Khi diều, UAV, xe cẩu trở thành nguy cơ với lưới điện

Hệ thống truyền tải điện quốc gia do Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) quản lý, vận hành gồm các đường dây 220 - 500 kV trải dài trên cả nước, giữ vai trò quan trọng trong truyền tải điện an toàn, liên tục và ổn định cho nền kinh tế.

Tuy nhiên, cùng với quá trình đô thị hóa, xây dựng hạ tầng và gia tăng các hoạt động sản xuất, sinh hoạt gần đường dây, việc bảo vệ hành lang an toàn lưới điện truyền tải đang đối mặt với không ít nguy cơ.

Theo thống kê của EVNNPT, từ đầu năm 2026 đến nay đã xảy ra 8 sự cố lưới điện truyền tải liên quan đến vi phạm hành lang an toàn. Đáng chú ý, phần lớn bắt nguồn từ những hoạt động khá phổ biến trong đời sống và sản xuất.

Cụ thể, ngày 24/1, đường dây 220 kV Phố Nối - Gia Lộc, thuộc Truyền tải điện Đông Bắc 2, xảy ra sự cố do diều của người dân mắc vào đường dây.

Chưa đầy hai tuần sau, ngày 5/2, đường dây 220 kV Nậm Sum - Nông Cống, thuộc Truyền tải điện Thanh Hóa, gặp sự cố do hệ thống tời ròng rọc của người dân đặt phía dưới đường dây. Khi dây thừng bị đứt, văng lên dây dẫn đã gây sự cố.

Ngày 8/5, thời tiết cực đoan lại trở thành tác nhân làm phát sinh nguy cơ. Lốc xoáy cuốn tấm bạt che máy bơm nước của người dân, khiến tấm bạt vướng vào đầu xà và chuỗi cách điện đường dây 220 kV Sóc Trăng 2 - Cà Mau.

Đến tháng 8, các sự cố liên quan đến hành lang lưới điện xuất hiện liên tiếp. Ngày 8/8, một đường dây 220 kV trên địa bàn tỉnh Hưng Yên xảy ra sự cố do xe cẩu vi phạm khoảng cách an toàn.

Ngày 17/8, đường dây 500 kV Sơn La - Việt Trì, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc 2, xảy ra sự cố do dây diều vướng vào dây dẫn.

Cũng trong ngày này, đường dây 220 kV Lào Cai - Guman 1, thuộc Truyền tải điện Tây Bắc, gặp sự cố khi dây cáp UAV của người dân sử dụng để vận chuyển vật liệu quệt vào đường dây.

Ngày 27/8, đường dây 220 kV Thủy điện Khe Bố - Thủy điện Bản Vẽ, thuộc Truyền tải điện Nghệ An, xảy ra sự cố do người dân sử dụng chất nổ làm đứt dây dẫn.

Gần nhất, ngày 1/9, đường dây 220 kV Hà Đông - Phủ Lý, thuộc Truyền tải điện Hà Nội quản lý, gặp sự cố khi một doanh nghiệp sử dụng máy khoan di động bằng bánh xích để khoan thăm dò địa chất phía dưới dây dẫn, trong phạm vi hành lang và vi phạm khoảng cách an toàn.

Tám sự cố với những nguyên nhân rất khác nhau, từ diều, UAV, xe cẩu, máy khoan đến tời ròng rọc, chất nổ hay một tấm bạt bị gió cuốn, cho thấy rủi ro đối với lưới truyền tải không chỉ đến từ những hành vi cố ý xâm phạm công trình điện.

Trong nhiều trường hợp, nguy cơ xuất phát từ việc người dân, doanh nghiệp hoặc đơn vị thi công chưa nhận diện đầy đủ mức độ nguy hiểm khi tổ chức sản xuất, thi công và sinh hoạt gần đường dây cao áp.

Đặc biệt, với lưới điện cao áp, tai nạn có thể xảy ra ngay cả khi người, phương tiện hoặc vật thể chưa tiếp xúc trực tiếp với dây dẫn. Khi vi phạm khoảng cách an toàn, hiện tượng phóng điện vẫn có thể xảy ra, gây nguy hiểm cho con người, làm hư hỏng thiết bị và dẫn tới sự cố đường dây.

Vi phạm nhỏ có thể ảnh hưởng cả hệ thống điện

Theo quy định hiện hành về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực, duy trì khoảng cách an toàn và bảo vệ hành lang lưới điện cao áp là yêu cầu bắt buộc.

Các hoạt động xây dựng, cơi nới công trình, trồng cây, tập kết vật liệu, sử dụng cần cẩu, xe nâng và các loại máy móc có chiều cao lớn trong hoặc gần hành lang đường dây đều phải tuân thủ quy định về an toàn điện.

