Bộ trưởng Bộ Xây dựng vừa ban hành Quyết định số 1537/QĐ-BXD phê duyệt Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước do Bộ Xây dựng là cơ quan đại diện chủ sở hữu giai đoạn 2026 - 2030.

Giữ 100% vốn nhà nước tại VICEM, HUD

Theo kế hoạch, Bộ Xây dựng sẽ duy trì mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, với Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ tại 6 doanh nghiệp, gồm Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM); Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Việt Nam; Công ty TNHH MTV Thông tin điện tử hàng hải Việt Nam (VISHIPEL); Công ty TNHH MTV Nhà xuất bản Giao thông vận tải; Tổng công ty Xi măng Việt Nam (VICEM) và Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD).

Trong số này, phương án đối với HUD có sự thay đổi so với kế hoạch cơ cấu lại giai đoạn trước, bởi theo Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ, HUD thuộc diện CPH, với tỷ lệ vốn Nhà nước dự kiến nắm giữ sau CPH từ 50% trở xuống, trong khi VICEM đã thuộc nhóm doanh nghiệp được duy trì 100% vốn nhà nước.

Do việc CPH HUD không hoàn thành theo kế hoạch, Bộ Xây dựng đã có Tờ trình số 121/TTr-BXD ngày 18/10/2025 và văn bản số 1421/BXD-QLDN ngày 31/1/2026 báo cáo Thủ tướng Chính phủ, trong đó kiến nghị chưa thực hiện CPH doanh nghiệp này.

Theo Bộ Xây dựng, quá trình CPH HUD gặp khó khăn, vướng mắc trong việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất và xử lý các khoản chi phí phải trả đối với những dự án đầu tư chưa hoàn thành quyết toán, trong khi doanh nghiệp cần tập trung nguồn lực để thực hiện các đề án, chương trình của Chính phủ về phát triển nhà ở xã hội. Vì vậy, Bộ Xây dựng đề xuất trước mắt duy trì HUD theo mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Bên cạnh đó, quá trình CPH HUD còn gặp khó khăn do doanh nghiệp có quy mô vốn, tài sản lớn, trong đó phần lớn tài sản là các dự án đầu tư xây dựng khu đô thị, nhà ở tại nhiều địa phương và có thời gian đầu tư kéo dài.

Một số dự án của doanh nghiệp này đã triển khai trên 20 năm nhưng chưa hoàn thành đầu tư, quyết toán do vướng mắc về quy hoạch, giải phóng mặt bằng, trong khi một số lô đất thành phần hoặc tài sản hạ tầng thuộc dự án chưa thể bàn giao cho địa phương quản lý. Những yếu tố này khiến việc kiểm kê, phân loại tài sản và xây dựng phương án sử dụng đất tại HUD mất nhiều thời gian.

Giữ nguyên tỷ lệ vốn tại LILAMA, HANCORP, Viglacera

Cùng với việc duy trì 100% vốn nhà nước tại VICEM, HUD và 4 doanh nghiệp khác, Quyết định số 1537/QĐ-BXD đã xác định sẽ giữ nguyên tỷ lệ vốn Nhà nước hiện có tại 3 doanh nghiệp gồm LILAMA, HANCORP và Viglacera.

Cụ thể, Tổng công ty Lắp máy Việt Nam - CTCP (LILAMA) sẽ giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước 97,88% đến năm 2030, còn Tổng công ty Xây dựng Hà Nội - CTCP (HANCORP) sẽ giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước 98,83% đến năm 2030.

Đối với LILAMA, phương án mới có sự thay đổi so với kế hoạch của giai đoạn trước khi tại Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ, doanh nghiệp này thuộc diện thoái giảm vốn nhà nước xuống 51% vốn điều lệ.

Tuy nhiên, LILAMA đã đề xuất Bộ Xây dựng xem xét, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép chưa thực hiện giảm tỷ lệ vốn nhà nước xuống 51% trong giai đoạn 2024 – 2025. Trên cơ sở kiến nghị của Bộ Xây dựng, Thủ tướng Chính phủ đã cho phép chưa thực hiện thoái vốn nhà nước tại LILAMA xuống 51% vốn điều lệ đến hết năm 2025.

