Giữ được đôi chân, chạm tới giấc mơ áo blouse trắng

Tại Lễ trao áo blouse trắng năm học 2026-2027 của Trường Đại học VinUni, Hoàng Thị Linh Nhi bước lên sân khấu với tư cách một tân sinh viên Y khoa. Người khoác chiếc áo blouse trắng lên vai cô là GS-TS.Trần Trung Dũng, Tổng Giám đốc Hệ thống Y tế Vinmec, cũng là bác sỹ từng trực tiếp tham gia ca phẫu thuật giúp Nhi giữ lại đôi chân nhiều năm trước.

Cuộc gặp lại đánh dấu một chặng đường đặc biệt, từ một bệnh nhân ung thư xương từng đối mặt với nguy cơ mất chân đến người bắt đầu theo đuổi ngành Y.

Năm 2018, sau một cú ngã trong giờ học thể dục, Nhi được đưa đi cấp cứu và được chẩn đoán mắc ung thư xương. Từ đó, cô bé bước vào hành trình điều trị kéo dài với nhiều đợt hóa trị và 9 cuộc phẫu thuật tại nhiều bệnh viện. Gia đình đã phải bán đất để trang trải chi phí điều trị và đi lại.

Dù trải qua nhiều đợt điều trị, tình trạng xương đùi của Nhi tiếp tục diễn biến phức tạp. Có thời điểm, gia đình được khuyên chuẩn bị cho khả năng phải cắt bỏ hoàn toàn một bên chân.

Năm 2019, Nhi được đưa đến gặp GS-TS.Trần Trung Dũng với hy vọng tìm thêm một phương án giữ chân. Kết quả đánh giá cho thấy xương đùi của Nhi đã hoại tử hoàn toàn, tình trạng nhiễm trùng mạn tính lan sâu đến khớp háng, trong khi các cơ vùng đùi xơ hóa và teo nhỏ. Thách thức đặt ra không chỉ là kiểm soát ổ nhiễm trùng mà còn phải bảo tồn hệ thống mạch máu, thần kinh, đồng thời tái tạo một cấu trúc xương đủ vững chắc để bệnh nhân có thể vận động trở lại.

Sau hội chẩn, ê-kíp lựa chọn phương án thay toàn bộ xương đùi bằng implant Titan cá thể hóa, được thiết kế và chế tạo bằng công nghệ in 3D, kết hợp robot định vị trong phẫu thuật. Năm 2021, khi mới 15 tuổi, Nhi bước vào cuộc đại phẫu với mục tiêu vừa xử lý tổn thương, vừa giữ lại chân và khả năng vận động.

Ca phẫu thuật thành công, trở thành bước ngoặt trong hành trình điều trị. Từ một cô bé từng phải gắn khung nẹp và đối diện nguy cơ mất chân, Nhi bắt đầu tập đi trên chiếc chân được tái tạo và dần trở lại với sinh hoạt thường ngày.

Sau ca mổ, Nhi tiếp tục việc học và bắt đầu quan tâm sâu hơn đến ngành Y, đặc biệt là lĩnh vực ung thư xương, căn bệnh từng khiến cô trải qua phần lớn tuổi thơ trong bệnh viện. Mong muốn của Nhi là có thể hiểu rõ hơn về bệnh và một ngày nào đó hỗ trợ những bệnh nhân có hoàn cảnh tương tự.

Ngày bước vào giảng đường, cô gái từng ngồi xe lăn và phải tập đi lại nay tự bước lên sân khấu để nhận áo blouse trắng. Phía dưới, bố mẹ Nhi chứng kiến con gái bắt đầu một hành trình mới bằng chính đôi chân từng được giữ lại sau ca đại phẫu.

GS-TS.Trần Trung Dũng cho biết ông vẫn nhớ cô bé nhỏ nhắn năm nào cùng mong muốn lớn nhất là có thể đứng lên và đi lại sau ca mổ. Nhiều năm sau, cuộc gặp giữa bác sỹ và bệnh nhân đã chuyển sang một vị thế khác, giữa một người thầy và một sinh viên Y khoa.

Với Nhi, lựa chọn học ngành Y không bắt đầu từ những câu chuyện trong sách, mà từ trải nghiệm của chính một người từng nằm trên bàn mổ, từng chờ đợi một phương án điều trị và hiểu cảm giác bất định của bệnh nhân trước câu hỏi liệu mình còn có thể đi lại hay không.

Từ cô bé từng phải tập đi với khung nẹp, Nhi nay bắt đầu những bước đầu tiên trong giảng đường Y khoa. Phía trước còn một chặng đường dài, nhưng mục tiêu đã rõ ràng hơn: tìm hiểu sâu về ung thư xương và một ngày nào đó có thể giúp những bệnh nhân khác giữ lại cơ hội mà bản thân từng được trao.

Đau cổ vai gáy kéo dài, đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường

Đau cổ vai gáy thường liên quan đến căng cơ, tư thế chưa phù hợp, nhưng cũng có thể xuất phát từ bệnh lý cột sống cổ, đĩa đệm hoặc rễ thần kinh. Người bệnh không nên tự bẻ, vặn, nắn chỉnh hay dùng thuốc kéo dài nếu chưa xác định rõ nguyên nhân.

