Nội dung trên được Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nhấn mạnh khi quán triệt nội dung kết luận số 17-KL/TW tại Hội nghị triển khai thực hiện định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội Khóa XVI, sáng 16/6.

Ông Định nêu rõ, công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI không chỉ là tạo lập khuôn khổ pháp lý cho việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2031 mà còn từng bước xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, dân chủ, công bằng, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển.

Kết quả của công tác lập pháp nhiệm kỳ này sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng thể chế phát triển của đất nước, góp phần quan trọng để thực hiện thắng lợi hai mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và năm 2045 mà Đảng ta đã đề ra.

Phó chủ tịch Quốc hội cho biết, Kết luận đã xác định rõ 9 định hướng lập pháp trọng tâm cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Đây không chỉ là định hướng đối với chương trình lập pháp của nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI mà còn là những định hướng lớn về hoàn thiện thể chế phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Về tổng thể, các định hướng này tập trung vào ba nhóm vấn đề trọng tâm chủ yếu.

Một là, nhóm định hướng về tiếp tục hoàn thiện thể chế tổ chức và vận hành Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trọng tâm là thể chế hóa các chủ trương của Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy, vận hành hiệu quả mô hình chính quyền ba cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ trách nhiệm và tăng cường kiểm soát quyền lực; đồng thời, cũng chuẩn bị triển khai nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 sau khi có quyết định của cấp có thẩm quyền.

Điều cần hết sức chú ý ở nhóm định hướng này là mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện các quy định về tổ chức bộ máy mà sâu xa hơn là xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, ông Định nhấn mạnh.

Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế phát triển, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo Phó chủ tịch Quốc hội, đây là nhóm định hướng hết sức quan trọng của công tác lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI. Tinh thần xuyên suốt là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng khuôn khổ pháp lý thuận lợi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; khơi thông, phát huy cao độ các nguồn lực cho phát triển; tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh; đồng thời hoàn thiện pháp luật về tài nguyên, môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Phó chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, điểm mới nổi bật là công tác lập pháp không chỉ tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho các lĩnh vực hiện hữu mà phải chủ động tạo lập hành lang pháp lý thúc đẩy phát triển các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới, phương thức quản trị mới và các động lực tăng trưởng mới, qua đó mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nhóm định hướng thứ ba được ông Định nêu là về bảo vệ vững chắc Tổ quốc và nâng cao vị thế quốc gia. Việc hoàn thiện pháp luật về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển với bảo đảm quốc phòng, an ninh, bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, Phó chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Về nhiệm vụ, giải pháp, ông Định lưu ý thêm 3 nội dung trọng tâm. Đó là, tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước, xã hội; từ việc tập trung giải quyết những yêu cầu trước mắt sang chủ động tạo lập nền tảng thể chế cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.

Công tác xây dựng pháp luật phải được xác định là “đột phá của đột phá” trong hoàn thiện thể chế cho phát triển đất nước; dứt khoát từ bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; chuyển từ tư duy tiền kiểm sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát.

Pháp luật không chỉ là công cụ quản lý nhà nước, mà phải tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp, phát huy quyền tự do kinh doanh, đổi mới sáng tạo, chủ động tham gia phát triển kinh tế - xã hội; khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển; xác định đầu tư cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển; xây dựng chính sách, pháp luật phải gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.

Lưu ý tiếp theo là bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Pháp luật chỉ thực sự phát huy giá trị khi các quy định xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, có tính khả thi cao, được triển khai đồng bộ, đi vào cuộc sống và tạo ra những chuyển biến tích cực trong thực tiễn.

Quá trình tổ chức thi hành pháp luật cần thường xuyên tổng kết thực tiễn, đánh giá hiệu quả, chất lượng chính sách, pháp luật, lấy kết quả phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chất lượng đời sống của Nhân dân làm thước đo hiệu quả chính sách, pháp luật; kịp thời phát hiện bất cập, hạn chế và đề xuất sửa đổi, bổ sung, tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế đang cản trở quá trình phát triển.

Phó chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý đẩy mạnh ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp, hiện đại hóa toàn diện phương thức xây dựng pháp luật.

Đây là cơ sở để từng bước hiện đại hóa toàn diện quy trình lập pháp theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả góp phần xây dựng hệ thống pháp luật có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của kinh tế số, xã hội số, ông Định nhấn mạnh.