Tại Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước hoạt động tại TP.HCM về dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM cho rằng, vai trò của khu vực kinh tế tư nhân trong dự thảo Luật vẫn chưa được thể hiện tương xứng với tinh thần Nghị quyết 68 của Trung ương.

Kinh tế tư nhân cần đặt đúng vai

Theo bà Chi, Nghị quyết 68 xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Đồng thời một trong những định hướng lớn của Luật Đô thị đặc biệt mà Trung ương đặt ra là cụ thể hoá các nghị quyết chiến lược của Trung ương.

Tuy nhiên, nội dung liên quan đến phát triển doanh nghiệp tư nhân trong dự thảo mới nhất lại được gộp chung vào Điều 37 về thu hút đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp, thay vì có một điều khoản riêng như ở các bản dự thảo trước đó.

Theo bà Chi, chương IV trong dự thảo đã dành riêng một điều quy định về phát triển doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, quy định hiện tại liên quan đến chính sách hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân chưa thể hiện đầy đủ vai trò, vị trí cũng như định hướng phát triển đối với khu vực này.

Do đó, bà đề nghị Luật cần dành riêng một điều về phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, trao thẩm quyền cho HĐND Thành phố ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn theo các tiêu chí đa chiều như: ngành nghề kinh doanh; mức đóng góp thuế, phí và các khoản nộp ngân sách; kết quả tạo việc làm; mức độ tham gia chuỗi cung ứng nội địa; mức độ đổi mới công nghệ; và việc thực hiện trách nhiệm xã hội.

Đồng thời, cho phép HĐND Thành phố ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp của Thành phố đầu tư, triển khai dự án tại các địa phương khác nhằm thúc đẩy liên kết vùng và mở rộng không gian phát triển kinh tế. Cùng với đó là quy định cơ chế ưu tiên, khuyến khích đối với các cơ quan hành chính, doanh nghiệp và tổ chức nhà nước khi mua sắm sản phẩm, dịch vụ, hàng hoá từ các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn.

Cần quan tâm đến doanh nghiệp nhỏ và vừa và doanh nghiệp siêu nhỏ

Cùng với đề xuất cơ chế chung cho doanh nghiệp tư nhân, bà Lý Kim Chi cho rằng, Luật Đô thị đặc biệt cần có quy định riêng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ.

Theo bà Chi, khác với các địa phương khác, TP.HCM có lực lượng các hộ kinh doanh rất đông đảo, con số hiện lên đến hàng triệu, đóng góp quan trọng vào việc tạo ra việc làm, sinh kế cho hàng triệu người dân đô thị và là nguồn hình thành doanh nghiệp tiềm năng trong tương lai. 

“Nghị quyết 68 quan tâm hình thành những doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp đầu ngành nhưng cũng đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hỗ trợ thực chất, hiệu quả doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh”, bà Chi nói.

Tuy nhiên, theo bà Chi, trong khi dự thảo luật dành nhiều cơ chế cho trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do hay nhà đầu tư chiến lược, thì những người bán hàng tại chợ, quán ăn gia đình, tiệm sửa xe, cửa hàng nhỏ… lại gần như đứng ngoài. Toàn bộ dự thảo không có quy định nào dành cho nhóm này.

“Doanh nghiệp lớn không tự nhiên mà có; phần lớn đều bắt đầu từ những cơ sở nhỏ, từ những hộ kinh doanh được nuôi dưỡng và trưởng thành theo thời gian”, bà nói, thêm rằng nếu không có chính sách phù hợp, nguy cơ là đô thị càng hiện đại thì nhóm kinh doanh nhỏ càng bị thu hẹp không gian sinh tồn.

Do vậy, đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, bà Chi đề nghị bổ sung một điều riêng về hộ kinh doanh trong Chương thát triển kinh tế, với ba nội dung.

Đầu tiên là trao thẩm quyền cho HĐND Thành phố ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ hộ kinh doanh theo sản phẩm, ngành nghề, địa bàn hoạt động, mức đóng góp ngân sách và mức đóng góp cho cộng đồng - tương tự cơ chế đối với doanh nghiệp tư nhân, nhưng được thiết kế phù hợp với đặc thù quy mô nhỏ và phi chính thức của nhóm này.

Đề xuất cho phép UBND Thành phố ban hành chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ tiếp cận chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo quản trị, kế toán và pháp lý theo tinh thần Nghị quyết 68. Đồng thời, quy định về cơ chế, chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp theo tinh thần Nghị quyết 68.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM, cho rằng chúng ta đang nỗ lực hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC). Tuy nhiên, cần làm rõ vai trò của IFC trong việc huy động vốn và hình thành thị trường vốn cho Thành phố. Đặc biệt, IFC phải có cơ chế tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận thị trường vốn.

Theo ông Hòa, các tập đoàn lớn hiện đang hút gần như toàn bộ nguồn vốn tín dụng cho các dự án trọng điểm, khiến các doanh nghiệp nhỏ và vừa rất khó khăn trong việc tiếp cận vốn ngân hàng. Thành phố cần tận dụng cơ hội từ IFC để khắc phục sự thiếu hụt của thị trường vốn này.

Về Quỹ bảo lãnh tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhiều năm qua, Quỹ bảo lãnh tín dụng gần như không hoạt động hiệu quả. Trong khi đó, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thường thiếu tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng.

“Tôi đề xuất đưa định chế Quỹ bảo lãnh tín dụng vào luật, cho phép ngân sách Thành phố tham gia góp vốn để tiếp sức cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, tương tự như cơ chế đối với quỹ đầu tư mạo hiểm đã được đề cập trong dự thảo”, ông Hòa kiến nghị.