Là địa phương có hệ thống di sản văn hóa phong phú, Hưng Yên hiện có 3.716 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 6 di tích, cụm di tích quốc gia đặc biệt và 284 di tích, cụm di tích cấp quốc gia. Toàn tỉnh có 1.152 lễ hội truyền thống, trong đó 20 lễ hội đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến cùng hệ thống di tích, lễ hội, hiện vật, làng nghề và các loại hình nghệ thuật truyền thống tạo nên nguồn tài nguyên văn hóa phục vụ bảo tồn, nghiên cứu, giáo dục, quảng bá và phát triển du lịch.

Trong bối cảnh chuyển đổi số được triển khai trên nhiều lĩnh vực, ngày 24/8, UBND tỉnh Hưng Yên ban hành Kế hoạch số 330/KH-UBND về tổ chức triển khai thực hiện hạ tầng văn hóa số trên địa bàn tỉnh. Kế hoạch xác định dữ liệu số là nền tảng, công nghệ số là công cụ, đổi mới sáng tạo là động lực và các giá trị văn hóa truyền thống là cốt lõi trong xây dựng môi trường văn hóa số.

Số hóa di sản, hình thành nền tảng dữ liệu văn hóa

Quá trình số hóa tại Hưng Yên đã được triển khai từ những lĩnh vực cụ thể. Theo số liệu trong Kế hoạch, năm 2025, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã số hóa 52 hiện vật, xây dựng tour 3D và ứng dụng mã QR tại Bảo tàng tỉnh. Sang năm 2026, tỉnh tiếp tục triển khai số hóa 3D/360 các điểm di tích.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, theo Kế hoạch, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã hoàn thành tích hợp Cổng Du lịch thông minh, đặt 12 bảng QR tại các khu, điểm du lịch và số hóa 13 khu, điểm du lịch trên địa bàn.

Trên nền tảng kết quả này, Kế hoạch đặt mục tiêu số hóa 100% di tích. Riêng trong năm 2026, tỉnh phấn đấu hoàn thành số hóa 100% di tích xếp hạng quốc gia đặc biệt, quốc gia và 100% di sản văn hóa phi vật thể trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Cùng với số hóa, tỉnh xây dựng cơ sở dữ liệu số và ứng dụng 3D, thực tế ảo, thực tế tăng cường, thuyết minh tự động, mã QR, bản đồ số trong quản lý, bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị di sản. Đây là nhóm công cụ được triển khai để bổ sung các phương thức tiếp cận di sản trên môi trường số, đồng thời hỗ trợ công tác quản lý và kiểm kê.

Hạ tầng dữ liệu được kết nối với các nền tảng số dùng chung. Kế hoạch xác định triển khai thư viện số, bảo tàng số, hệ thống di sản số và nghệ thuật biểu diễn trực tuyến; dữ liệu được cập nhật thường xuyên để phục vụ quản lý nhà nước, thống kê, báo cáo, kiểm kê di sản và nhu cầu tra cứu của người dân, doanh nghiệp.

Tỉnh đồng thời ưu tiên ứng dụng 5G, IoT, AI, Big Data và điện toán đám mây trong xây dựng hạ tầng văn hóa số. Việc thống kê, kiểm kê và báo cáo định kỳ, đột xuất được định hướng thực hiện thông qua hệ thống thông tin dùng chung, nhằm bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời.

Cùng với dữ liệu do cơ quan quản lý xây dựng, Kế hoạch dành riêng nội dung cho sự tham gia của cộng đồng. Các dữ liệu văn hóa phù hợp được công khai để cơ quan, tổ chức, cá nhân khai thác phục vụ nghiên cứu, học tập, quảng bá hình ảnh địa phương và phát triển sản phẩm văn hóa. Người dân được khuyến khích cung cấp tư liệu, hình ảnh, hiện vật và chia sẻ các giá trị văn hóa truyền thống trên nền tảng số.

Việc tổ chức dữ liệu theo hướng thu thập, số hóa, chuẩn hóa, kết nối và khai thác giúp hình thành nền tảng phục vụ quản lý, nghiên cứu, giáo dục và nhu cầu tiếp cận thông tin của người dân. Trong đó, di tích và di sản phi vật thể là những nhóm dữ liệu quan trọng.

