Hàng Việt tăng hiện diện tại EU

Xung đột địa chính trị, chiến sự tại Trung Đông kéo dài từ cuối tháng 2 cùng giá năng lượng tăng cao đang gây sức ép lên chi phí sinh hoạt và sức mua tại nhiều quốc gia, trong đó có các nước EU. Dù vậy, xuất khẩu hàng hóa Việt Nam sang thị trường này vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 9 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt 50,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ năm trước. Ở chiều ngược lại, EU xuất khẩu sang Việt Nam gần 15 tỷ USD hàng hóa, chủ yếu là máy móc, thiết bị, dược phẩm, phương tiện vận tải và phụ tùng.

Tổng kim ngạch thương mại hai chiều 9 tháng qua đạt khoảng 65,6 tỷ USD, tiếp tục cho thấy sức bật của quan hệ thương mại Việt Nam - EU trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy trao đổi thương mại song phương là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Hiệp định được ký kết tháng 6/2019 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/8/2020, tạo lợi thế về thuế quan, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và thúc đẩy doanh nghiệp hai bên tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Bộ Công thương đánh giá, trong số 17 hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đang thực thi, EVFTA mang lại lợi thế đáng kể, thể hiện qua việc Việt Nam duy trì thặng dư thương mại lớn với EU.

Hiệp định đã phát huy vai trò tích cực trong việc duy trì và thúc đẩy tăng trưởng thương mại giữa Việt Nam với 27 quốc gia thành viên EU. Trong bối cảnh thị trường khu vực còn nhiều bất ổn, chuỗi cung ứng và kinh tế EU đối mặt với không ít khó khăn, xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng cao, cho thấy năng lực cung ứng và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong nước ngày càng được cải thiện.

Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam - EU đạt hơn 73,8 tỷ USD, tăng 7,8% so với năm 2024. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt gần 56,2 tỷ USD, tăng 8,6%, chiếm 11,8% tổng kim ngạch xuất khẩu hàng hóa cả nước.

Đáng chú ý, Việt Nam tiếp tục duy trì thặng dư thương mại lớn với EU, đạt hơn 38,5 tỷ USD trong năm 2025, cao hơn mức 35 tỷ USD của năm trước đó.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực đều ghi nhận kết quả tích cực. Năm 2025, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện dẫn đầu với kim ngạch 9,8 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024. Tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 7,1 tỷ USD, tăng 1,3%; điện thoại và linh kiện đạt 6,8 tỷ USD, tăng 9,7%. Ba nhóm hàng này chiếm khoảng 42% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU.

Ngoài ra, xuất khẩu giày dép đạt 6 tỷ USD, tăng 4,8%; hàng dệt may đạt 4,7 tỷ USD, tăng 11,2%; túi xách, ví, vali, mũ và ô, dù đạt 1 tỷ USD, tăng 4,4%.

Những kết quả này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang từng bước thích ứng với yêu cầu ngày càng cao của EU về tiêu chuẩn kỹ thuật, lao động và phát triển bền vững. EU tiếp tục là thị trường quan trọng đối với các nhóm hàng công nghiệp, tiêu dùng của Việt Nam.

Với Tổng công ty cổ phần May Hưng Yên, EU là thị trường truyền thống và tiếp tục được doanh nghiệp tập trung khai thác nhằm gia tăng xuất khẩu. Theo ông Chu Hữu Nghị, Phó tổng giám đốc May Hưng Yên, EVFTA tạo thêm dư địa để hàng hóa Việt Nam tăng tốc xuất khẩu, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao về tuân thủ. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không ngừng nâng cấp năng lực sản xuất và quản trị để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường.

Bên cạnh các nhóm hàng công nghiệp, nhiều mặt hàng nông sản cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể. Năm 2025, xuất khẩu cà phê sang EU đạt 3,6 tỷ USD, tăng 68,3% về trị giá và 26,1% về lượng. Kết quả này phản ánh tác động đồng thời của giá cà phê thế giới tăng cao và khả năng mở rộng thị phần của cà phê Việt Nam nhờ cải thiện chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc.

Xuất khẩu rau quả tăng 45,7%, đạt 353 triệu USD; hạt điều đạt 1,05 tỷ USD, tăng 25,2%; thủy sản đạt 1,4 tỷ USD, tăng 12,6%. Các mặt hàng này tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực, cho thấy tiềm năng mở rộng xuất khẩu sang EU.

