Trao quyền tự quyết giá cho doanh nghiệp

Bộ Công thương đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu. Đến nay, Dự thảo đã qua 4 lần xin ý kiến các thành viên Chính phủ và tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Thủ tướng.

Việc xây dựng Nghị định nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về kinh doanh xăng dầu, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và xây dựng thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, định hướng của cơ chế mới là để giá bán lẻ xăng dầu vận hành theo thị trường và doanh nghiệp tự quyết, còn Nhà nước kiểm tra, giám sát, Nhà nước không công bố giá cơ sở định kỳ.

Thay vì liên Bộ Công thương - Tài chính đưa ra giá cơ sở điều hành, doanh nghiệp chủ động tính toán, quyết định giá bán lẻ dựa trên công thức chung.

Công thức giá bán lẻ xăng dầu được xác định theo nguyên tắc: Giá bán = Giá mua + Chi phí tạo nguồn + Chi phí kinh doanh định mức + Lợi nhuận + Thuế.

Trong đó, giá mua và chi phí tạo nguồn do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh. Chi phí kinh doanh định mức áp dụng mức khởi điểm do Bộ Công thương công bố; hằng năm, thương nhân tự điều chỉnh theo biến động Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) do Bộ Công thương thông báo.

Định kỳ 3 năm/lần, Bộ rà soát và công bố lại trên cơ sở báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp.

Trường hợp chi phí biến động bất thường, tác động tiêu cực đến nguồn cung hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, Bộ Công thương phối hợp với Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh trước thời hạn khi được Thủ tướng Chính phủ cho phép.

Đối với địa bàn xa cảng, kho, thương nhân đầu mối được quyết định giá bán thực tế cao hơn nhưng không vượt quá 2% so với giá công bố cùng thời điểm để bù đắp chi phí phát sinh hợp lý.

Về bình ổn giá, Dự thảo quy định thực hiện khi giá biến động bất thường, tăng hoặc giảm liên tục từ 1-4 tuần hoặc biến động cộng dồn 15%-20% trở lên trong thời gian ngắn, gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội.

Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời hạn bình ổn giá. Các công cụ được kết hợp gồm tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, tài chính, tiền tệ và Quỹ Bình ổn giá, nếu có, theo Luật Giá. Dự thảo cũng đề xuất trong trường hợp cần thiết cho phép điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định.

Giá bán xăng dầu tại mỗi cửa hàng sẽ khác nhau

“Giá xăng dầu sẽ do thị trường và doanh nghiệp quyết định. Khi nghị định có hiệu lực, chúng ta phải chấp nhận mỗi cây xăng có thể một giá, mỗi thương nhân đầu mối hoặc hệ thống phân phối có thể áp dụng mức giá khác nhau”, ông Linh nói.

Và khả năng giá xăng tại một cửa hàng có thể tăng vào buổi sáng nhưng giảm ngay trong ngày nếu doanh nghiệp thay đổi chính sách giá. Ở chiều tích cực, doanh nghiệp có chi phí thấp, tổ chức nguồn hàng tốt và vận hành hệ thống hiệu quả có thể giảm giá để thu hút khách hàng. Tuy nhiên, cơ chế mới có thể tạo chênh lệch giá giữa các khu vực, nhất là nơi có ít doanh nghiệp hoặc ít cửa hàng.

Ông Đỗ Hoàng Hà, Trưởng ban Kinh doanh Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) cho rằng, dự thảo cho phép thương nhân phân phối mua hàng từ nhiều thương nhân đầu mối và tự quyết định giá bán. Tuy nhiên, dự thảo đồng thời quy định giá bán không được cao hơn giá của thương nhân đầu mối cao nhất tại địa bàn.

"Nếu không quy định rõ thời điểm điều chỉnh giá, có thể phát sinh tình huống khó xác định mức giá có phù hợp. Chẳng hạn, tại thời điểm thương nhân phân phối điều chỉnh giá, mức giá đó chưa cao hơn giá của thương nhân đầu mối cao nhất. Tuy nhiên, sau đó một thương nhân đầu mối khác điều chỉnh giá lên mức cao hơn thì có thể phát sinh cách hiểu khác về mức giá của thương nhân phân phối", ông Hà nói rõ.

Đại diện Petrolimex cho rằng cần nghiên cứu, quy định rõ hơn về thời điểm xác định và điều chỉnh giá, nhằm hạn chế vướng mắc trong quá trình thực hiện và giải trình với cơ quan thanh tra, kiểm tra.

Đối với cơ chế bình ổn giá, doanh nghiệp cho rằng cũng cần làm rõ mức biến động giá 15-20% trong dự thảo được tính so với mốc nào. Nên quy định cụ thể một mức thay vì để khoảng dao động, qua đó thuận lợi hơn cho việc thực hiện, công khai và giải trình.