Tại Khoa Khám bệnh Cán bộ cao cấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, không ít người bệnh đến khám với tình trạng đau cứng vùng cổ, khó quay đầu sang hai bên. Nhiều trường hợp ban đầu cho rằng nguyên nhân chỉ do nằm sai tư thế nên tự xoa bóp, vận động, nhưng triệu chứng kéo dài và không cải thiện.

Đau cổ vai gáy là tình trạng các cơ vùng cổ, vai, gáy co cứng gây đau, đồng thời hạn chế vận động khi quay cổ hoặc quay đầu. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường xem đây là tình trạng đau mỏi thông thường và tự xử trí tại nhà. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, tái diễn hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, cần thăm khám để xác định nguyên nhân.

Nhiều trường hợp đau cổ vai gáy liên quan đến tình trạng căng hoặc co cứng cơ. Tuy nhiên, triệu chứng cũng có thể xuất phát từ các vấn đề tại cột sống cổ, đĩa đệm hoặc rễ thần kinh. Đặc biệt ở người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc, một biểu hiện tưởng như đơn giản vẫn cần được đánh giá trong tổng thể tình trạng sức khỏe.

Đại tá, BSCKII Nguyễn Việt Khoa, Chủ nhiệm Khoa Khám bệnh Cán bộ cao cấp, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 lưu ý, người bệnh không nên tự ý bẻ, vặn, nắn chỉnh hoặc xoa bóp mạnh vùng cổ nếu chưa được thăm khám và hướng dẫn chuyên môn. Việc sử dụng thuốc giảm đau, thuốc giãn cơ hoặc các biện pháp điều trị khác cũng cần có tư vấn của nhân viên y tế.

Người bệnh nên đi khám nếu cơn đau kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn; đau lan từ cổ xuống vai, cánh tay hoặc bàn tay; xuất hiện tê bì, châm chích, yếu tay; vận động cổ bị hạn chế rõ; đau xuất hiện sau chấn thương hoặc va đập; triệu chứng tăng dần và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.

Đặc biệt, nếu đau cổ xuất hiện đột ngột kèm yếu hoặc liệt tay chân, méo miệng, nói khó, rối loạn ý thức, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Để bảo vệ cột sống cổ, bác sỹ khuyến cáo duy trì tư thế phù hợp khi làm việc, đọc sách hoặc sử dụng máy tính; hạn chế cúi đầu nhìn điện thoại trong thời gian dài; vận động đều đặn với các bài tập phù hợp tuổi và thể trạng; đồng thời lựa chọn gối có độ cao phù hợp, tránh để vùng cổ bị gập hoặc xoắn kéo dài.

Đau cổ vai gáy có thể chỉ là dấu hiệu cơ thể cần nghỉ ngơi, điều chỉnh tư thế và vận động hợp lý, nhưng cũng có thể là biểu hiện của vấn đề cần được đánh giá chuyên môn. Việc thăm khám đúng lúc giúp xác định nguyên nhân, tránh tự điều trị kéo dài và hạn chế nguy cơ bỏ sót bệnh lý.

Từ Mỹ sang Việt Nam phẫu thuật ung thư thận bằng robot

Cuối tháng 8, trong một lần khám sức khỏe định kỳ tại Mỹ, ông Frank, 67 tuổi, quốc tịch Mỹ, tình cờ phát hiện khối u ở thận trái dù trước đó không có biểu hiện đau lưng hay tiểu máu. Sau khi biết kết quả, ông quyết định sang Việt Nam để tiếp tục thăm khám và điều trị.

Tại bệnh viện, kết quả chụp CT ghi nhận khối u thận trái kích thước khoảng 3,2 x 3,5 cm, nghi ung thư biểu mô tế bào thận. Ths.Nguyễn Tân Cương, chuyên khoa tiết niệu khi thăm khám cho bệnh nhân cho biết, khối u nằm ở mặt sau vùng rốn thận, chìm sâu trong xoang thận, khu vực tập trung nhiều mạch máu lớn và hệ thống đài bể thận. Đây là vị trí khiến phẫu thuật cắt u bảo tồn thận phức tạp hơn nhiều so với các khối u nằm ở vùng ngoại vi.

Khó khăn còn tăng lên do người bệnh có nhiều bệnh nền gồm tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, bệnh mạch vành, từng đặt stent và phẫu thuật bắc cầu động mạch vành khoảng một năm trước.

Vì vậy, trước mổ, ê-kíp không chỉ đánh giá đặc điểm khối u mà còn phải khảo sát nguy cơ tim mạch, nguy cơ chảy máu và khả năng hồi phục sau phẫu thuật.

