Chế biến sâu để nâng giá trị nông sản địa phương

Ngày 31/10, vòng chung kết Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh lần thứ 12 - năm 2026 chính thức diễn ra với sự tham gia của 34 dự án đến từ 18 tỉnh, thành phố trên cả nước. Cuộc thi do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA), Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng Cao phối hợp cùng Công ty Cổ phần Vinamit, Tập đoàn Trung Nguyên Legend, Công ty TNHH Cỏ May Sa Đéc, Mạng lưới Khởi nghiệp Xanh cùng các đơn vị đồng hành tổ chức.

Một trong những hướng đi nổi bật tại cuộc thi năm nay là phát triển các sản phẩm chế biến từ nông sản, thực phẩm và nguyên liệu bản địa. Thay vì chỉ tiêu thụ nguyên liệu thô, nhiều dự án tìm cách tạo ra sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn thông qua chế biến, hoàn thiện chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Có thể kể đến các dự án như Thốt Nốt Tươi Đóng Lon của An Giang, Bơ hạt điều Thuận Thiên của Đồng Nai, Magic Banana của TP.HCM, Mứt chanh dây sấy dẻo và nước cốt chanh dây mật ong rừng của Đắk Lắk, PQ Healthy Foods với thực phẩm thay thế từ La Hán Quả và củ Nưa của Gia Lai.

Bên cạnh đó, các dự án như Đa dạng hóa sản phẩm từ cây chè Gay của Nghệ An, Măng Mai Lâm Thượng của Lào Cai, Chả cá Rô phi nước lợ Hòa Đê của Cần Thơ hay Mứt me Kim Anh của Vĩnh Long cũng cho thấy nỗ lực khai thác những nguồn nguyên liệu đặc trưng của từng địa phương.

Một hướng tiếp cận đáng chú ý khác là tận dụng phụ phẩm, tái sử dụng vật liệu và phát triển các giải pháp giảm chất thải.

Tiêu biểu là Coffeenergy với ý tưởng phát triển pin hữu cơ từ bã cà phê; dự án chuyển hóa vỏ sầu riêng thành Biochar, giấm gỗ và phân bón hữu cơ bằng công nghệ nhiệt phân yếm khí tuần hoàn; Lưới xanh với mô hình tái sinh lưới đánh cá; GreenLayer Materials sử dụng bột vỏ dừa để phát triển vật liệu.

Ngoài ra, dự án DMCBiochar ứng dụng công nghệ nhiệt phân gián tiếp tuần hoàn để chuyển hóa phụ phẩm nông nghiệp thành Biochar, Bio Oil và các sản phẩm phục vụ nông nghiệp bền vững.

Công nghệ xanh cần chứng minh hiệu quả kinh doanh

Không chỉ tập trung vào sản phẩm, một số dự án tại cuộc thi lựa chọn phát triển công nghệ và nền tảng số nhằm thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, kết nối thị trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Trong nhóm này có EA Agri với hệ sinh thái nông nghiệp thông minh, Chợ Cà Phê với nền tảng hạ tầng số cho ngành cà phê Việt Nam, Creain với nền tảng thủ công GIG Economy và VA ECO ROASTERY với hệ thống xưởng rang cà phê thông minh không phát thải.

Chia sẻ về hành trình phát triển của các dự án khởi nghiệp xanh, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, kết quả đạt được tại cuộc thi mới chỉ là bước khởi đầu của quá trình học hỏi và hoàn thiện.

“Đây là thành công bước đầu của các bạn, nhưng thực sự đây mới là bắt đầu một chương trình học mới của chúng ta”, bà Phạm Chi Lan nhấn mạnh.

Theo bà Chi Lan, nhiều nguồn nguyên liệu tưởng chừng là phế liệu bỏ đi vẫn có thể trở thành hàng hóa, tạo công ăn việc làm cho nhiều đối tượng khác nhau. Từ góc độ này, giá trị của một dự án khởi nghiệp không chỉ nằm ở tính mới của ý tưởng hay sản phẩm, mà còn ở khả năng tạo ra hiệu quả kinh tế, giải quyết vấn đề môi trường và mang lại lợi ích cho cộng đồng.

Đồng hành cùng các dự án, bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc BSA, phụ trách Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh cho biết, Trung tâm BSA đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn, tọa đàm và khóa học chuyên đề về phát triển sản phẩm, thiết kế bao bì, truyền thông số và mở rộng thị trường.

Bên cạnh hoạt động đào tạo, các chương trình xúc tiến thương mại cũng được tổ chức nhằm giúp doanh nghiệp khởi nghiệp có cơ hội tham gia bán hàng, tiếp cận người tiêu dùng, chuyên gia và kết nối với các doanh nghiệp. Những hoạt động này góp phần hỗ trợ các dự án từng bước hoàn thiện sản phẩm, nâng cao năng lực kinh doanh và tìm kiếm cơ hội đưa sản phẩm ra thị trường.