Từ dữ liệu văn hóa đến hệ sinh thái sản phẩm số

Khi cơ sở dữ liệu từng bước được hình thành, nhiệm vụ tiếp theo Hưng Yên đặt ra là phát triển các sản phẩm, dịch vụ và không gian văn hóa trên môi trường số.

Theo Kế hoạch, tỉnh xây dựng các chuyên trang, chuyên mục, phóng sự, phim tài liệu giới thiệu lịch sử, văn hóa, lễ hội, danh lam thắng cảnh, nghề truyền thống và các giá trị văn hóa - lịch sử tiêu biểu trên Cổng thông tin điện tử và các nền tảng số. Đồng thời, tỉnh khuyến khích sáng tạo nội dung số về lịch sử, văn hóa, di sản và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu văn hóa với hệ thống dữ liệu quốc gia.

Một mục tiêu được xác định là phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế quan trọng của tỉnh, gắn với phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch và chuyển đổi số; từng bước hình thành các sản phẩm và thương hiệu văn hóa đặc trưng mang bản sắc Hưng Yên.

Định hướng này mở rộng khả năng khai thác dữ liệu văn hóa từ hoạt động quản lý sang các lĩnh vực có nhu cầu sử dụng thông tin. Dữ liệu về lịch sử, di tích, lễ hội, làng nghề và nghệ thuật truyền thống có thể được sử dụng để xây dựng nội dung truyền thông, phục vụ quảng bá điểm đến, giáo dục di sản và phát triển sản phẩm văn hóa theo quy định.

Trong lĩnh vực du lịch, việc số hóa các khu, điểm du lịch và phát triển Cổng Du lịch thông minh tạo thêm kênh cung cấp thông tin cho du khách. Các công cụ như mã QR, bản đồ số, thuyết minh tự động và nội dung đa phương tiện được Kế hoạch xác định là những phương thức ứng dụng công nghệ trong quảng bá, tiếp cận và trải nghiệm di sản.

Ở cấp cộng đồng, tỉnh định hướng xây dựng mô hình thư viện mở, chương trình văn hóa đọc và tủ sách cộng đồng tại khu vực đô thị, nông thôn. Nội dung này được triển khai cùng với việc mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, tri thức và các sản phẩm văn hóa trên môi trường số.

Để hạ tầng văn hóa số vận hành ổn định, Kế hoạch yêu cầu khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng hiện có, tối ưu nguồn lực, khuyến khích xã hội hóa và đa dạng hóa nguồn vốn. Ngân sách tỉnh được cân đối phù hợp cho xây dựng, quản lý, vận hành, duy trì và phát triển hạ tầng; đồng thời ưu tiên phương thức thuê dịch vụ đối với nguồn kinh phí ngân sách nhà nước dành cho phát triển hạ tầng văn hóa số.

An toàn dữ liệu được đặt song song với quá trình xây dựng và khai thác hệ thống. Công an tỉnh được giao phối hợp kiểm tra, theo dõi, cập nhật thông tin trên các nền tảng số; triển khai bảo vệ nhiều lớp, giám sát, cảnh báo sớm, ứng cứu và phục hồi hệ thống khi xảy ra sự cố.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan chủ trì thực hiện Kế hoạch, chịu trách nhiệm tham mưu phát triển hạ tầng, cơ sở dữ liệu, nền tảng số và chính sách hỗ trợ công nghệ, sản phẩm, dịch vụ văn hóa số. Các xã, phường xây dựng kế hoạch triển khai tại địa phương, tổ chức đào tạo, tuyên truyền và hướng dẫn người dân khai thác các tiện ích số. Việc phân công trách nhiệm giữa các sở, ngành và địa phương tạo cơ sở để hạ tầng, dữ liệu và các nền tảng văn hóa số được triển khai thống nhất trên địa bàn.

Từ những kết quả số hóa hiện vật, điểm du lịch và di tích đã triển khai, Hưng Yên đang mở rộng sang xây dựng cơ sở dữ liệu và các nền tảng văn hóa số trên quy mô toàn tỉnh. Việc kết nối dữ liệu với quản lý, giáo dục, du lịch và phát triển sản phẩm văn hóa được đặt trong cùng một kế hoạch, tạo cơ sở triển khai quá trình số hóa và khai thác các giá trị văn hóa của địa phương.