Nhắc đến HPV, nhiều người thường nghĩ ngay đến ung thư cổ tử cung hoặc cho rằng đây đơn thuần là bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Tuy nhiên, HPV là một nhóm virus rất đa dạng với hàng trăm type khác nhau, không phải type nào cũng gây ung thư và không phải ai nhiễm HPV cũng sẽ mắc bệnh nghiêm trọng. Việc hiểu đúng về HPV là chìa khóa quan trọng giúp phòng bệnh hiệu quả và tránh những lo lắng không cần thiết.

TS.Đào Thị Hoa, Trưởng Khoa khám bệnh, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, HPV (Human Papillomavirus) là một trong những loại virus phổ biến nhất trên thế giới.

Theo đó, phần lớn phụ nữ và nam giới có thể nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhiễm HPV đều giống nhau bởi virus này gồm nhiều nhóm khác nhau với mức độ nguy cơ hoàn toàn khác biệt.

Nhiều người thường mặc định HPV đồng nghĩa với ung thư cổ tử cung. Thực tế, đây chỉ là một phần của vấn đề. Một số type HPV chủ yếu gây mụn cóc ngoài da, một số type khác liên quan đến sùi mào gà sinh dục, điển hình là HPV 6 và HPV 11. Trong khi đó, nhóm HPV nguy cơ cao, đặc biệt là HPV 16 và HPV 18, được xác định có liên quan chặt chẽ đến các tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung.

Chính vì vậy, việc biết mình nhiễm HPV chưa đủ để đánh giá mức độ nguy hiểm. Điều quan trọng là xác định người bệnh nhiễm type HPV nào, có thuộc nhóm nguy cơ cao hay không và cần được theo dõi như thế nào.

Bác sỹ của Bệnh viện Phụ sản Trung ương cũng cho hay, HPV sinh dục chủ yếu lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp giữa da và niêm mạc vùng sinh dục. Nguy cơ lây nhiễm thường xuất hiện trong quá trình quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn, đường miệng hoặc các hình thức tiếp xúc thân mật khác tại vùng sinh dục.

Điều đáng lưu ý là người mang HPV có thể hoàn toàn không xuất hiện bất kỳ triệu chứng nào. Nhiều trường hợp không biết mình đã từng nhiễm virus và vô tình lây truyền cho bạn tình. Đây cũng là lý do HPV được xem là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất hiện nay.

TS.Đào Thị Hoa, một trong những hiểu lầm phổ biến là cho rằng sử dụng bao cao su có thể ngăn ngừa hoàn toàn nguy cơ lây nhiễm HPV. Trên thực tế, bao cao su đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có HPV. Tuy nhiên, virus này có thể tồn tại ở những vùng da và niêm mạc không được bao cao su che phủ hoàn toàn. Vì vậy, dù giúp giảm đáng kể nguy cơ lây nhiễm, bao cao su không thể bảo vệ tuyệt đối trước HPV.

Bác sỹ của Bệnh viện Phụ sản Trung ương khuyến cáo việc phòng ngừa HPV cần được thực hiện đồng bộ bằng nhiều biện pháp. Tiêm vắc-xin HPV đúng độ tuổi, quan hệ tình dục an toàn, khám phụ khoa định kỳ, thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo và tuân thủ lịch theo dõi của bác sỹ khi có kết quả bất thường là những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh.

Một câu hỏi thường gặp khác là liệu HPV có thể lây qua các sinh hoạt thường ngày hay không. Theo các chuyên gia, đối với HPV sinh dục, những hoạt động như ăn uống chung, dùng chung nhà vệ sinh, bơi chung hồ bơi, giặt chung quần áo hoặc sinh hoạt chung trong gia đình không được xem là đường lây truyền chính.

HPV sinh dục chủ yếu lây qua tiếp xúc thân mật trực tiếp vùng sinh dục. Vì vậy, người dân không nên quá lo lắng hoặc kỳ thị những người nhiễm HPV chỉ vì các hoạt động sinh hoạt thông thường.

Tuy nhiên, để bảo đảm vệ sinh cá nhân, mỗi người vẫn nên sử dụng riêng đồ lót, khăn tắm và các vật dụng cá nhân tiếp xúc trực tiếp với vùng kín nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm các bệnh lý khác.

TS.Đào Thị Hoa nhấn mạnh, HPV là loại virus rất phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Phần lớn các trường hợp nhiễm HPV có thể tự đào thải khỏi cơ thể sau một thời gian mà không gây hậu quả nghiêm trọng.

Tuy nhiên, ở một số người, đặc biệt là những trường hợp nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài, virus có thể gây ra các tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện sớm.

Thông tư của Bộ Y tế nêu rõ, từ ngày 1/7/2026, vắc-xin HPV sẽ chính thức được đưa vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng. Theo quy định, trẻ em gái từ 9 đến dưới 15 tuổi sẽ thuộc nhóm được tiêm miễn phí vắc-xin HPV. Đây cũng là độ tuổi được các chuyên gia đánh giá mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu nhất bởi phần lớn trẻ chưa từng phơi nhiễm với virus HPV.

