Chạm vào hồn cốt Thăng Long

Giữa dòng chảy hiện đại của một đô thị hơn nghìn năm tuổi, Hà Nội đang nỗ lực kể lại câu chuyện về chiều sâu lịch sử bằng những sản phẩm du lịch giàu bản sắc. Trong nỗ lực ấy, tuyến kết nối đền Ngọc Sơn, khu vực hồ Hoàn Kiếm với Thăng Long Tứ Trấn được xem là một bước đi mới nhằm nâng tầm trải nghiệm di sản, gia tăng sức hấp dẫn cho du lịch văn hóa Thủ đô.

Thăng Long Tứ Trấn từ lâu được coi là một quần thể di tích mang ý nghĩa đặc biệt, gắn liền với lịch sử hình thành và phát triển của kinh thành Thăng Long. Từ nhiều thế kỷ trước, bốn ngôi đền linh thiêng được dựng lên ở bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc để trấn giữ kinh thành, phản ánh khát vọng về sự bình yên, thịnh vượng của người Việt.

Ở phía Đông là đền Bạch Mã tại phố Hàng Buồm, phường Hoàn Kiếm, ngôi đền được xem là cổ nhất trong “Tứ trấn”, thờ thần Long Đỗ, vị thần được coi là Thành hoàng của kinh thành Thăng Long. Trấn giữ phía Tây là đền Voi Phục trong khuôn viên công viên Thủ Lệ, thuộc phường Ba Đình, thờ Linh Lang Đại Vương, người có công đánh giặc bảo vệ đất nước dưới thời nhà Lý. Phía Nam có đền Kim Liên thuộc phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi thờ Cao Sơn Đại Vương, lưu giữ nhiều hiện vật, sắc phong và tư liệu quý về vùng đất Thăng Long. Phía Bắc là đền Quán Thánh, phường Ba Đình, nổi bật với tượng đồng Huyền Thiên Trấn Vũ cao gần 4 mét, nặng khoảng 4 tấn, được đúc từ thế kỷ XVII và nhiều cây muỗm cổ hơn 300 năm tuổi.

Mỗi điểm đến mang trong mình một lát cắt lịch sử riêng, góp phần hình thành diện mạo văn hóa của Thăng Long - Hà Nội. Song trong nhiều năm, giá trị của tuyến du lịch Thăng Long Tứ Trấn vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, nhất là ở khía cạnh trải nghiệm chiều sâu dành cho khách quốc tế.

Đó cũng là lý do Sở Du lịch Hà Nội ban hành Kế hoạch số 17/KH-SDL về nâng cao chất lượng tuyến du lịch kết nối các điểm Di tích Quốc gia đặc biệt trên địa bàn Thành phố đối với điểm đền Ngọc Sơn và Tứ Trấn Thăng Long năm 2026, hướng tới hình thành những sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, gia tăng tính kết nối giữa các điểm di tích và không gian văn hóa của Thủ đô. Theo kế hoạch, Thành phố sẽ tổ chức khảo sát, hoàn thiện sản phẩm, xây dựng hệ thống thuyết minh tuyến điểm, bồi dưỡng đội ngũ hướng dẫn viên, tăng cường quảng bá và hỗ trợ truyền thông cho tuyến du lịch mới.

Ngày 29/5, Sở Du lịch Hà Nội đã tổ chức đoàn khảo sát với sự tham gia của các chuyên gia du lịch cùng hơn 50 đơn vị lữ hành nhằm phát huy tuyến kết nối giữa đền Ngọc Sơn, khu vực hồ Hoàn Kiếm và Thăng Long Tứ Trấn.

Điểm đáng chú ý của sản phẩm mới là mỗi di tích sẽ có thẻ tham quan chứa những mật mã để du khách trải nghiệm hành trình khám phá, lắng nghe các câu chuyện văn hóa và giải mã những câu đố theo từng chặng. Tương tác trực tiếp với đội ngũ làm việc tại di tích và hướng dẫn viên cũng được kỳ vọng mang đến cảm xúc sống động hơn cho hành trình khám phá Hà Nội.

Hiện nay, các điểm đến đang từng bước hoàn thiện không gian trải nghiệm riêng, bố trí khu vực trưng bày đồ lưu niệm mang dấu ấn làng nghề Hà Nội và bản sắc của từng điểm đến.

Tạo dấu ấn riêng cho du lịch văn hóa Hà Nội

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, “Thăng Long Tứ Trấn” là một quần thể di tích có giá trị đặc biệt, gắn với lịch sử hình thành và phát triển của kinh thành Thăng Long xưa.

