Giá dầu thế giới tăng cao tạo áp lực điều hành giá

Giá bán lẻ xăng dầu trong nước trong 5 kỳ điều hành gần nhất đã tăng mạnh. Hiện xăng E10RON95-III có giá 27.189 đồng/lít, trong khi dầu điêzen 0.05S ở mức 29.717 đồng/lít.

Xăng dầu - “mạch máu” của nền kinh tế - đã duy trì mặt bằng giá cao trong hơn một tháng qua do tác động từ thị trường thế giới, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Diễn biến này đang đẩy chi phí sản xuất của nhiều ngành, từ công nghiệp, nông nghiệp đến dịch vụ, tăng theo.

Những ngày cuối tháng 9 và đầu tháng 10, thị trường vật liệu xây dựng trong nước ghi nhận hàng loạt nhà sản xuất thông báo tăng giá bán xi măng, với mức tăng phổ biến 50.000 - 100.000 đồng/tấn. 

Theo các doanh nghiệp, việc điều chỉnh giá xuất phát từ áp lực chi phí nguyên vật liệu, nhiên liệu, vận chuyển và các chi phí sản xuất, kinh doanh. Dù đã tối ưu hóa quy trình, tiết giảm chi phí và sử dụng nguyên vật liệu hiệu quả, các giải pháp này vẫn chưa đủ bù đắp mức tăng của đầu vào.

Đơn cử, Vicem Hoàng Thạch thông báo tăng 70.000 đồng/tấn đối với xi măng bao, 100.000 đồng/tấn đối với xi măng rời và 120.000 đồng/tấn đối với clinker CPC50 từ ngày 1/10. Nhiều doanh nghiệp khác cũng điều chỉnh giá xi măng với mức tăng tương tự.

“Chi phí đầu vào tăng đẩy giá vật liệu xây dựng lên cao, nếu không điều chỉnh giá đầu ra, doanh nghiệp sẽ khó cầm cự”, đại diện Công ty TNHH MTV Xi măng Vicem Hoàng Thạch thừa nhận.

Ngoài xi măng, nhóm hàng hóa tiêu dùng thiết yếu, từ thịt, cá, thủy hải sản đến rau củ cũng có những biến động đáng kể trong thời gian gần đây.

PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế nhận định, khi giá nhiên liệu tăng và duy trì ở mức cao, tác động sẽ lan sang chi phí giao thông, vận tải, logistics và giá cả hàng hóa. Áp lực điều hành giá sẽ lớn hơn khi mùa cao điểm sản xuất, tiêu dùng cuối năm đang đến gần.

Cần phải nói thêm, giá bán lẻ xăng dầu trong nước có thể còn ở mức cao hơn nếu không được hỗ trợ bởi các chính sách thuế được duy trì trong thời gian qua.

Hệ lụy của giá dầu tăng do xung đột Trung Đông còn thể hiện rõ ở mức chi ngoại tệ để nhập khẩu xăng dầu thành phẩm và dầu thô.

Theo thống kê của Cục Hải quan, nhập khẩu xăng dầu 8 tháng năm 2026 đạt 7,69 triệu tấn, trị giá 8,359 tỷ USD, tăng 12,1% về lượng nhưng tăng tới 78% về trị giá so với cùng kỳ năm ngoái.

Với mức thực hiện này, kim ngạch nhập khẩu xăng dầu trong 8 tháng đã vượt cả năm 2025 khoảng 1,55 tỷ USD, dù lượng nhập khẩu vẫn thấp hơn năm ngoái khoảng 2,3 triệu tấn.

Chi phí nhập khẩu năng lượng tăng mạnh cũng tạo thêm sức ép lên cán cân thương mại. Tính chung 8 tháng năm 2026, cả nước nhập siêu 20,46 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 14,02 tỷ USD.

Tiếp tục giảm thuế xăng dầu hết năm 2026

Theo các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, thị trường thế giới đang ở trạng thái khó dự báo. Sức ép không chỉ đến từ giá dầu thô, mà còn từ diễn biến giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường quốc tế, trong khi Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung dầu thô và xăng dầu thành phẩm nhập khẩu.