Diễn biến trên cho thấy cơ hội nâng cao thị phần tại EU không chỉ nằm ở các nhóm hàng xuất khẩu truyền thống, mà còn hiện diện ở những ngành hàng có khả năng đáp ứng tốt hơn yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và tính bền vững.

Mở rộng dư địa thương mại song phương

Quan hệ Việt Nam - EU tiếp tục được củng cố khi hai bên nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 1/2026, nhân dịp kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Đây là khung khổ hợp tác mới, tạo nền tảng chính trị thuận lợi để hai bên mở rộng trên nhiều lĩnh vực, trong đó có thương mại, công nghệ và tăng trưởng xanh.

Đại sứ Liên minh châu Âu tại Việt Nam, ông Julien Guerrier nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam - EU đang phát triển vững chắc, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu, bao trùm hầu hết các lĩnh vực.

Trong khi đó, Đại sứ Việt Nam tại Vương quốc Bỉ, Trưởng phái đoàn Việt Nam bên cạnh EU Nguyễn Hương Trà cho rằng, quan hệ Việt Nam - EU đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp. Tin cậy chính trị giữa hai bên không ngừng được tăng cường thông qua các hoạt động trao đổi, tiếp xúc cấp cao. Việt Nam tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN, trong khi EU là một trong 4 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.

“Hai bên đang triển khai hiệu quả hơn nữa các thỏa thuận, cam kết đã ký kết; phát huy thế mạnh của mỗi bên để tăng tính bổ trợ trong hợp tác, trong đó Việt Nam mong muốn tăng cường hơn nữa hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với EU. Việt Nam cũng kỳ vọng đóng vai trò lớn hơn trong việc làm cầu nối cho hợp tác giữa EU với ASEAN nói chung và từng thành viên ASEAN nói riêng”, bà Nguyễn Hương Trà cho biết.

Với quy mô thị trường lớn, EU vẫn còn nhiều dư địa để hàng hóa Việt Nam gia tăng hiện diện. Khối này nhập khẩu khoảng 2.500 tỷ EUR hàng hóa từ bên ngoài mỗi năm; nếu tính cả thương mại nội khối, tổng quy mô lên tới 4.025 tỷ EUR. Dù xuất khẩu của Việt Nam sang EU tăng trưởng tích cực, nhưng thị phần hàng Việt tại thị trường này mới chỉ đạt hơn 2%.

Xét theo từng thị trường thành viên, xuất khẩu của Việt Nam tập trung nhiều tại Hà Lan, đạt 13,5 tỷ USD; Đức đạt 9,53 tỷ USD; Italy đạt 5,3 tỷ USD; Tây Ban Nha đạt 4,12 tỷ USD và Bỉ đạt 3,58 tỷ USD. Trong khi đó, kim ngạch xuất khẩu sang một số thị trường còn khá khiêm tốn, như Luxembourg đạt 110 triệu USD, Croatia đạt 77 triệu USD, Romania đạt 404 triệu USD và Đan Mạch đạt 426 triệu USD.

Điều này cho thấy dư địa mở rộng thị trường trong EU vẫn còn đáng kể. Nhưng đây cũng là thị trường có yêu cầu khắt khe, với các tiêu chuẩn ngày càng cao về chất lượng, môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc. Muốn tận dụng hiệu quả cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá sang nâng cao chất lượng, năng lực đáp ứng tiêu chuẩn và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương) khuyến nghị, trong giai đoạn tới, để khai thác thực chất hơn EVFTA, doanh nghiệp Việt Nam cần đẩy mạnh chuyển đổi sản xuất, chú trọng các tiêu chí tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu của EU đối với cả sản phẩm công nghiệp và nông, thủy sản.

Bước sang năm thứ 7 thực thi EVFTA, lộ trình cắt giảm thuế quan của EU đối với hàng hóa Việt Nam đang tiến tới hoàn tất, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho các nhà sản xuất trong nước. Ở chiều ngược lại, tiến trình cắt giảm thuế quan của Việt Nam đối với hàng hóa EU cũng tạo điều kiện để người tiêu dùng trong nước tiếp cận thuận lợi hơn với các sản phẩm từ châu Âu.