Ông Nguyễn Tiến Đạt nhận định: “Việc đưa Thăng Long Tứ Trấn vào các chương trình du lịch trải nghiệm, tìm hiểu lịch sử và văn hóa Thăng Long là một hướng đi rất ý nghĩa, vừa có giá trị tâm linh, vừa có sức hấp dẫn đối với khách quốc tế”.

Từ góc nhìn doanh nghiệp lữ hành, Giám đốc Công ty lữ hành Sun Smile Travel cho rằng, tour du lịch Thăng Long Tứ Trấn sở hữu giá trị văn hóa đặc sắc, rất phù hợp để đưa vào các chương trình dành cho khách quốc tế lưu trú từ 2 đến 3 ngày tại Hà Nội.

Lý giải về ý tưởng kết nối không gian hồ Hoàn Kiếm với Thăng Long Tứ Trấn, ông Phùng Quang Thắng, Chủ tịch Chi hội Du lịch Xanh Việt Nam cho rằng, hồ Hoàn Kiếm vốn là trung tâm di sản và nơi lưu giữ ký ức nghề của Hà Nội. Khi được kết nối với Thăng Long Tứ Trấn cùng các điểm đến khác, nơi đây sẽ tạo thành hệ thống sản phẩm du lịch mới giàu chiều sâu văn hóa.

“Trong bối cảnh chúng ta đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa, Thăng Long Tứ Trấn sẽ trở thành một trong những điểm nhấn để các doanh nghiệp du lịch phát huy giá trị di sản, từ đó xây dựng các sản phẩm du lịch mới có chiều sâu và bản sắc riêng”, ông Phùng Quang Thắng nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, sức hấp dẫn của tuyến trải nghiệm mới nằm ở khả năng kể chuyện bằng di sản, đưa du khách bước vào hành trình khám phá hồn cốt kinh thành thay vì chỉ dừng lại ở tham quan đơn thuần.

Để tuyến du lịch có thể lan tỏa mạnh hơn trên thị trường, ông Nguyễn Tiến Đạt đề xuất cần đẩy mạnh truyền thông với thông điệp “Đến Hà Nội nhất định phải đến Thăng Long Tứ Trấn”, đồng thời nâng cao chất lượng thuyết minh tại điểm để mỗi di tích đều có thể kể một câu chuyện hấp dẫn, chạm đến cảm xúc của du khách.

Ở góc độ khai thác sản phẩm, bà Đặng Thị Thọ, Trưởng đại diện Phoenix Voyages cho rằng, các doanh nghiệp lữ hành có thể gia tăng trải nghiệm bằng những hoạt động tương tác như gameshow tìm hiểu văn hóa dành cho du khách, từ đó tạo sự kết nối sâu sắc hơn giữa khách tham quan với lịch sử và văn hóa Hà Nội.

Để tuyến du lịch này vận hành hiệu quả, Sở Du lịch Hà Nội cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực cho đội ngũ trực tiếp làm du lịch tại di tích. Theo ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, Sở sẽ tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng cho cán bộ văn hóa làm công tác hướng dẫn, thuyết minh, hướng dẫn viên du lịch tại điểm và lực lượng trông coi tại các di tích quốc gia đặc biệt trên địa bàn Thành phố, trong đó tập trung vào đền Ngọc Sơn và Thăng Long Tứ Trấn. Nội dung đào tạo sẽ bao gồm nghiệp vụ hướng dẫn, kỹ năng giao tiếp, nghệ thuật thuyết minh, xử lý tình huống và thực hành trực tiếp tại điểm di tích.

Theo Kế hoạch số 17/KH-SDL, Thành phố cũng sẽ triển khai khảo sát nhiều tuyến liên kết như đền Ngọc Sơn - hồ Hoàn Kiếm - đền Bạch Mã; Lăng Bác - đền Quán Thánh - đường Thanh Niên - chùa Trấn Quốc; đền Kim Liên và vùng phụ cận; đền Voi Phục - Công viên Thủ Lệ và vùng phụ cận để đánh giá khả năng khai thác, hoàn thiện hạ tầng và hình thành các sản phẩm mang dấu ấn riêng gắn với từng điểm đến.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế trải nghiệm, việc kết nối Hồ Gươm với Thăng Long Tứ Trấn mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một sản phẩm du lịch mới. Đó còn là nỗ lực làm sống dậy ký ức kinh thành, giúp di sản bước gần hơn với đời sống đương đại và mở thêm cơ hội để Hà Nội định vị hình ảnh một đô thị di sản giàu chiều sâu trong mắt bạn bè quốc tế.