Du lịch bền vững bắt đầu từ những lựa chọn của mỗi du khách

Du lịch bền vững đang chuyển từ một xu hướng trở thành tiêu chí quan trọng trong cách du khách lựa chọn và trải nghiệm điểm đến. Khi nhận thức về bảo vệ môi trường, gìn giữ bản sắc văn hóa và chia sẻ lợi ích với cộng đồng ngày càng được nâng cao, những quyết định tưởng như rất nhỏ của mỗi du khách lại có thể tạo nên những thay đổi tích cực cho nơi mình ghé thăm.

Báo cáo Travel & Sustainability Report thường niên lần thứ 11 của Booking.com cho thấy, có tới 85% du khách Việt Nam nhận định việc du lịch bền vững hơn là điều quan trọng hoặc rất quan trọng. Cũng với tỷ lệ 85%, người tham gia khảo sát mong muốn góp phần giúp điểm đến trở nên tốt đẹp hơn sau chuyến đi.

Những con số này phản ánh sự thay đổi rõ nét trong tư duy của du khách, từ việc đơn thuần tìm kiếm trải nghiệm sang mong muốn trở thành một phần của quá trình phát triển bền vững tại điểm đến.

Để tìm hiểu rõ hơn những mong muốn đó có thể được hiện thực hóa ra sao, Booking.com đã tiến hành khảo sát trong hai năm liên tiếp về trải nghiệm và cảm nhận của người dân địa phương đối với hoạt động du lịch nơi họ sinh sống.

Kết quả khảo sát với 32.500 người tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy 60% người được hỏi trên toàn cầu đánh giá du lịch mang lại tác động tích cực cho địa phương. Riêng tại Việt Nam, tỷ lệ này đạt 76%, cho thấy phần lớn người dân ghi nhận những lợi ích mà ngành du lịch đem lại.

Theo khảo sát, những lợi ích được nhắc đến nhiều nhất là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế với 60%, tạo việc làm với 55%, mở rộng các lựa chọn vui chơi, giải trí và nghỉ dưỡng với 50%, qua đó cải thiện đời sống và sinh kế của người dân.

Ở chiều ngược lại, những vấn đề đáng quan tâm vẫn tồn tại. 41% người tham gia khảo sát cho rằng ùn tắc giao thông là tác động tiêu cực nổi bật nhất, tỷ lệ tương tự cũng lo ngại lượng rác thải gia tăng. Bên cạnh đó, 32% cho biết chi phí sinh hoạt trở nên đắt đỏ hơn, trong khi 25% nhắc tới tình trạng quá tải du khách.

Những kết quả này cho thấy phát triển du lịch cần đi cùng các giải pháp phân bổ dòng khách hợp lý, bảo vệ môi trường và bảo đảm lợi ích hài hòa giữa du khách với cộng đồng địa phương.

Mỗi hành trình đều có thể góp phần gìn giữ điểm đến

Từ kết quả nghiên cứu, Booking.com đưa ra sáu gợi ý giúp du khách Việt Nam thực hiện những chuyến đi bền vững hơn, vừa giảm thiểu tác động tiêu cực vừa gia tăng giá trị cho cộng đồng địa phương.

Một trong những giải pháp đầu tiên là mở rộng lựa chọn điểm đến thay vì chỉ tập trung vào những địa danh nổi tiếng. Khi các điểm du lịch quen thuộc chịu áp lực lớn từ lượng khách đông, việc tìm đến những vùng đất ít được biết đến sẽ góp phần phân bổ dòng khách hợp lý hơn.

Khảo sát cho thấy 35% người dân Việt Nam mong muốn địa phương đẩy mạnh quảng bá các danh lam thắng cảnh lân cận, trong khi 40% du khách muốn tránh những nơi quá đông đúc.

Những điểm đến như Phú Yên hay Ninh Thuận mang đến trải nghiệm về biển cùng nền ẩm thực địa phương đặc sắc. Cao Bằng và Mù Cang Chải lại phù hợp với những hành trình du lịch chậm, gần gũi thiên nhiên và trải nghiệm cộng đồng. Ngay cả khi đến một đô thị sôi động như Bangkok, việc lựa chọn khám phá khu phố Ari yên bình thay vì Thonglor đông đúc cũng là một cách giảm áp lực cho các khu vực quá tải.

Du lịch ngoài mùa cao điểm cũng được xem là giải pháp hiệu quả để giảm áp lực lên hạ tầng và cộng đồng. Theo khảo sát, 35% người dân mong muốn các địa phương quảng bá nhiều hơn các thời điểm du lịch khác trong năm. Cùng lúc đó, 35% du khách Việt cho biết họ chủ động lựa chọn du lịch quốc tế ngoài mùa cao điểm.

Chỉ cần điều chỉnh lịch trình sớm hoặc muộn hơn vài tuần, du khách có thể tận hưởng không gian thư thái hơn, đồng thời góp phần phân bổ lượng khách đều hơn trong năm.

