Các hành vi không niêm yết giá, bán không đúng giá niêm yết hoặc kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc phải được phát hiện và xử lý theo quy định.

Đối với các cơ sở sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu, kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc và thiết bị y tế, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện nghiêm quy định quản lý giá, niêm yết giá và không bán cao hơn mức giá đã niêm yết, đồng thời thực hiện đúng quy định về công bố, công bố lại giá.

Bộ Y tế cũng nghiêm cấm hành vi đầu cơ, găm hàng gây bất ổn thị trường; yêu cầu doanh nghiệp chủ động tiết giảm chi phí sản xuất, kinh doanh. Trường hợp chi phí đầu vào tăng, các đơn vị cần rà soát, tối ưu chi phí nhằm hạn chế tác động đến giá bán và góp phần ổn định thị trường thuốc.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Thành Lâm, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cho biết, thuốc là mặt hàng được quản lý xuyên suốt từ sản xuất, nhập khẩu, phân phối đến bán lẻ, với các yêu cầu cụ thể về chất lượng, điều kiện kinh doanh và giá.

Các cơ sở sản xuất phải đáp ứng tiêu chuẩn GMP, cơ sở bảo quản thuốc đáp ứng GSP, cơ sở bán buôn tuân thủ GDP và cơ sở bán lẻ đáp ứng GPP. Cùng với yêu cầu về chất lượng, quản lý giá thuốc cũng đã được quy định trong pháp luật về dược và giá từ nhiều năm qua.

Tuy nhiên, qua quá trình triển khai, thanh tra và kiểm tra, một số quy định đang được tiếp tục rà soát nhằm bảo đảm giá thuốc được quản lý sát hơn với hoạt động thực tế của thị trường. Bộ Y tế hiện phối hợp với các bộ, ngành liên quan sửa đổi Nghị định 163/2025/NĐ-CP, bổ sung một số cơ chế mới trong quản lý giá thuốc.

Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh thời điểm kê khai giá bán buôn tối đa. Trước đây, cơ sở sản xuất hoặc nhập khẩu thuốc phải công bố giá trước khi đưa thuốc ra lưu hành, nhưng quy định chưa xác định thật rõ thời điểm kê khai. Thực tế có trường hợp doanh nghiệp mới ký hợp đồng với đối tác nước ngoài đã thực hiện kê khai, trong khi thuốc chưa được nhập về hoặc giao dịch sau đó không tiếp tục thực hiện, khiến mức giá được công khai chưa phản ánh đúng tình trạng cung ứng trên thị trường.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Y tế đề xuất chỉ thực hiện kê khai sau khi lô thuốc đầu tiên được sản xuất hoặc nhập khẩu, tức thời điểm đã xác định thuốc thực sự có mặt trên thị trường, nhưng vẫn phải hoàn tất kê khai trước khi bán ra.

Cùng với việc điều chỉnh thời điểm kê khai, cơ quan quản lý dự kiến hướng dẫn cụ thể hơn cách xác định mức giá bán buôn tối đa. Doanh nghiệp sẽ phải tính toán giá trên cơ sở các yếu tố cấu thành như giá vốn, chi phí đầu vào, các chi phí liên quan và lợi nhuận dự kiến, đồng thời có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ, tài liệu để giải trình trong quá trình thanh tra, kiểm tra.

Ông Nguyễn Thành Lâm cho biết Bộ Y tế sẽ ban hành thông tư hướng dẫn doanh nghiệp phương pháp xác định mức giá bán buôn tối đa. Việc này nhằm tạo cơ sở rõ ràng hơn cho cả doanh nghiệp trong quá trình kê khai lẫn cơ quan quản lý trong công tác hậu kiểm.

Một thay đổi khác liên quan đến thời điểm công khai giá thuốc trên Cổng thông tin của Bộ Y tế. Theo quy định hiện hành, sau khi doanh nghiệp nộp hồ sơ, Bộ Y tế có tối đa 7 ngày để thực hiện thủ tục công khai giá, trong khi doanh nghiệp được phép bán hàng kể từ thời điểm hồ sơ được tiếp nhận. Khoảng thời gian này có thể tạo ra độ trễ giữa thời điểm thuốc được phép lưu hành và thời điểm mức giá được công khai.

Dự thảo mới đề xuất ngay sau khi doanh nghiệp nộp hồ sơ và được cấp phiếu tiếp nhận, giá thuốc sẽ được công khai trên hệ thống. Sau đó, Cục Quản lý Dược tiếp tục rà soát, hậu kiểm để bảo đảm việc kê khai tuân thủ quy định.

Việc công khai ngay sau khi tiếp nhận hồ sơ được kỳ vọng vừa rút ngắn thủ tục cho doanh nghiệp, vừa tăng tính minh bạch để cơ quan quản lý, cơ sở y tế và người dân có thể tiếp cận thông tin giá thuốc sớm hơn.

Theo đại diện Bộ Y tế, mục tiêu của các điều chỉnh lần này không chỉ là bổ sung thêm thủ tục kiểm soát, mà hướng tới quản lý giá thuốc theo toàn bộ chuỗi cung ứng, bảo đảm mức giá công bố gắn với hàng hóa thực tế, có căn cứ hình thành rõ ràng và có thể kiểm tra, giám sát trong suốt quá trình lưu hành.

Bên cạnh vấn đề giá, Cục Quản lý Dược cũng đang rà soát nguồn cung một số thuốc điều trị ung thư và dược chất phóng xạ phục vụ chụp PET/CT sau phản ánh tình trạng gián đoạn nguồn cung tại một số địa phương phía Nam.

Ông Nguyễn Thành Lâm cho biết thêm, các số đăng ký lưu hành hiện vẫn có đầy đủ các nhóm thuốc hóa dược và thuốc phóng xạ, song cơ quan quản lý đang tiếp tục đánh giá khả năng cung ứng, nhu cầu sử dụng và những yếu tố có thể ảnh hưởng đến nguồn thuốc để có phương án xử lý phù hợp.

Trong trường hợp bệnh viện xảy ra thiếu thuốc, nguyên nhân có thể đến từ nhiều khâu, bao gồm đấu thầu, mua sắm và lập kế hoạch. Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện chủ động bảo đảm nguồn thuốc phục vụ điều trị.

Đối với dược chất phóng xạ sử dụng trong chụp PET/CT, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đã yêu cầu các bệnh viện báo cáo tình hình cung ứng và sử dụng, đặc biệt với các thuốc phục vụ chẩn đoán, điều trị ung thư. Bộ Y tế đồng thời nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở y tế trong việc bảo đảm thuốc, vật tư phục vụ khám, chữa bệnh, không để tình trạng thiếu hụt ảnh hưởng đến quyền lợi của người bệnh.

Được biết thời gian vừa qua cơ quan này liên tiếp xử phạt nhiều doanh nghiệp dược liên quan đến công tác kê khai giá. Gần đây nhất là một loạt doanh nghiệp như Công ty cổ phần dược phẩm Đạt Vi Phú bị phạt 25 triệu đồng, đồng thời buộc doanh nghiệp thực hiện kê khai đối với các mức giá đã thực hiện có hành vi vi phạm.

Các doanh nghiệp khác như: Công ty cổ phần dược phẩm CPC1 Hà Nội, Công ty Cổ phần Dược phẩm Nam Hà, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Y tế Domesco, Công ty Cổ phần Dược phẩm Minh Dân, Công ty Cổ phần Dược phẩm Agimexpharm… cũng bị xử phạt về hành vi tương tự.