Như vậy, theo kế hoạch mới được đề cập tại Quyết định số 1537/QĐ-BXD, tỷ lệ vốn nhà nước tại LILAMA sẽ được giữ nguyên ở mức 97,88% đến năm 2030.

Đối với HANCORP, Nhà nước sẽ tiếp tục nắm giữ 98,83% vốn đến năm 2030. Trước đó, trong giai đoạn 2022 - 2025, HANCORP không nằm trong danh mục doanh nghiệp chuyển giao về Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), đồng thời không thuộc danh mục thực hiện thoái vốn nhà nước.

Vì vậy, trên cơ sở đề xuất mới đây của Bộ Xây dựng, Chính phủ đã cho phép bộ này tiếp tục là cơ quan đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại HANCORP cho đến khi có quyết định mới.

Tại Tổng công ty Viglacera - CTCP (Viglacera), Nhà nước sẽ giữ nguyên tỷ lệ vốn 38,58% để doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của ngành Xây dựng; sau khi doanh nghiệp hoàn thành các nhiệm vụ này, quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại Viglacera sẽ được chuyển giao cho doanh nghiệp có chức năng đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước, với mốc hoàn thành theo kế hoạch là năm 2030.

Phương án cơ cấu lại vốn nhà nước đối với Viglacera cũng có sự thay đổi đáng kể so với kế hoạch trước, bởi theo Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ, doanh nghiệp này thuộc danh mục thoái toàn bộ vốn nhà nước trong giai đoạn 2022 - 2023. Do quá trình triển khai gặp vướng mắc, Bộ Xây dựng đã kiến nghị và được Chính phủ chấp thuận điều chỉnh thời gian hoàn thành sang giai đoạn 2024 - 2025.

Cụ thể, Bộ Xây dựng cũng đánh giá Viglacera đang hoạt động hiệu quả, với số cổ tức Nhà nước thu về ngân sách hàng năm gần 400 tỷ đồng; trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép dừng thoái vốn nhà nước tại Viglacera và xây dựng phương án cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp trong giai đoạn 2026 - 2030.

Bên cạnh nhóm doanh nghiệp được duy trì hoặc giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước, Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước do Bộ Xây dựng là cơ quan đại diện chủ sở hữu giai đoạn 2026 - 2030 cũng xác định phương án cơ cấu lại đối với một số doanh nghiệp khác.

Trong đó Công ty TNHH MTV Cơ khí ô tô và Thiết bị điện Đà Nẵng (DAMCO), hiện có 100% vốn nhà nước, sẽ thực hiện CPH trong giai đoạn 2026 - 2027, còn Công ty Thương mại và Đầu tư giao thông vận tải (TRADEVICO), hiện có 100% vốn nhà nước, sẽ tiếp tục thực hiện phá sản trong giai đoạn 2026 - 2030.

Đối với Tổng công ty Cơ khí xây dựng - CTCP (COMA), nơi Nhà nước đang nắm giữ 98,76% vốn, quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước sẽ được chuyển giao cho HUD trong giai đoạn 2026 - 2027; Tổng công ty Xây dựng đường thủy - CTCP (VINAWACO), hiện có tỷ lệ vốn nhà nước 36,62%, sẽ chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước cho doanh nghiệp có chức năng đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước trong cùng giai đoạn.

Riêng đối với Tổng công ty Công nghiệp tàu thủy (SBIC), Bộ Xây dựng tiếp tục thực hiện phương án xử lý theo chủ trương của Bộ Chính trị tại Thông báo số 23-TB/TW ngày 28/12/2022 và Kết luận tại Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng giao Hội đồng thành viên, Chủ tịch công ty và Người đại diện phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp do Bộ Xây dựng làm cơ quan đại diện chủ sở hữu xây dựng, trình Bộ Xây dựng kế hoạch CPH, chuyển giao, nhận chuyển giao doanh nghiệp và tổ chức thực hiện sau khi được phê duyệt, bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch và đúng quy định của pháp luật; đồng thời, các đơn vị phải báo cáo tình hình thực hiện quyết định trước ngày 20/12 hàng năm và thực hiện báo cáo đột xuất khi có yêu cầu.