Tương tự, những hoạt động tưởng ít liên quan đến công trình điện như thả diều, bóng bay, sử dụng vật bay, vận hành UAV hay đốt lửa gần đường dây cũng có thể trở thành nguồn gây sự cố nếu không kiểm soát khoảng cách an toàn.

Hậu quả trước hết là nguy cơ đối với chính người thực hiện công việc và những người xung quanh, từ điện giật, bỏng điện đến các tai nạn nghiêm trọng khác.

Ở phạm vi rộng hơn, vật thể xâm phạm hành lang có thể gây phóng điện, làm hư hỏng thiết bị hoặc buộc đường dây phải tách khỏi vận hành để xử lý sự cố. Với các đường dây 220 kV và 500 kV giữ vai trò quan trọng trong truyền tải công suất giữa các khu vực, sự cố còn có thể tác động đến khả năng vận hành an toàn, liên tục của hệ thống điện.

Mức độ ảnh hưởng của mỗi sự cố phụ thuộc vào vị trí, thời điểm, thiết bị bị tác động và phương thức vận hành hệ thống tại thời điểm xảy ra sự cố. Bởi vậy, không thể coi một hành vi vi phạm hành lang là nhỏ chỉ vì vật thể hoặc hoạt động gây ra nó có vẻ đơn giản.

Thực tế 8 sự cố trong chưa đầy 9 tháng năm 2026 cho thấy thả một chiếc diều, vận hành UAV chở vật liệu hay đưa xe cẩu, máy khoan vào gần đường dây đều có thể tạo ra hậu quả lớn hơn rất nhiều so với nhận thức ban đầu của người thực hiện.

Siết phòng ngừa từ khu dân cư đến công trường

Trước tình trạng này, EVNNPT cho rằng việc phòng ngừa vi phạm hành lang cần được thực hiện đồng thời từ đơn vị quản lý vận hành, chính quyền địa phương đến doanh nghiệp, nhà thầu và người dân.

Đối với các đơn vị quản lý vận hành, yêu cầu đặt ra là tăng cường kiểm tra, phát hiện sớm các vị trí có nguy cơ cao, đặc biệt tại những khu vực có hoạt động xây dựng, sản xuất, khai thác và vận chuyển diễn ra thường xuyên; đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền, cảnh báo và xử lý nguy cơ ngay từ khi mới phát sinh.

Các địa phương cũng cần kiểm soát chặt hơn những hoạt động có khả năng tác động đến đường dây truyền tải. Khi tổ chức, cá nhân dự kiến thi công hoặc thực hiện công việc gần đường dây, việc tuân thủ quy định về bảo vệ công trình điện lực và an toàn điện cần được đặt ra ngay từ đầu.

Với doanh nghiệp và đơn vị thi công, EVNNPT lưu ý việc khảo sát hiện trường, nhận diện nguy cơ và xây dựng biện pháp bảo đảm an toàn phải được thực hiện từ khâu lập phương án. Trước khi triển khai công việc có khả năng ảnh hưởng đến đường dây, doanh nghiệp cần thông báo, thỏa thuận với đơn vị quản lý vận hành để được hướng dẫn và giám sát an toàn.

Các phương tiện như cần cẩu, máy khoan, xe nâng, thiết bị nâng hạ hoặc vật liệu có chiều cao lớn đặc biệt phải được kiểm soát trong suốt quá trình thi công, tránh xâm phạm khoảng cách an toàn với bộ phận mang điện.

Đối với người dân, EVNNPT khuyến cáo không thả diều, bóng bay, vật bay và thực hiện những hoạt động có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây; không tự ý xây dựng, cơi nới công trình, trồng cây, tập kết vật liệu hoặc sử dụng thiết bị có chiều cao lớn gần đường dây khi chưa thực hiện đầy đủ các yêu cầu an toàn.

Khi phát hiện cây cối, công trình, phương tiện hoặc vật thể có nguy cơ ảnh hưởng đến đường dây, người dân cần thông báo cho đơn vị quản lý vận hành hoặc cơ quan chức năng, thay vì tự tiếp cận, tháo dỡ hoặc xử lý.

Bảo vệ hành lang an toàn lưới điện cao áp vì thế không chỉ là nhiệm vụ của đơn vị truyền tải điện. Trong bối cảnh hệ thống đường dây 220 - 500 kV đi qua nhiều khu dân cư, khu sản xuất và các công trình xây dựng, việc giảm sự cố phụ thuộc đáng kể vào ý thức tuân thủ của tổ chức, doanh nghiệp và người dân.

Một chiếc diều, một sợi cáp UAV hay một cần cẩu vượt quá giới hạn an toàn có thể chỉ là một hành vi chủ quan trong vài phút, nhưng hậu quả có thể là sự cố của một đường dây điện cao áp và nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng con người.