Đây là công trình văn hóa tiêu biểu chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đồng thời là dấu mốc quan trọng trong định hướng bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch xanh của địa phương.

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND xã Đa Phúc Đỗ Thu Nga khẳng định, sự kiện khánh thành và gắn biển di tích Đền Bà Xuân Lai mang ý nghĩa chính trị, văn hóa và tâm linh sâu sắc, là niềm vui, niềm tự hào không chỉ của Nhân dân thôn Xuân Lai mà còn của toàn Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Đa Phúc. Công trình thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền đối với công tác bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc, đồng thời góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Đền Bà là di tích có giá trị tiêu biểu, gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của làng cổ Xuân Lai, vùng đất nằm ở khu vực giao thoa giữa trung du và đồng bằng châu thổ sông Hồng. Theo thần tích và truyền ngôn dân gian, Đền là nơi thờ Đống Nương Chế Thắng Hòa Diệu Phu nhân, vị nữ thần linh thiêng được cho là đã âm thầm phù trợ tướng Cao Sơn trong sự nghiệp bình Thục thời Hùng Vương. Trải qua các triều đại phong kiến, di tích được ban nhiều đạo sắc phong, ghi nhận công lao “hộ quốc, tý dân”.

Qua nhiều thế hệ, tín ngưỡng thờ Bà đã trở thành điểm tựa tinh thần bền vững của cộng đồng, hun đúc đạo lý uống nước nhớ nguồn, gắn kết cộng đồng làng xã và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống của địa phương. Đặc biệt, không gian lễ hội Đền Bà với nghi lễ Kéo mỏ đã được UNESCO vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại vào năm 2015. Cùng với những giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật, Đền Bà đã được UBND TP. Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật cấp Thành phố từ năm 2015.

Tuy nhiên, do tác động của thời gian, điều kiện tự nhiên và quá trình sử dụng lâu dài, một số hạng mục của di tích đã xuống cấp, ảnh hưởng đến cảnh quan, mỹ quan kiến trúc và sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân. Trên cơ sở yêu cầu thực tiễn, dự án tu bổ, tôn tạo Đền Bà đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt và tổ chức triển khai.

Công trình được khởi công ngày 11/6/2024 và hoàn thành ngày 25/4/2025, với tổng mức đầu tư trên 16,3 tỷ đồng từ nguồn ngân sách TP Hà Nội hỗ trợ và ngân sách huyện Sóc Sơn trước đây. Dự án bao gồm việc tu bổ Đền chính, tôn tạo hệ thống nhà tả, hữu mạc, nghi môn, các công trình phụ trợ, đồng thời chỉnh trang cảnh quan, sân vườn và hạ tầng kỹ thuật. Quá trình thi công tuân thủ nghiêm các quy định của Luật Di sản văn hóa, bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc của di tích.

Theo lãnh đạo xã Đa Phúc, việc hoàn thành công trình đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng kỹ thuật, mỹ thuật và giá trị truyền thống là kết quả của sự chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp trách nhiệm của các cơ quan chuyên môn, các đơn vị tư vấn, thiết kế, thi công và đặc biệt là sự đồng thuận, ủng hộ của Nhân dân địa phương.

Trong định hướng phát triển thời gian tới, xã Đa Phúc xác định Đền Bà là điểm nhấn quan trọng trong chuỗi chương trình “Du lịch Xanh Đa Phúc - River Camping”, gắn bảo tồn di sản với giáo dục truyền thống, du lịch trải nghiệm và bảo vệ môi trường sinh thái. Qua đó, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Đa Phúc trở thành địa phương đáng đến, đáng sống và đáng để yêu.

Nhân dịp này, Chủ tịch UBND xã Đa Phúc đề nghị các ban, ngành, đoàn thể và Nhân dân tiếp tục nâng cao trách nhiệm trong công tác quản lý, gìn giữ và phát huy giá trị di tích, để Đền Bà thực sự trở thành không gian văn hóa - tâm linh bền vững, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong giai đoạn mới.