Trước mắt, loại vắc-xin được sử dụng là Gardasil 4, giúp phòng ngừa 4 chủng HPV gồm 6, 11, 16 và 18. Chương trình ưu tiên triển khai cho trẻ em gái tại các tỉnh khó khăn, vùng sâu, vùng xa, với khoảng 18.900 trẻ gái 12 tuổi được tiêm mỗi năm trong giai đoạn đầu.

Việc lần đầu tiên đưa vắc-xin HPV vào chương trình tiêm chủng quốc gia được xem là dấu mốc quan trọng của y tế dự phòng Việt Nam. Chính sách này không chỉ giúp tăng khả năng tiếp cận vắc-xin cho trẻ em, đặc biệt ở những khu vực còn nhiều khó khăn, mà còn mở ra kỳ vọng giảm đáng kể gánh nặng ung thư cổ tử cung trong tương lai.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HPV là loại virus lây truyền chủ yếu qua đường tình dục với hơn 100 type khác nhau. Đây là nguyên nhân gây ra gần như toàn bộ các trường hợp ung thư cổ tử cung, đồng thời liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như ung thư âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật, hầu họng và mụn cóc sinh dục.

Các chuyên gia cho rằng, hiệu quả phòng bệnh của vắc-xin HPV đạt cao nhất ở nhóm trẻ từ 9 đến 14 tuổi. BSCKI Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cho biết, đây là giai đoạn trẻ chưa phơi nhiễm virus qua đường tình dục nên hệ miễn dịch tạo được lượng kháng thể mạnh nhất.

Ở nhóm tuổi từ 9 đến 14, trẻ chỉ cần tiêm 2 liều cách nhau 6 tháng để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Trong khi đó, những người bắt đầu tiêm sau 14 tuổi thường cần đủ 3 liều trong vòng 6 tháng mới đạt hiệu quả tương đương.

"Tiêm vắc-xin càng sớm, đặc biệt trong độ tuổi 9-14, càng giúp nâng cao hiệu quả phòng bệnh, bảo vệ cơ thể từ sớm và đồng thời tiết kiệm chi phí do giảm được một mũi tiêm", BSCKI Lê Thị Giao Thi cho biết.

Theo các chuyên gia, việc đưa Gardasil 4 vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng là bước khởi đầu rất quan trọng nhằm mở rộng độ bao phủ vắc-xin trong cộng đồng. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của khoa học, hiện nay người dân còn có thêm lựa chọn là Gardasil 9, loại vắc-xin có khả năng phòng ngừa tới 9 chủng HPV.

Nếu Gardasil 4 bảo vệ trước 4 chủng HPV phổ biến gồm 6, 11, 16 và 18 thì Gardasil 9 mở rộng thêm khả năng phòng ngừa 5 chủng HPV nguy cơ cao khác gồm 31, 33, 45, 52 và 58. Đây đều là những chủng có liên quan đến nguy cơ ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý ác tính khác.

Theo đánh giá của các chuyên gia, Gardasil 9 hiện là loại vắc-xin HPV có phạm vi bảo vệ rộng, với hiệu quả phòng bệnh trên 90% ở cả nam giới và nữ giới. Đặc biệt, vắc-xin được chỉ định cho người từ 9 đến 45 tuổi, giúp mở rộng cơ hội phòng bệnh cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Không chỉ phụ nữ, nam giới cũng có thể nhiễm HPV và mắc các bệnh liên quan như mụn cóc sinh dục, ung thư hậu môn hoặc ung thư hầu họng. Chính vì vậy, nhiều quốc gia trên thế giới hiện đã triển khai tiêm HPV cho cả bé trai nhằm giảm nguy cơ lây truyền virus trong cộng đồng và tăng hiệu quả miễn dịch cộng đồng.

BSCKI Lê Thị Giao Thi cho biết, bên cạnh việc cung cấp đầy đủ các loại vắc-xin HPV phổ biến như Gardasil 4 và Gardasil 9, hệ thống Tiêm chủng Long Châu còn thực hiện tư vấn cá thể hóa cho từng nhóm khách hàng, từ trẻ vị thành niên, phụ nữ trẻ đến nam giới có nhu cầu phòng bệnh liên quan đến HPV.

Người dân được khám sàng lọc kỹ lưỡng trước tiêm, theo dõi trong và sau tiêm theo quy trình an toàn nghiêm ngặt nhằm bảo đảm hiệu quả và hạn chế tối đa các phản ứng bất lợi.

Các chuyên gia nhấn mạnh, việc triển khai miễn phí vắc-xin HPV là cơ hội rất lớn để gia tăng tỷ lệ bao phủ tiêm chủng và giảm gánh nặng ung thư cổ tử cung trong tương lai.