Cục Người có công, Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 thông tư hiện hành liên quan đến chế độ, chính sách dành cho cựu chiến binh và thanh niên xung phong. 

Cả nước hiện có khoảng 4 triệu hội viên Hội Cựu chiến binh Việt Nam. Bên cạnh đó, 48.769 thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và 282.690 thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ đang hưởng chế độ, chính sách theo quy định.

Các thông tư đang áp dụng được ban hành khi bộ máy chính quyền địa phương còn tổ chức theo 3 cấp. Nhiều thủ tục vì thế được thiết kế với sự tham gia của UBND cấp huyện, từ tiếp nhận, kiểm tra đến chuyển hồ sơ lên cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Sau khi cấp huyện kết thúc hoạt động, quy trình cũ không còn tương thích với cơ cấu tổ chức mới, cần được điều chỉnh để tránh phát sinh khoảng trống thẩm quyền hoặc kéo dài thời gian giải quyết.

Theo phương án do Bộ Nội vụ đề xuất, UBND cấp xã sẽ tiếp nhận, xác nhận hồ sơ rồi chuyển trực tiếp đến Sở Nội vụ. Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh chịu trách nhiệm thẩm định và ban hành quyết định theo thẩm quyền, thay cho quy trình phải đi qua cấp huyện như trước.

Cách tổ chức này giảm một tầng luân chuyển hồ sơ, đồng thời phân định rõ trách nhiệm giữa cấp xã và cấp tỉnh. Cấp xã giữ vai trò đầu mối gần dân, trực tiếp kiểm tra thông tin ban đầu; Sở Nội vụ thực hiện khâu thẩm định, ra quyết định và quản lý chính sách trên phạm vi toàn tỉnh, thành phố.

Đối với chế độ mai táng phí dành cho cựu chiến binh, dự thảo xây dựng quy trình riêng với tổng thời gian giải quyết 15 ngày làm việc. So với khoảng 24 ngày theo quy trình hiện hành, thời gian xử lý được rút ngắn 9 ngày.

Thủ tục dành cho thanh niên xung phong đã hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến cũng được đề xuất giảm từ 25 ngày xuống còn 15 ngày làm việc. Trong đó, UBND cấp xã có 5 ngày để tiếp nhận, kiểm tra, xác nhận và chuyển hồ sơ; Sở Nội vụ giải quyết trong 10 ngày tiếp theo.

Với chế độ bảo hiểm y tế và trợ cấp mai táng dành cho thanh niên xung phong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, hồ sơ sau khi được UBND cấp xã xác nhận cũng sẽ chuyển thẳng đến Sở Nội vụ. Khâu xử lý tại cấp huyện được loại bỏ để phù hợp với bộ máy chính quyền địa phương hiện nay.

Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra đối với UBND cấp xã sẽ cao hơn khi địa phương trở thành nơi tiếp nhận, kiểm tra và xác nhận hồ sơ ban đầu. Chất lượng rà soát tại cơ sở ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thẩm định của Sở Nội vụ, nhất là với trường hợp giấy tờ hình thành từ nhiều năm trước hoặc thông tin giữa các tài liệu chưa thống nhất.

Dự thảo bổ sung 3 phương thức tiếp nhận hồ sơ. Người dân có thể nộp trực tiếp tại Trung tâm Phục vụ hành chính công, gửi qua dịch vụ bưu chính hoặc thực hiện trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Cơ quan giải quyết thủ tục được định hướng khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các kho dữ liệu dùng chung của cơ quan nhà nước. Thông tin đã có trên hệ thống sẽ được đối chiếu, tái sử dụng, qua đó hạn chế yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ mà cơ quan công quyền đã quản lý.

Phương thức trực tuyến cũng tạo điều kiện để người hưởng chính sách hoặc thân nhân gửi hồ sơ mà không phải đi lại nhiều lần. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu, mức độ số hóa tài liệu và sự hỗ trợ của cán bộ tại cơ sở đối với người cao tuổi, người chưa quen thao tác trên nền tảng điện tử.

Cùng với sửa quy trình, Bộ Nội vụ đề xuất thay thế 13 biểu mẫu, cập nhật tên cơ quan và các thuật ngữ liên quan theo cơ cấu tổ chức mới sau khi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội hợp nhất với Bộ Nội vụ. Hệ thống biểu mẫu mới sẽ phản ánh đúng đầu mối tiếp nhận, thẩm định và ban hành quyết định trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bộ Nội vụ khẳng định dự thảo tập trung điều chỉnh hồ sơ, trình tự, thủ tục, thẩm quyền và phương thức tổ chức thực hiện. Các chính sách hiện hành vẫn được giữ ổn định, gồm đối tượng áp dụng, điều kiện hưởng, chế độ, mức hưởng và nguồn kinh phí. Dự thảo cũng không bổ sung thủ tục hành chính mới, không làm tăng chi phí tuân thủ đối với người dân và tổ chức. 

Theo kế hoạch, thông tư dự kiến được trình ban hành trong tháng 9/2026, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để các địa phương giải quyết chế độ cho cựu chiến binh, thanh niên xung phong sau khi chuyển sang mô hình chính quyền 2 cấp.