Một cuộc hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các bác sỹ tiết niệu, tim mạch và gây mê hồi sức được tiến hành. Người bệnh được đánh giá có nguy cơ khoảng 6% xảy ra đột quỵ trong giai đoạn chu phẫu. Ê-kíp thống nhất tạm ngưng thuốc chống kết tập tiểu cầu 5 ngày trước phẫu thuật và sử dụng lại sớm sau mổ, dựa trên cân bằng giữa nguy cơ chảy máu và huyết khối.

Hai phương án được cân nhắc gồm phẫu thuật mở và nội soi cắt u thận bảo tồn có hỗ trợ robot Da Vinci Xi. Sau khi được tư vấn về lợi ích và nguy cơ của từng phương pháp, ông Frank lựa chọn phẫu thuật bằng robot.

Mục tiêu của ca mổ là lấy trọn khối u nhưng vẫn bảo tồn tối đa nhu mô thận lành. Khi tiếp cận tổn thương, ê-kíp nhận thấy vị trí thực tế phức tạp hơn hình ảnh quan sát từ bên ngoài. Khối u nằm sâu ở mặt sau vùng rốn thận, chỉ có một phần nhỏ nhô ra bề mặt, khiến việc xác định ranh giới và kiểm soát các cấu trúc mạch máu trở nên khó khăn.

Các bác sỹ phải bóc tách lần lượt vùng rốn thận, tiếp cận từ phía trước ra phía sau để xác định chính xác vị trí khối u trước khi tiến hành cắt bỏ.

Theo bác sỹ Cương, thách thức lớn nhất là lựa chọn đúng lớp bóc tách và bảo vệ các mạch máu xung quanh. Với vị trí khối u nằm sâu, chỉ một thao tác không chính xác cũng có thể gây tổn thương mạch thận, chảy máu nhiều hoặc tổn thương hệ thống đài bể thận, làm tăng nguy cơ rò nước tiểu sau mổ.

Trong quá trình phẫu thuật, hệ thống camera 3D độ phân giải cao của robot hỗ trợ phóng đại trường mổ, giúp ê-kíp quan sát rõ hơn các cấu trúc giải phẫu trong không gian hẹp. Các cánh tay robot có khả năng vận động linh hoạt, hỗ trợ thao tác bóc tách, cắt và khâu tại những vị trí khó tiếp cận.

Ca phẫu thuật kéo dài khoảng 180 phút, lượng máu mất khoảng 100 ml. Khối u được lấy trọn trong khi phần mô thận lành được bảo tồn. Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định đây là ung thư biểu mô tế bào thận, phù hợp với chẩn đoán hình ảnh trước phẫu thuật.

Vài giờ sau mổ, người bệnh có thể ăn uống, ngồi dậy, đi lại trong phòng và tự thực hiện một số sinh hoạt cá nhân. Sức khỏe ổn định và ông được xuất viện sau 3 ngày.

Ông Frank cho biết một trong những lý do khiến ông lựa chọn điều trị tại Việt Nam là thời gian triển khai nhanh, trong khi chi phí mà ông phải chi trả thấp hơn đáng kể so với dự kiến tại Mỹ. Theo chia sẻ của người bệnh, tổng chi phí chỉ bằng khoảng 1/10 mức mà ông ước tính nếu phẫu thuật tại Mỹ.

Theo bác sỹ Cương, với ung thư thận còn khu trú và có khả năng bảo tồn thận, phẫu thuật cắt một phần thận là một trong những phương pháp điều trị quan trọng, nhằm loại bỏ tổn thương nhưng vẫn giữ tối đa nhu mô thận lành.

Sau phẫu thuật, người bệnh cần được theo dõi định kỳ để đánh giá chức năng thận, sức khỏe tổng thể cũng như nguy cơ tái phát. Để ông Frank tiếp tục theo dõi sau khi trở lại Mỹ, bệnh viện cung cấp hồ sơ bệnh án bằng tiếng Anh, biên bản phẫu thuật và kết quả giải phẫu bệnh để chuyển tiếp cho bác sỹ điều trị.

Ung thư biểu mô tế bào thận là loại ung thư thận ác tính phổ biến ở người trưởng thành. Ở giai đoạn sớm, bệnh có thể không gây triệu chứng rõ ràng và thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm, CT hoặc MRI.

Không phải mọi khối u thận đều cần phẫu thuật ngay. Với những khối u nhỏ, đặc biệt ở người lớn tuổi hoặc có nhiều bệnh nền khiến nguy cơ can thiệp cao, bác sỹ có thể cân nhắc theo dõi chủ động bằng hình ảnh học hoặc lựa chọn phương pháp điều trị khác tùy từng trường hợp.

Khi khối u còn khu trú và có thể phẫu thuật an toàn, cắt một phần thận thường được ưu tiên để vừa loại bỏ tổn thương, vừa bảo tồn chức năng thận. Cắt toàn bộ thận được cân nhắc nếu khối u lớn, xâm lấn rộng hoặc không còn phù hợp với phương án bảo tồn.

Bác sỹ khuyến cáo người dân nên duy trì khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở nhóm có yếu tố nguy cơ, bởi khối u thận giai đoạn sớm có thể tiến triển mà không gây triệu chứng rõ ràng.