Bên cạnh yếu tố giá, diễn biến địa chính trị cũng khiến thị trường khó lường hơn. Căng thẳng tại Trung Đông, tình hình ở Biển Đỏ và nguy cơ gián đoạn vận tải có thể tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung và chi phí logistics, qua đó gây thêm áp lực lên giá xăng dầu trong nước.

Trong khi đó, số liệu của Cục Thống kê cho thấy, CPI bình quân 8 tháng năm nay tăng 4,45% so với cùng kỳ năm trước; lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Đây là mức tăng CPI bình quân 8 tháng cao nhất trong cùng kỳ giai đoạn 2021 - 2026.

Đáng chú ý, trong các nhóm hàng hóa, nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng có chỉ số giá tăng cao nhất, với 6,71%, làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm; giao thông tăng 5,38%, làm CPI chung tăng 0,54 điểm phần trăm; hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,76%; hàng hóa và dịch vụ khác tăng 4,46%...

Thị trường giá cả hàng hóa trong quý cuối năm tiếp tục chịu áp lực từ nhiều yếu tố. Giá nguyên, nhiên vật liệu nhập khẩu có thể biến động trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, làm tăng chi phí đầu vào.

Giá xăng dầu ở mức cao cũng kéo theo chi phí vận tải tăng, từ đó lan tỏa sang giá hàng hóa và dịch vụ.

Bên cạnh đó, một lượng lớn nguyên vật liệu phục vụ sản xuất hàng tiêu dùng trong nước và hàng xuất khẩu vẫn phải nhập khẩu. Vì vậy, biến động tỷ giá có thể làm tăng chi phí nhập khẩu và trực tiếp tác động đến giá thành sản phẩm.

Ngoài ra, giá vật liệu xây dựng có thể tiếp tục tăng khi nhu cầu phục vụ các dự án hạ tầng ở mức cao, trong khi nguồn cung một số loại vật liệu còn hạn chế. Việc nhiều nhà sản xuất xi măng điều chỉnh giá trong thời gian gần đây cũng có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá thị trường.

Trước đà tăng của giá dầu thế giới, Chính phủ đã quyết định kéo dài thời hạn áp dụng các chính sách hỗ trợ thuế đối với xăng dầu đến hết năm 2026 nhằm góp phần hạn chế áp lực tăng giá trong nước.

Theo đó, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng (trừ etanol), dầu điêzen, dầu hỏa, dầu madút và nhiên liệu bay tiếp tục ở mức 0 đồng/lít. Xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu madút và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Chính sách về thuế nhập khẩu ưu đãi đối với xăng dầu cũng được kéo dài đến hết năm 2026.

Riêng thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng vẫn áp dụng theo quy định hiện hành, với thuế suất đối với xăng khoáng là 10%, xăng E5 là 8% và E10 là 7%.

Bộ Tài chính cho biết, trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới còn nhiều biến động, CPI bình quân 8 tháng tăng 4,45% và thị trường năng lượng tiềm ẩn nhiều rủi ro, việc tiếp tục duy trì chính sách hỗ trợ thuế có thời hạn là cần thiết. Chính sách này nhằm hạn chế phát sinh thêm chi phí, hỗ trợ kiểm soát lạm phát, ổn định sản xuất, kinh doanh và bảo đảm nguồn cung năng lượng.

Nếu các chính sách hỗ trợ thuế không được tiếp tục sau ngày 30/9/2026, mức thuế sẽ trở lại theo quy định hiện hành, qua đó có thể khiến giá bán lẻ xăng dầu trong nước tăng đáng kể, gây thêm áp lực lên mặt bằng giá, chi phí sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

Để kiểm soát giá cả hàng hóa cuối năm, Bộ Công thương được Chính phủ yêu cầu theo dõi sát giá dầu thô, xăng dầu thành phẩm và các nguồn năng lượng chủ chốt; điều hành thị trường phù hợp, bảo đảm nguồn cung, không để xảy ra đứt gãy hoặc tình trạng găm hàng chờ tăng giá. Cơ quan quản lý cũng cần tăng cường kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá và điều hòa cung cầu các mặt hàng thiết yếu.

Liên Bộ Công thương - Tài chính tiếp tục theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành giá xăng dầu phù hợp. Trường hợp cần thiết, các cơ quan chức năng sẽ kịp thời đề xuất Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các giải pháp bình ổn giá.