Booking.com gợi ý du khách khám phá Huế vào những tháng đầu năm, khi thời tiết mát mẻ, nhịp sống trầm lắng và lượng khách chưa quá đông. Với những người yêu Nhật Bản, khoảng thời gian ngay sau Tuần lễ Vàng, từ giữa đến cuối tháng 5, vẫn giữ được vẻ đẹp mùa xuân nhưng đã giảm đáng kể áp lực du lịch.

Việc lựa chọn phương tiện di chuyển cũng tạo ra khác biệt đáng kể đối với môi trường. Có 48% người Việt Nam được khảo sát kỳ vọng hệ thống giao thông công cộng được cải thiện nhằm thúc đẩy du lịch bền vững hơn. Đồng thời, 50% du khách dự định sử dụng nhiều hơn các phương tiện di chuyển thân thiện với môi trường.

Đi bộ, đạp xe hay sử dụng phương tiện công cộng không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mang đến cơ hội cảm nhận điểm đến sâu sắc hơn.

Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, xe buýt hai tầng hop-on hop-off, hệ thống metro hay những chuyến xích lô truyền thống đều được xem là những lựa chọn vừa thuận tiện vừa góp phần giảm lượng khí thải ra môi trường.

Song song với đó, việc chi tiêu ngay tại địa phương cũng mang lại tác động trực tiếp đối với kinh tế bản địa. Trong bối cảnh 34% người dân mong muốn có nhiều hỗ trợ hơn dành cho nghệ nhân và doanh nghiệp địa phương, việc lựa chọn quán ăn gia đình, cửa hàng độc lập hay chợ truyền thống sẽ giúp dòng tiền lưu lại nhiều hơn trong cộng đồng.

Khảo sát cũng cho thấy 38% du khách dự định mua sắm nhiều hơn tại các cửa hàng địa phương. Những món quà mang đậm bản sắc văn hóa vì thế vừa có giá trị lưu niệm vừa góp phần duy trì sinh kế cho người dân.

Gìn giữ môi trường và tôn trọng bản sắc địa phương

Thiên nhiên luôn là một trong những tài sản quý giá nhất của du lịch. Vì vậy, bảo vệ môi trường cần trở thành một phần trong mỗi hành trình.

Theo khảo sát, 41% người dân coi lượng rác thải phát sinh từ hoạt động du lịch là thách thức lớn tại địa phương. Đây cũng là lý do 54% du khách mong muốn giảm lượng rác thải trong chuyến đi thông qua tái chế và hạn chế sử dụng sản phẩm dùng một lần.

Những hành động đơn giản như mang theo bình nước cá nhân, túi vải, thu gom rác sau khi sử dụng hay đi đúng các tuyến tham quan được hướng dẫn đều góp phần bảo vệ hệ sinh thái.

Booking.com cũng khuyến nghị du khách tránh xâm phạm những khu vực nhạy cảm chỉ để tìm kiếm những góc chụp độc đáo, đồng thời hạn chế gây tác động tới thảm thực vật và sinh vật biển.

Thay vì chỉ lựa chọn những điểm đến nổi tiếng, du khách có thể tham gia các trải nghiệm gắn với hoạt động bảo tồn. Đó có thể là chương trình quan sát rùa biển lên bờ làm tổ và thả rùa con tại Côn Đảo, hoặc hành trình trekking sinh thái lên đỉnh núi Đại Bình (Bảo Lộc), nơi mỗi người vừa mang theo cây giống để trồng vừa thu gom, phân loại rác trong suốt chuyến đi.

Một khía cạnh quan trọng khác của du lịch bền vững là sự hòa nhập với văn hóa địa phương. Khảo sát cho thấy 35% người dân mong muốn du khách hiểu rõ hơn về các quy định và tập quán nơi mình sinh sống, trong khi 41% cho rằng cần tăng cường gây quỹ cho công tác bảo tồn.

Trước mỗi chuyến đi, việc tìm hiểu quy tắc ứng xử, phong tục, trang phục, tín ngưỡng hay các quy định tại di tích lịch sử, không gian linh thiêng và khu bảo tồn thiên nhiên sẽ giúp du khách thể hiện sự tôn trọng đối với cộng đồng sở tại.

Ngay cả những cử chỉ nhỏ như biết thời điểm phù hợp để chụp ảnh hay học vài câu giao tiếp bằng ngôn ngữ địa phương cũng góp phần tạo nên sự kết nối chân thành giữa du khách và người dân.

Từ những kết quả nghiên cứu, có thể thấy du lịch bền vững không phải là những hành động lớn lao mà bắt đầu từ những lựa chọn rất gần gũi trong mỗi hành trình. Khi mỗi du khách chủ động cân nhắc cách di chuyển, nơi lưu trú, địa điểm mua sắm, ứng xử với môi trường và văn hóa bản địa, những giá trị tích cực sẽ được lan tỏa rộng hơn, giúp các điểm đến vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ được bản sắc và tài nguyên cho nhiều thế hệ tương lai.